تاثیر رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی در پیشگیری از بروز سرطان


مرضیه قنبری ـ سرطان، بیماری‌ای که امروز به عنوان دومین عامل مرگ و میر در کشور شناخته می‌شود، بیماری‌ای که با وجود ترس عمومی که در جامعه از آن وجود دارد به گفته متخصصان حوزه پزشکی می‌تواند در صورت رعایت اصولی در زندگی و همچنین تشخیص زودهنگام تا حدود زیادی قابل پیشگیری و درمان باشد.
در راستای اطلاع‌رسانی و آگاهسازی مردم در خصوص عوامل تاثیرگذار در بروز سرطان و همچنین کاهش و پیشگیری از بروز این بیماری، چند سالی است پویشی در کشور ایجاد شده است. پویشی که قصد دارد تا ضمن جلب توجه مردم به عوامل خطرزا در بروز سرطان به زبان ساده‌تر به مردم بگوید که چه عواملی در بروز سرطان موثر بوده و با چه اقداماتی می‌توان از بروز آن جلوگیری کرد. بد نیست بدانید که شعار این پویش نیز این است "سرطان قابل پیشگیری و درمان است با خود مراقبتی و امید" در این خصوص با خانم دکتر نسرین تنکابنی، کارشناس بیماری‌های غیرواگیر مرکز بهداشت استان به گفتگو نشسته‌ایم. وی در این گفت‌وگو از عوامل تاثیرگذار در بروز سرطان و علایم این بیماری و همچنین چگونگی پیشگیری از بروز سرطان می‌گوید...  به عنوان سوال اول می‌توانید در خصوص پویش ایجاد شده و همچنین اهداف کلی آن بگویید؟ طی سال‌های اخیر با روند افزاینده بروز سرطان نه تنها در کشور ما بلکه در دنیا مواجه هستیم، از این رو پویشی در کشور ایجاد شده است که در وهله اول آموزش مردم را مبنای کار خود قرار داده است، آموزش‌هایی با محوریت اینکه مردم بدانند که چه عواملی می‌تواند در بروز سرطان موثر باشد و در وهله دوم با دانستن این عوامل خطر، ضمن اصلاح روش زندگی خود در تمامی حوزه‌ها در راستای پیشگیری از بروز آن برآیند. موضوع دیگری که در قالب این پویش دنبال می‌شود کاهش میزان مرگ و میر و همچنین ارتقای سطح کیفی زندگی مبتلایان است که به عنوان یک موضوع مهم در پویش مورد توجه قرار گرفته است.  در حال حاضر وضعیت بروز سرطان در قزوین نسبت به میانگین کشوری چطور است؟ آخرین آمارهای رسمی ما در خصوص بیماری سرطان مربوط به سال 94 است که نشانگر آن است که طی این سال 109 هزار 673 نفر مبتلا به سرطان در کشور شناسایی شده است. این آمارها گویای آن است که طی این سال، میزان بروز استاندارد شده سنی سرطان در جمعیت کشور 90/150 در صد هزار نفر بوده است. اما اگر بخواهیم در خصوص موارد ثبت شده سرطان در قزوین در سال 94 نیز بگویم باید گفت طی این سال، موارد ثبت شده سرطان هزار و 685 مورد بوده است. از نظر میزان بروز استاندارد شده سنی آن نیز در جمعیت استان طی سال 94، 146 درصد هزار نفر برآورد شده است. به عبارت ساده‌تر مقایسه موارد بروز سرطان نشانگر آن است که میزان بروز این بیماری در قزوین طی سال 94 کمتر از میانگین کشوری بوده است.  در حال حاضر شایع‌ترین سرطان‌ها در کشور و قزوین کدامند؟ در کشور شایع‌ترین سرطان‌ها به ترتیب، سرطان پستان، پروستات، پوست، معده و روده بزرگ است ولی در قزوین از نظر شیوع انواع سرطان کمی متفاوت از کشوری است، شایع‌ترین آنها در استان ما به ترتیب سرطان پستان، بعد سرطان معده، پوست (غیر ملانوما)، روده بزرگ بوده و سرطان مربوط به دستگاه تنفسی(ریه) نیز در مرتبه پنجم از نظر شیوع سرطان قرار دارند.  یک سوال رایجی که امروزه در خصوص سرطان می‌شود آن است که آیا در حال حاضر سرطان قابل درمان است؟ یک مساله مهم در خصوص سرطان و درمان آن، تشخیص زودهنگام آن است؛ در صورتی که این بیماری در مراحل اولیه شناسایی شود، درمانش راحت‌تر، بهتر‌، موثرتر و کم‌هزینه‌تر خواهد بود و فرد هم می‌تواند طول عمر طبیعی داشته باشد. به همین دلیل تاکید ما بر این است که باید مردم علایم اولیه این بیماری را بشناسند تا در صورت بروز احتمالی این علایم به پزشک مراجعه کرده و پس از بررسی‌های لازم در صورت ابتلا، فرآیند درمان را طی کنند. مساله دیگر غربالگری برخی از انواع سرطان‌هاست که در حال حاضر در مراکز خدمات جامع سلامت برای سرطان پستان، سرطان کولورکتال (روده بزرگ) و سرطان دهانه رحم انجام می‌شود و می‌توان با غربالگری افراد در معرض خطر را شناسایی کرد.  بر ضرورت اطلاع کامل از علایم سرطان اشاره کردید، بفرمایید که این علایم چیست؟ از نظر علایم اولیه‌ای که خیلی باید به آن توجه کرد ایجاد توده در هر جای بدن است به ویژه اگر این توده در حال بزرگ شدن باشد. حال ممکن است این توده همراه با درد باشد یا بدون درد. ایجاد هر نوع خونریزی یا هر نوع ترشح غیرطبیعی از منافذ طبیعی بدن (ادرار، مدفوع، نوک پستان و ... )، طولانی شدن دوره بهبودی زخم بیش از دو هفته، بروز سوء هاضمه، اشکال در بلعیدن، تغییر در شکل و اندازه خال در بدن و یا ایجاد خال‌های جدید به ویژه در زمان یائسگی، بی‌اشتهایی،کاهش وزن بی‌دلیل، خستگی غیرقابل توجیه، سرفه یا خشونت صدا بیش از دو هفته، درد دائمی یا احساس مشکل در شکم و تغییرات در دفع (یبوست و اسهال و ...) اینها علایم اولیه‌ای هستند که وقتی در فردی دیده شد نیاز است این علایم در فرد از نظر ابتلا به سرطان مورد بررسی قرار گیرد. البته باید متذکر شد که حتما این علایم نمی‌تواند نشانه سرطان باشد، بلکه زنگ هشداری است که باید زیر نظر پزشک مورد بررسی قرار گیرد.  چه عواملی در بروز سرطان موثر است؟ این عوامل به دو دسته تقسیم می شود، بخشی از این عوامل قابل اصلاح بوده و بخشی دیگر غیر قابل اصلاح است. عواملی که غیر قابل اصلاح است را می‌توان جنس (مرد بودن یا زن بودن)، سن (هر چه سن بالاتر رود احتمال بروز سرطان افزایش می‌یابد)، ژنتیک دانست، عواملی که نمی‌توان تداخلی در آن داشت. اما در کنار عوامل غیرقابل اصلاح، عواملی هم هستند که قابل اصلاح می‌باشد مثل سبک زندگی افراد، میزان فعالیت بدنی، استعمال دخانیات و سیگار و الکل و ... اینها چیزهایی است که می‌شود تغییر داد. در کنار اینها یک سری عوامل عفونی هم می‌تواند باعث بروز سرطان شود؛ همچون بیماری‌هایی مثل تبخال دستگاه تناسلی و هپاتیت از عوامل زمینه‌ساز در بروز سرطان به شمار می‌آید‌. عوامل محیطی و شغلی مساله دیگری است که می‌تواند در بروز سرطان موثر باشد. مثلا آلودگی هوا و یا یک سری شغل‌ها مثل نقاشی، فعالیت در کارگاه‌های تولید مبل و یا حرفی که با موادی همچون آزبست در ارتباط هستند. اینها به عنوان عامل شغلی مطرح هستند که می‌تواند فرد را در معرض ابتلا به سرطان قرار دهد. در مجموع عوامل محیطی و شغلی سه درصد باعث سرطان می‌شود که هر چند زیاد به نظر نمی‌رسد ولی فرض کنید فردی سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان دارد، سیگار می‌کشد، کم تحرک هم هست، حال شرایط شغلی او هم طوری باشد که با مواد سرطان‌زا در ارتباط است بالطبع احتمال بروز سرطان در او افزایش خواهد یافت.  در بین عوامل عنوان شده در بروز سرطان کدام موارد در بروز سرطان بیشتر دخیل‌اند؟ مهم‌ترین مساله‌ای که در حال حاضر در بروز سرطان موثر است رژیم غذایی ناسالم است. متاسفانه جامعه به سمت مصرف فست‌فود پیش می‌رود مواد غذایی‌ای که ضمن برخورداری از چربی اشباع شده، دارای گوشت‌های فرآوری شده هستند، در عین حال ممکن است در کنار آن مواد غذایی سرخ شده نیز باشد که همه اینها می‌توانند در بروز سرطان‌ها تاثیرگذار باشد. البته ما نمی‌گوییم که اصلا فست فود مصرف نشود، مصرف کم آن اشکال ندارد ولی مشکل اینجاست که این مواد غذایی وارد سبد غذایی مردم شود و به طور مداوم از این مواد غذایی استفاده شود. بحث کم‌تحرکی به عنوان یکی دیگر از عوامل مهم و تاثیرگذار در بروز سرطان‌هاست. در این زمینه هم باید بگویم متاسفانه غالب مردم ما کم تحرک هستند به طوری که بر اساس آمارها، حدود 60 درصد از جمعیت ما کم‌تحرک هستند. بد نیست بدانید که فعالیت بدنی و ورزش ضمن اینکه سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کند وزن را هم متعادل می‌کند. اضافه وزن و چاقی به عنوان یکی دیگر از عواملی هستند که در بروز سرطان موثر است. بنابراین باید گفت که با فعالیت بدنی مناسب، ضمن پیشگیری از افزایش وزن، از بروز بیماری‌های غیرواگیر‌ی همچون سرطان تا حدود زیادی پیشگیری می‌شود. مصرف سیگار و دخانیات از دیگر عواملی است که تاثیر مستقیم در بروز سرطان‌ها دارد باید بگوییم متاسفانه در این زمینه نیز ما در استان وضعیت مناسبی نداریم به طوری که از نظر مصرف دخانیات قزوین در رتبه دوم و سیگار در رتبه سوم کشور قرار دارد. گفته می‌شود سیگار، الکل و دخانیات به میزان 30 درصد در بروز سرطان تاثیرگذار است، شاید خیلی از افرادی که اقدام به استعمال این مواد می‌کنند از این واقعیت بی‌اطلاعند از این رو به نظر می‌رسد نیاز است در این زمینه بیشتر کار شود به ویژه بر روی گروه‌های جوان و نوجوان که معمولا مصرف دخانیات و سیگار در این سنین آغاز می‌شود.  خانم دکتر اشاره‌ای در خصوص وضعیت بروز سرطان در کشور و آمارهای موجود در این زمینه داشتید، در کنار این صحبت‌ها گاهی عنوان می‌‌شود ما با سونامی سرطان در ایران و قزوین مواجه هستیم. آیا این موضوع را تایید می‌کنید؟ به هر حال این واقعیتی است که ما در کشور با روند افزاینده بروز سرطان مواجه هستیم ولی باید گفت که آمار ابتلا به سرطان در خیلی از کشورها همچون امریکا بیشتر از کشور ماست. از این رو بیان ایجاد سونامی در کشور ما درست و اصولی نیست.  مهم‌ترین راهکار در جلوگیری از بروز سرطان را می‌فرمائید؟ پیشگیری. موثرترین و کم‌هزینه‌ترین راه کار پیشگیری است، برای پیشگیری هم همانطور که گفتم ما باید عوامل خطر را بدانیم و از آن دوری کنیم. به عنوان مثال در حوزه تغذیه سعی کنیم میوه و سبزیجات بیشتر استفاده کنیم، گوشت‌های فرآوری شده همچون سوسیس و کالباس کمتر مصرف کنیم، مصرف غذاهای سرخ شده را محدود کنیم، اگر از غذاهای کبابی مصرف می‌کنیم توجه کنیم که دچار سوختگی نشود چون غذاهای سوخته مانند نان و ته دیگ می‌تواند در بروز سرطان تاثیرگذار باشد، میزان فعالیت بدن را افزایش دهیم، از بروز چاقی و اضافه وزن جلوگیری کنیم. علاوه بر آن در محیط هایی قرار نگیریم که مواد سرطان‌زا در آن است. رعایت این اصول می‌تواند تا حدود 50 درصد از بروز سرطان پیشگیری کند.

سه شنبه 15 بهمن 1398
04:50:24
 
 
Copyright © 2020 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT