کرونا وتحول شبکه‌های اجتماعی


آرش شایسته‌نیاـ دانش پژوه دکتری مدیریت رسانه ـ مدرس دانشگاه
اینترنت در زندگی روزانه به قدری ریشه دوانده است که در آن واحد در همه جا حضور دارد؛ برای نمونه، یک لحظه به محیط خود توجه کنید و ببینید چند نفر دارای تلفن هوشمند و تبلت‌ها، یا رایانه‌های سنتی یا لب‌تاپ هستند و این یعنی امروزه، رسانه‌های اجتماعی در همه جا حضور دارند و می‌توانند بر روی روابط برخط بین افراد و به همین ترتیب روابط برون خط آنان تاثیر گذارند. امی ون لوی، استادیار دانشگاه گنت در کتاب "مدیریت رسانه‌های اجتماعی" (1395) می‌نویسد: در سال 2012، یک روزنامه‌نگار آمریکایی تصمیم گرفت ببیند که زندگی او بدون اینترنت به چه شکلی خواهد بود. او از زندگی به روش نوین که هر لحظه‌اش از اینترنت نشات می‌گرفت، خسته شده بود. او تلاش کرد به روش مدرن اما بدون وجود اینترنت زندگی کند‌؛ از این رو، مجله Verge در مدت یکسال او را زیر نظر گرفت که از اینترنت دور بماند و نتایج را گزارش کند. بعد از یک سال برون خط بودن، او حس بهتری نداشت. او این فرضیه که اینترنت موجب "تنها" شدن و "احمق" شدن افراد می‌شود را رد کرد، زیرا اینترنت ابزاری است که به شما می‌گوید: افراد کجا هستند و به شما تعامل با آن‌ها را می‌دهد. گزارش‌ها نشان می‌دهند به دنبال شیوع کووید 19 بیش از نیمی از کل جمعیت جهان در شبکه‌‌های اجتماعی حضور پیدا کرده‌اند و از امکانات آن‌ها استفاده‌های خاص خود را می‌کنند. طبق گزارش 2020 Digital که هرسال با همکاری موسسات پژوهشی Hoot suite و We are social ارائه می‌شود نشان می‌دهد در ژوئیه 2020 (تا اوایل مرداد امسال) برای نخستین بار، بیش از نیمی از کل جمعیت جهان به شبکه‌های اجتماعی راه یافته‌اند و گزارش تحلیلگران کمپانی پژوهشی Data Report نشان می‌دهد که امروزه بیش از 96/3 میلیارد نفر از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند که نشان از رشد 10 درصدی نسبت به سال گذشته داشته و معادل 51 درصد کل جمعیت دنیا است که به بیانی دیگر می‌توان گفت در حال حاضر ضریب نفوذ کاربران شبکه‌های اجتماعی در جهان به 51 درصد رسیده است که باید این رشد فزاینده را مرهون "ویروس کرونا" دانست تا آن جا تجزیه و تحلیل این آمار و اطلاعات نشان می‌دهد هر کاربر شبکه اجتماعی در جهان به طور متوسط در 9 پلتفرم حضور دارد. این گزارش نشان می‌دهد که در یک سال گذشته 346 میلیون نفر برای نخستین بار آنلاین شده‌اند که نشان از رشد سالانه 2/8 درصدی تعداد کاربران جهانی اینترنت دارد. این آمار نشان می‌دهد به طور متوسط برای نخستین بار از ژوئیه 2019 تاکنون هر ثانیه 11 کاربر جدید در جهان آنلاین شده‌اند‌. از سوی دیگر هر چند محدودیت‌های قرنطینه در برخی کشورهای جهان برداشته شده ولی گزارش‌ها نشان می‌دهد بسیاری از رفتارهای دیجیتال جدید مردم تغییر نکرده است و به طور متوسط میانگین، هر کاربر روزانه 6 ساعت و 42 دقیقه از اینترنت بهره می‌گیرد و بیش از 40 درصد کاربران اینترنت هم زمان بیش‌تری را در شبکه‌های اجتماعی می‌گذرانند که این رقم در برخی از کشورها مثل فیلیپین به 60 درصد هم می‌رسد‌. تحقیقات کمپانی اریکسون نشان می‌دهد تعداد کاربران شبکه‌های اجتماعی که از طریق تلفن هوشمند به این پلتفرم‌ها دسترسی پیدا می‌کنند، 91/3 میلیارد نفر است و این بیانگر این است که 99 درصد کاربران از گوشی‌های هوشمند برای سر زدن به پلتفرم‌های محبوبشان استفاده می‌کنند که این موضوع در دوران کرونا نمود ویژه‌ای داشته است این آمار در حالی از سوی کمپانی اریکسون منتشر شده است که 2020 Digital در گزارش خود آورده است: از هر 10 کاربر اینترنت همچنان 7 نفر نسبت به قبل از دوران کرونا زمان بیش‌تری را در گوشی هوشمند خود سپری می‌کنند (70 درصد) و حدود نیمی از کاربران (47 درصد) هم با لب‌تاپ خود در شبکه‌های اجتماعی بوده و از آن بهره‌برداری کرده‌اند. 33 درصد کاربران نسبت به قبل از کرونا همچنان زمان بیش‌تری را در کامپیوترهای شخصی خود سپری می‌کنند و این رقم برای تبلت به 33 درصد و برای تلویزیون‌های هوشمند به 32 درصد می‌رسد. در کنسول‌های بازی همچنان شاهد افزایش 18 درصدی زمان استفاده کاربران هستیم و این رقم برای اسپیکرهای هوشمند هم به 1/9 درصد تعداد کاربران می‌رسد. یکی دیگر از مواردی که در گزارش 2020Digital مورد توجه قرار می‌گیرد عدم توازن جنسیتی کاربران شبکه‌های اجتماعی در برخی نقاط جهان است. به طور میانگین در جهان 2/1 کاربر مرد شبکه اجتماعی نسبت به هر یک از کاربر زن وجود دارد اما باز هم در مناطق و نواحی جغرافیایی مختلف ارقامی متفاوت دیده می‌شود. به عنوان مثال در آمریکای شمالی بیش از نیمی از کاربران شبکه‌های اجتماعی یعنی 55 درصد آنان زن هستند اما در جنوب آسیا این رقم به 25 درصد می‌رسد که بسیار کم‌تر از آمریکای شمالی است. در آفریقا هم به ازای هر 5 کاربر مرد شبکه‌های اجتماعی کم‌تر از 2 زن دیده می‌شود اما جالب است بدانیم به دنبال شیوع ویروس کرونا این شکاف جنسیتی در حال کاهش و کم شدن است تا آن جا که نسبت کاربران شبکه‌های اجتماعی در جهان از 55/45 (زن به مرد) به نسبت (54/46) در 2020 رسیده است. نتایج 2020 Digital در پایان گزارش خود آورده است: فیس‌بوک همچنان محبوب‌ترین پلتفرم جهان است و در ژوئیه 2020 بیش از 6/2 میلیارد کاربر فعال ماهانه داشته است؛ در حالی که 2 میلیارد نفر هم از پیام‌رسان محبوب و دوست داشتنی آن یعنی "واتساپ" استفاده می‌کنند. اینستاگرام هم به نقطه عطف جدیدی از نظر تعداد مخاطب دست یافته است و اکنون 5/854 میلیون کاربر فعال ماهانه دارد این در حالی است که این رقم در 2019 عدد 4/766 میلیون کاربر را به ثبت رسانده است. از سوی دیگر مطالعه آمار فعالیت کاربران ایرانی در شبکه‌های اجتماعی نیز قابل تامل است. بر اساس آماری که استارتاپ "نوین‌هاب" (پلتفرم مدیریت شبکه‌های اجتماعی) در دهه نخست تیرماه سال جاری منتشر کرده است، تلگرام و واتس‌آپ پرجمعیت‌ترین پیام‌رسان‌های داخل ایران هستند و از آن سو در میان کاربران ایرانی پیام‌‌رسانی مانند "سروش" در جایگاهی بالاتر از توییتر و فیس‌بوک قرار دارد. واتساپ و تلگرام هر کدام با بیش از 47 میلیون کاربر محبوب‌ترین شبکه‌های اجتماعی ایرانیان هستند. واتساپ با داشتن 47 میلیون و 700 هزار نفر در صدر پیام‌رسان‌های مورد استفاده ایرانیان است و تلگرام با 47 میلیون و 250 هزار کاربر با اختلاف کمی در جایگاه دوم است. اینستاگرام سومین اپلیکیشن محبوب ایرانیان است و 44 میلیون کاربر دارد. لینکدین و فیسبوک هم با 2 میلیون و 700 هزار و 2 میلیون و 400 هزار کاربر با فاصله زیاد جزو شبکه‌های اجتماعی نسبتا مورد توجه ایرانیان هستند. باید گفت آمار ایرانیان فیس‌بوک روز به روز کم‌تر می‌شود. این موضوع در حالی رخ می‌دهد که تلگرام بیش از دو سال است که در کشور فیلتر شده ولی به نظر می‌رسد فیلترینگ تاثیری در استفاده از این پیام‌رسان در بین ایرانیان نداشته است. مطالعات نشان می‌دهد که ویروس کرونا تاثیر منفی فراوانی بر کسب و کارها در جهان اقتصادی داشته است تا آن جا که بسیاری از تجار و فعالان اقتصادی در درگیری با این پهلوان نامریی منحوس یا باخت را پذیرفته و عرصه تجارت را با اعلام ورشکستگی ترک کرده‌اند و یا با پناه گرفتن در زیر چتر شبکه‌های اجتماعی و با تغییر شکل فعالیت اقتصادی خود به حیات اقتصادی خود ادامه می‌دهند که بخش عمده‌ای از فعالان اقتصادی در ایران نیز در این بخش جای دارند. آمار نشان می‌دهد که فعالان اقتصادی در ایران بیش‌ترین حضور خود را در اینستاگرام و سپس در تلگرام دارند. آنان پس از این دو ، در بسترهایی چون فیسبوک و لینکدین و کمی در توییتر فعالیت می‌کنند و پس از آنها آپارات، پینترست، یوتوب، بله، تامبلر و گپ شاهد فعالیت فعالان اقتصادی هستند. به‌ طور دقیق‌تر می‌توان گفت؛ اینستاگرام حدود 58 درصد از سهم کل کسب‌وکارها در فضای شبکه‌های اجتماعی را به خود اختصاص داده است و پس از آن با اختلافی زیاد، تلگرام با حدود 11 درصد در جایگاه دوم است. فیس‌بوک با 9 درصد، لینکدین با 6 درصد و توییتر با حدود 4 درصد در جایگاه‌های بعدی قرار دارند. آپارات با 47/3 درصد محبوب‌ترین شبکه اجتماعی کسب‌وکارهای ایرانی است و پیام‌رسان‌های بله و گپ نیز در جایگاه‌های بعدی قرار دارند، هر چند سهم این دو پیام‌رسان از کسب‌وکارها نسبتا پایین و به ترتیب 38/0 درصد و 17/0 درصد است. واقعیت این است که این آمار مانند ویروس کرونا که هر روز خود را به شکل و گونه‌ای غیرقابل باور تغییر می‌دهد، ثابت نمی‌مانند و باید صاحب‌نظران فعال در حوزه شبکه‌های اجتماعی با تفسیر صحیح و واقع‌بینانه ادامه راه را برای کاربران هموار‌تر نمایند.  منابع: ـ مدیریت رسانه‌های اجتماعی، (1395)، امی ون لوی ترجمه طاهر روشندل اربطانی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران ـ روزنامه ایران، سال بیست و ششم، شماره 7419

يكشنبه 2 شهريور 1399
03:52:19
 
 
Copyright © 2020 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT