معنویت و سلامت روان جوانان


گردآوری: مریم اسفندیاری، کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، کارشناس سلامت جوانان، مرکز بهداشت شهید بلندیان شهرستان قزوین
از آنجا که دوره سنی جوانی (29 ـ 18 سال) از نظر رشد و تکامل جسمی و روانی و معنوی اهمیت زیادی دارد، فراهم کردن زندگی سالم برای آنها از ارزش ویژه ای برخوردار است. سازمان جهانی بهداشت سلامت عمومی را به عنوان حالتی از بهزیستی کامل جسمی، روانی و اجتماعی و معنوی تعریف کرده است. جوانی یک مرحله بحرانی در زندگی است که در آن اختلالات هویتی و روانی به احتمال بیشتری شکل می‌گیرد و یا ظاهر می‌شود. علاوه بر این، برخی عوامل خطرزا نیز به طور خاص این مرحله از زندگی را تحت تاثیر قرار می‌‌دهد. اختلالات اضطرابی، رفتارهای جنسی پرخطر، مصرف مواد، الکل و تنباکو از جمله‌ی خطرهایی است که در جوانان دارای بعد معنوی ضعیف رخ می‌دهد. تمامی ادیان، مکاتب عرفانی و فرقه‌های دینی و معنوی و برخی فلاسفه از گذشته‌های دور برای کمک به رشد این بعد از انسان فعالیت کرده‌اند و هیچگاه تاریخ از منادیان دینی و معنویت خالی نبوده است. مطالعات نشان می‌دهد، امروزه مفهوم معنویت از آنچه که به طور سنتی فرض می‌شد، فراتر رفته است و به عنوان یکی نیاز متعالی در فطرت انسان‌ها برای شناخت مفهوم و معنای زندگی خود گسترده شده است.  معنویت چیست؟ ـ‌ تلاش انسان برای برقراری رابطه با خود، خداوند، طبیعت و انسان‌های دیگر است. ـ حس تعلق و پیوند به یک بعد متعالی و فراتر از جهان مادی است که می‌تواند به صورت مجموعه‌ای از باورها و عقاید و رفتارها باشد.  معنویت با سلامت چه ارتباطی دارد؟ از دهه‌ی، 1960 مطالعات شیوع‌شناسی اقدام به بررسی تاثیر معنویت و مذهب بر سلامت افراد نمودند. نتایج پژوهش‌ها نشان داده که خواندن نماز، دعا، ذکر و پرداختن به فعالیت‌های معنوی بر روی مکانیزم دفاعی بدن مثل پادتن‌ها اثر مثبت گذاشته، مقاومت بدن را در برابر بیماری‌های مزمن جسمی مثل سرطان و مزمن روانی مثل اسکیزوفرنی افزایش می ‌دهد.  پرورش معنویت در جوانان مطالعات معنوی در روان‌شناسی در سطح جهان موضوعی پراهمیت است و توجه به آن در بسیاری از کشورها در حال افزایش است. در مسیر پرورش بعد معنوی، پیش از هر چیز نیاز است که میزان خودآگاهی معنوی بررسی گردد. خودآگاهی معنوی اساس دستیابی انسان به کمال است. جوانان در فرایند هویت‌یابی خود، به دنبال یافتن هدف و معنای زندگی هستند. ویژگی‌های زیر نشان دهنده، جوانان برخوردار از خودآگاهی معنوی است: ـ باوری قوی نسبت به ارزشمندی زندگی ـ اعتقاد و توکل به وجودی متعالی (خداوند) که همواره پشتیبان اوست. ـ پایبندی به ارزش‌های والای انسانی ـ قدرت خودارزیابی و خودکنترلی ـ هدفمندی در زندگی ـ پذیرش سختی‌ها و تلاش برای رفع مشکلات زندگی  مهارت معنوی چیست؟ مهارت‌های معنوی زندگی، توانایی‌هایی هستند که زمینه سازگاری و رفتار مثبت و مفید جوانان را فراهم آورده و به آن‌ها کمک می‌کند تا مسئولیت‌ها و نقش اجتماعی خود را بپذیرند و به شکل موثری عمل کند، یعنی اول خود را بشناسد، سپس باور کند و بعد از آن به شکل موثر ظاهر شود.  چگونه مهارت‌های معنوی جوانان را در خانواده و جامعه تقویت نماییم؟ پرورش بعد معنوی و دینی از ابتدای دوران کودکی در خانواده با مشاهده نگرش و رفتار معنوی والدین آغاز می‌شود. جوانان از والدین و اطرافیان خود می‌آموزند که رابطه با خداوند معنای کامل و ارزشمندتری به زندگی می‌دهد. والدین در مسایل و مشکلات زندگی، با مدد گرفتن از خداوند به فرزندان خود می‌آموزند که هرگز ناامید نشوند و تا آنجا که می‌توانند با تلاش و ایمان به یاری خداوند، مسایل زندگی خود را مدیریت نمایند. جوانان با شرکت در مناسک و آیین‌های دینی هویت دینی خود را کامل می‌کنند. مشارکت در ارائه خدمات اجتماعی به نیازمندان، لذت از خودگذشتگی و ارزش‌های انسانی را به جوانان می‌آموزد. جوان از والدین معنوی خود می‌آموزند، تصویر مثبتی از زندگی و خالق هستی داشته باشند. پایبندی و تعهدات اخلاقی و معنوی خانواده، باعث تقویت نگرش معنوی و دینی جوانان می‌شود. جامعه معنوی به جوانان فرصت انتخاب های معنوی را می‌دهد. ارزشمندی معنویت در جامعه، به پایبندی جوانان به معنویت و رشد معنوی او کمک می‌کند. و در پایان اگر به دنبال رشد جوانان خود هستیم فقط و فقط باید برای او یک الگوی درستی از انسان معنوی و معلم معنوی باشیم، به آن‌ها فرصت انتخاب ارزش‌های معنوی را بدهیم. منبع: کتاب سلامت روان جوانان و نوجوانان: جهان در حال تغییر، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، 1397

سه شنبه 7 مرداد 1399
03:57:20
 
 
Copyright © 2020 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT