اما و اگرهای توسعه دولتخانه صفوی


ولایت چالش‌های پیش‌روی توسعه و احیای دولتخانه صفوی قزوین را واکاوی می‌کند
آرش صالحی ـ بدون شک مجموعه‌ی تاریخی و فرهنگی «دولتخانه صفوی» قزوین با داشتن بناهایی از قبیل عمارت کلاه‌فرنگی، ایوان نادری، عمارت رکنیه و عمارت خورشید یکی از آثار و ابنیه تاریخی برجسته و کم‌نظیر ایران به شمار می‌آید و برای شهر قزوین، حکم شناسنامه فرهنگی را دارد. مجموعه‌ای که احیا، مرمت و بازسازی بناهای آن برای نخستین بار در دوره‌ی قاجار و به دستور «باقرخان سعدالسلطنه» (حاکم وقت قزوین) صورت گرفت. با این همه طرح ملی ساماندهی این مجموعه که 17 سال پیش و در زمان سفر مقام معظم رهبری به قزوین مصوب شده بود، هنوز کاملا اجرایی نشده و مشکلات زیادی در راه احیای دولتخانه وجود دارد که مهمترین آنها اجرا نشدن کامل طرح آزادسازی محدوده دولتخانه است و اشغال شدن بخشی از فضای دولتخانه توسط دبیرستان پاسداران، مجموعه‌ی ورزشی تختی و مغازه‌های خیابان پیغمبریه احیای دولتخانه را در هاله‌ای از ابهام فرو برده است. لزوم عمل دستگاه‌ها به تعهداتشان برای آزادسازی دولتخانه معاون امور عمرانی استاندار قزوین در گفت‌وگو با ولایت با اشاره به مصوب شدن طرح آزادسازی مجموعه‌ی تاریخی دولتخانه‌ی صفوی در سفر مقام معظم رهبری به قزوین در سال 1382 عنوان کرد: آزادسازی دولتخانه صفوی از مطالبات مقام معظم رهبری است که دستگاه‌های ذی‌ربط باید تعهدات خود را برای اجرای آن انجام دهند. علی فرخزاد افزود:‌ در حال حاضر یک مجتمع ورزشی و 2 دبیرستان در مجموعه دولتخانه صفوی قزوین قرار دارند که طبق مصوبات سال‌های قبل باید فضاهای ورزشی و آموزشی دیگری جایگزین آنها شوند و این ساختمان‌ها تخریب شده و زمین‌های آنها در اختیار طرح توسعه و احیای دولتخانه صفوی قرار گیرد. وی ادامه داد: در آخرین جلسه‌ای که با استاندار داشتیم، 2 سالن ورزشی جایگزین را پیش‌بینی کردیم که در همان منطقه یعنی مرکز یا جنوب شهر ساخته و جایگزین مجتمع ورزشی داخل دولتخانه شوند. چون اگر بخواهیم سالن‌های ورزشی را در شمال شهر ایجاد کنیم، جوابگوی نیازهای ورزشی مردم مرکز و جنوب شهر نخواهند بود.  اعطای زمین‌ معوض در پیرامون دولتخانه به آموزش‌وپرورش ‌معاون عمرانی استاندار با اشاره به تعهداتی که اداره‌ی کل راه و شهرسازی برای اعطای زمین‌های معوض به اداره‌ی کل آموزش و پرورش داشته است، گفت: قرار بوده که به جای دبیرستانی که در مجموعه دولتخانه داریم، راه و شهرسازی زمین‌هایی را به آموزش و پرورش بدهد که در آنها مدرسه بسازند و نیاز شهر به فضای آموزشی تامین شود. فرخزاد اضافه کرد: اما در اینجا اختلاف نظری بین راه و شهرسازی و آموزش و پرورش وجود دارد؛ چرا که راه و شهرسازی ادعا می‌کند به اندازه‌ی تمام این دبیرستان‌ها به آموزش و پرورش زمین داده که البته آموزش و پرورش این موضع را قبول ندارد. در نهایت قرار بر این شد که این موضوع توسط اداره‌ی کل میراث فرهنگی و گردشگری که متولی اصلی آزادسازی دولتخانه‌ی صفوی است، پیگیری و تعیین تکلیف شود. وی ادامه داد: البته چند زمین آموزشی در کنار منطقه پیرامون دولتخانه داشتیم که آزاد شدند و قرار شده که در صورت توافق راه و شهرسازی و آموزش و پرورش این زمین‌ها به ساخت دبیرستان‌های جایگزین اختصاص پیدا کنند.  3 دستگاه دولتی از دولتخانه خارج نمی‌شوند از سوی دیگر، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان قزوین اعتقاد دارد که 3 دستگاه اجرایی آموزش و پرورش، ورزش و جوانان و مخابرات با وجود گرفتن زمین معوض در قبال بناها و ساختمان‌های خود هنوز از دولتخانه صفوی خارج نشده‌اند. علیرضا خزائلی با یادآوری اینکه آزادسازی کامل زمین‌ها و فضاهای موجود در دولتخانه از مصوبه‌های سفر مقام معظم رهبری به استان در سال 1382 است، در این باره گفت: متاسفانه پس از گذشتن 17 سال از این مصوبه، طرح آزادسازی و احیای دولتخانه اجرا نشده و 40 درصد از فضای مجموعه دولتخانه هنوز در اختیار بعضی از سازمان‌های دولتی و بخش خصوصی است. خزائلی افزود: بخشی از فضای دولتخانه یعنی مدرسه «پاسداران» در اختیار اداره‌ی آموزش و پرورش و بخشی دیگر که مجموعه ورزشی تختی است، در اختیار اداره‌ی ورزش و جوانان قزوین است و با وجود اینکه این دستگاه‌ها و ادارات زمین معوض (جایگزین) برای ترک فضای دولتخانه را گرفته‌اند، هنوز از این مجموعه تاریخی و فرهنگی بیرون نرفته‌اند.  وجود کاربری‌های غیرتاریخی برای دولتخانه مضر است مدیر کل میراث فرهنگی و گردشگری استان با بیان اینکه سند زمین‌های دولتخانه به نام دولت جمهوری اسلامی ایران و وزارت اقتصاد و دارایی است، ادامه داد: بنابراین هیچ شخص حقیقی یا حقوقی و هیچ دستگاهی آنجا مالکیتی بر زمین مجموعه دولتخانه صفوی ندارد. خزائلی با ذکر اینکه دولتخانه صفوی یک مجموعه تاریخی ویژه و نفیس در استان قزوین است، یادآور شد: به همین خاطر وجود کاربری‌هایی مانند کاربری آموزشی در چنین سایت تاریخی‌ای برای دولتخانه مضر است و وجود مدرسه و ورود هر روزه دانش‌آموزان به چنین مجموعه تاریخی‌شان و جایگاه آن را به شدت تهدید می‌کند. وی با بیان اینکه ضلع شمال شرقی دولتخانه یعنی مغازه‌های خیابان پیغمبریه در اختیار اصناف و بازاریان است، ادامه داد: برای اینکه دستگاه‌های آموزش و پرورش و ورزش و جوانان فضای دولتخانه را تخلیه کنند، باید یک مطالبه‌گری عمومی و جدی در سطح رسانه‌ها شکل بگیرد تا بتوانیم مصوبه مقام معظم رهبری را بالاخره بعد از مدت‌ها اجرایی کنیم.  تخلیه مجموعه ورزشی تختی ممکن نیست با این حال مدیرکل ورزش و جوانان استان قزوین با بیان اینکه در قبال مجموعه‌ی ورزشی تختی زمین یا سالن معوضی دریافت نکرده‌ایم، تخلیه و تحویل این استادیوم را در حال حاضر ناممکن می‌داند. عباس علایی‌مقدم در این رابطه گفت: برای واگذار کردن استادیوم تختی در دولتخانه‌ی صفوی هیچ سالن ورزشی معوضی به اداره‌ی کل ورزش و جوانان داده نشده که بتوانیم از دولتخانه خارج شویم. علایی‌مقدم با اشاره به فقر شدید فضای ورزشی و نبود سالن‌های ورزشی در جنوب شهر قزوین عنوان کرد: برای واگذار کردن مجموعه ورزشی تختی در دولتخانه صفوی هیچ زمین یا سالن ورزشی معوضی به اداره‌ی کل ورزش و جوانان داده نشده؛ بنابراین نمی‌توانیم با شرایط موجود از دولتخانه خارج شویم. وی اضافه کرد: با توجه به بالا بودن نسبی نرخ آسیب‌های اجتماعی مانند اعتیاد در این منطقه از شهر قزوین اگر مجموعه ورزشی تختی را از دولتخانه صفوی خارج کنیم، چون جایگزینی برای آن نداریم، نمی‌توانیم به نیازهای ورزشی مردم قزوین در این منطقه از شهر پاسخ بگوییم. علایی‌مقدم با بیان اینکه به یکباره نمی‌توانیم مجموعه ورزشی تختی را تعطیل کنیم، ادامه داد: مجموعه ورزشی تختی از منظر حرفه‌ای هم برای ما اهمیت راهبردی دارد؛ چرا‌ که تنها سالن‌های تخصصی بوکس، کشتی و ورزش‌های رزمی در این مجموعه واقع شده و اگر این مجموعه بزرگ که بیش از نیم قرن سابقه‌ی فعالیت دارد، تعطیل شود، نمی‌توانیم جوابگوی ورزشکاران قزوینی باشیم.  آماده‌ی همکاری برای آزادسازی دولتخانه هستیم مدیرکل ورزش و جوانان استان با ذکر اینکه آماده‌ی همکاری برای آزادسازی کامل و احیای دولتخانه هستیم، گفت: در همین راستا چند سال قبل زمین چمن فوتبال در این مجموعه را به اداره‌ی کل میراث فرهنگی واگذار کردیم و تا امروز هم فقط در قبال زمین چمن به اداره‌ی کل ورزش و جوانان زمین جایگزین داده شده و هیچ زمین یا سالن معوضی برای سالن‌های مجموعه ورزشی تختی به ما نداده‌اند. علایی‌مقدم مجموعه ورزشی تختی را قلب فعالیت‌های ورزشی جنوب و مرکز شهر قزوین توصیف کرد و افزود: قرار بود در عوض واگذاری مجموعه تختی سالن‌های ورزشی از سوی شهرداری و دیگر نهادها در اختیار اداره‌ی ورزش قرار بگیرد تا جایگزین سالن‌های مجموعه تختی کنیم که این امر هیچ‌گاه عملی نشد و در حال حاضر سالن‌های یاد شده را به بخش خصوصی اجاره داده‌اند.  احیای دولتخانه صفوی به مطالبه عمومی بدل شود اما رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان قزوین معتقد است که آزادسازی و احیای دولتخانه صفوی باید به یک مطالبه جدی در سطح جامعه و اهالی فرهنگ و هنر استان مبدل شود. ابوالفضل یاری با یادآوری اینکه احیای دولتخانه صفوی یکی از مصوبات سفر مقام معظم رهبری به استان قزوین در سال 1382 است، عنوان کرد: علت مسکوت ماندن و اجرایی نشدن طرح آزادسازی و احیای مجموعه دولتخانه صفوی این است که اجرای این طرح به مطالبه عمومی تبدیل نشده است. وی اضافه کرد: با وجود اینکه در مقاطع مختلف بودجه و اعتبارات برای اجرای این طرح در نظر گرفته شده، اما به دلیل اینکه کار نرم‌افزاری برای اجرای آن شکل نگرفته، به مطالبه عمومی مردم هم تبدیل نشده است. چرا که هیچ برنامه‌ی خاصی در این حوزه به مردم ارائه ندادیم که تبدیل به خواسته‌ی آنها شود و مطالبه‌گری مردم سبب شود که دستگاه‌هایی مانند آموزش و پرورش و ورزش و جوانان به خاطر فشار اجتماعی مردم از فضای دولتخانه خارج شوند.  احیای کارشناسی نشده دولتخانه اشتباه است با توجه به ارزش بالای بناهای موجود در مجموعه‌ی تاریخی دولتخانه، ضرورت دارد که هر‌گونه تغییر، مرمت و احیای این ابنیه با نظر کارشناسان و متخصصان حوزه میراث فرهنگی انجام شود. یک کارشناس حفظ، مرمت و احیای بناهای تاریخی با بیان اینکه مجموعه دولتخانه‌ی صفوی یکی از آثار میراث فرهنگی درجه یک و نفیس استان به حساب می‌آید، گفت: چند سال پیش قرار بود که همه‌ی بناها و ساختمان‌های فاقد ارزش تاریخی که در محوطه و محدوده دولتخانه قرار دارند، تخریب و زمین آنها به مجموعه دولتخانه افزوده شوند که متاسفانه به علت برخی ناهماهنگی‌ها و سلیقه‌ای عمل کردن بعضی از دستگاه‌ها این امر میسر نشد. علیرضا تعهدی با اشاره به اثرات زیانبار ساختمان‌های مجاور بر مجموعه دولتخانه ادامه داد: متاسفانه بلندمرتبه‌سازی بی‌قاعده در پیرامون دولتخانه امکان ثبت جهانی این اثر را از بین برده است. با وجود اهمیت بالای مجموعه تاریخی و فرهنگی دولتخانه صفوی در توسعه و گسترش صنعت گردشگری استان هنوز آنچنان که بایسته و شایسته است از این ظرفیت مهم استفاده نشده و قرار گرفتن این اثر تاریخی ارزشمند در میان یک بافت شهری ناموزون و ناهماهنگ از جذابیت‌های آن کاسته است.  

سه شنبه 18 شهريور 1399
03:58:05
 
 
Copyright © 2020 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT