راهکارهای مقابله با دزدی کودکان


دکتر کبری درویش‌پیشه مدرس دانشگاه و مشاور مدرسه
با آن که پدران و مادران بیش‌تر وقت خودرابرای تربیت کودکان خود صرف می‌کنند اما کودکان همیشه آنگونه که آنان می‌خواهند رفتار نمی‌کنند و به زبانی ساده مشکلاتی را فراهم می‌کنند که این مشکلات سبب نگرانی پدران و مادران می‌شود. یکی از همین رفتار ناخوشایند و حتی نگران‌کننده، برداشتن چیزی از سوی کودک بدون اجازه است یعنی در بسیاری از مواقع کودکان درخواست داشتن چیزی را می‌کنند و زمانی که به خواسته خود نمی‌رسند آن را برمی‌دارند و برای خود می‌دانند که اصطلاحا به آن "دزدی" گفته می‌شود. شک نیست که دزدی یک رفتار ناپسند است و والدین چه هنگام رفتن کودک به مدرسه و چه قبل از آن، تلاش می‌کنند تا کودک شان از این رفتار پرهیز کند. اما گاهی بر خلاف این عقیده و حتی با توجه به برطرف کردن همه نیازهای مادی وی، شاهد بروز این رفتار در کودک هستند. این رفتار ناپسند کودکان، پدران و مادران را در چند راهی نامعلومی قرار می‌دهد. مالکیت در منظر کودکان کودکان به خصوص در سنین خردسالی مایلند هر آن چه که به دست‌شان می‌رسد، تصاحب کنند و آموزش این نکته به خردسالان که نباید بدون اجازه به اموال دیگران دست زد اگر غیرممکن نباشد اما بسیار مشکل است. در این سن اگرچه روز به روز حس مالکیت در خردسال قوی‌تر می‌شود و معمولا سعی می‌کند اشیایی را که متعلق به خود یا خانواده خود است، از دسترس و دیدرس دیگران دور نگاه دارد اما این رفتار او بیانگر آگاهی او از حق مالکیت نیست و از این رو گاهی شاهد آن هستیم که اگر اسباب بازی فرد دیگری را برداشته باشد، تمایلی در پس دادن آن ندارد. خوب است بدانیم که کودکان در سنین مختلف به برداشتن چیزهایی علاقمند می‌شوند که این علاقمندی در سنین 5 تا 8 سالگی بیش‌تر از سایر دوره‌های سنی است. اکنون این سوال را باید پاسخ داد، که چرا کودک دست به دزدی می‌زند؟ دکتر عبدالله شفیع‌آبادی در کتاب "فنون تربیت کودک" علایم و نشانه‌های کودک دزد را در 5 بند می‌نویسد: ـ اشیاء کودکان دیگر را برمی‌دارد و پنهان می‌سازد. ـ اشیا را می‌دزدد، حتی اگر به آن اشیا احتیاجی نداشته باشد. ـ دزدی و عمل خلاف خود را انکار می‌کند. ـ به حقوق دیگران احترام نمی‌گذارد. ـ دوست دارد دیگران کارهایش را انجام دهند. دکتر زهرا معتمدی نیز در کتاب خود، "رفتار با کودک" می‌نویسد: علت دزدی در سنین مختلف، متفاوت است. به همین دلیل راه‌های مقابله با دزدی نیز مختلف است. او می‌نویسد: در سنین خیلی پایین، یعنی دوران پیش از دبستان بیش‌ترین عاملی که سبب ارتکاب دزدی می‌شود، عدم شناختن حق مالکیت است؛ یعنی کودک نمی‌تواند درک کند که نباید آن چه را که متعلق به او نیست تصاحب کند. در نهایت می‌توان گفت آن چه سبب دزدی کودکان و نوجوانان می‌شود، توجه و علاقه‌ی بسیار به اشیای براق و زیبا، کسب شهرت و محبوبیت در بین دوستان همسن، نشان دادن شجاعت خویش به دوستان همسن، کافی نبودن پول توجیبی یا محروم بودن از آن ـ عدم درک دستورات کلی اخلاقی یا داشتن الگویی نامناسب در بین دوستان و همسالان و یا وجود نقص یا فقدان چیزی در زندگی است. یک سوال ؟ برای مقابله بادزدی کودکان چه باید کرد؟ والدین در مقابل این عمل کودک خود، عکس‌العمل‌های متفاوتی از خود نشان می‌دهند. برخی ابتدا توجهی به این مهم ندارند و اهمیتی به آن نمی‌دهند اما هنگامی که این عمل چندین و چند بار از سوی کودکشان تکرار شود، وحشت می‌کنند و عمل کودک را بسیار بزرگ‌تر از آن چه هست می‌انگارند و آنگاه سختگیری‌های مفرط آغاز می‌شود هر چند هیچ‌گونه اثری ندارد. برخی دیگر از والدین در مقابل این عمل کودک خود، بسیار عصبانی می‌شوند و خیلی زود از او ناامید می‌شوند و تنها به این نکته فکر می‌کنند که در آینده فرزند آنان یکی از دزدان خواهد بود که این طرز تفکر نیز بسیار غلط و نابجاست. خوب است بدانیم کودکی که دست به دزدی می‌زند خود دچار دلهره و نگرانی است و رفتار نابجا و غیرمنطقی می‌تواند کارا را آن چه هست، خراب و خراب‌تر کند. به یاد داشته باشید هرگاه مطمئن شدید که کودک دزدی کرده است، هرگز از او نخواهید به عمل خود اعتراف کند چرا که برای فرار به دروغ متوسل خواهد شد درواقع اغلب او به انگیزه‌ی خویش آگاه نیست و چنان چه کودک شما عمل خود را انکار کرد، با او بحث و جدل به راه نیندازید و او را متوجه بی‌اعتمادی خودتان نسبت به او نکنید. دکتر فریبا عربگل، فوق‌تخصص روان‌پزشکی کودکان هم در پاسخ به این سوال که "چه باید کرد؟" معتقد است: به فرزند خود با صراحت و روشنی بگویید که دزدی کار بد و اشتباهی است و این رفتار به هیچ وجه در جامعه و خانواده پذیرفتنی نیست. به کودک خود کمک کنید تا شی دزدیده شده را به شخص مالک برگردانده و در صورت خرابی، جبران ضرر نماید. مطمئن شوید که در هر حال کودک از این دزدی سود و استفاده‌ای نبرده است. کودک خود را دزد و شرور خطاب نکرده و در مورد آینده او پیش‌بینی نکنید و مثال نزنید که تخم مرغ دزد شتر دزد خواهد شد. بچه‌ها گاهی اوقات تفاوت بین درست و غلط را تشخیص نمی‌دهند؛ با او در مورد صداقت صحبت کنید. بر او مدیریت کنید و سعی کنید عواقب و پیامد رفتارهای منفی کودک متوجه او شود نه شما. بسیاری از پدران و مادران در واقع خودشان برای کارهای منفی کودکشان تنبیه می‌شوند و همیشه دانسته یا ندانسته عواقب کار کودک را به جان می‌خرند و از آن جا که کودک همیشه نجات می‌یابد و پیامدی متوجه‌اش نمی‌شود و مسئولیت کارهایش بر دوش دیگران می‌افتد، رفتارش را ادامه می‌دهد. منابع جهت مطالعه بیشتر: ـ رفتار با کودک/ دکتر زهرا معتمدی/ انتشارات لک لک/ چاپ دوم /1372 ـ فنون تربیت کودک/ دکتر عبدالله شفیع‌آبادی/ انتشارات چهر/ 1372 ـ تربیت کودک بدون کتک زدن یا لوس کردن/ الیزابت کرری/ ترجمه ن.پارسا/ انتشارات رشد/ 1378 ـ اصلاح رفتار کودکان/ یودا کلاس/ ترجمه سیاوش جمالفر/ نشر ویرایش/1380 ـ چگونه با دزدی کودکان مواجه شویم؟/ سلامت/ شماره 357/ ص 14

يكشنبه 7 ارديبهشت 1399
03:48:48
 
 
Copyright © 2020 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT