شناسایی 12 هزار بیمار مبتلا به فشار خون


شناسایی بیماران ادامه دارد
مرضیه قنبری اسمش را گذاشته‌اند قاتل خاموش؛ چرا که بی‌سر و صدا پیشرفت می‌کند و آرام آرام کار را به جاهای باریک می‌کشاند. عوارضی هم که ایجاد می‌کند یکی دو تا نیست، از سکته مغزی و نارسایی قلبی گرفته تا نارسایی کلیوی و تخریب شبکیه چشم. بله، از فشار خون بالا صحبت می‌کنیم، مشکل شایعی که حدود یک میلیارد نفر در دنیا با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. یک میلیارد نفری که سالانه نه میلیون نفر از آنها به دنبال ابتلا به عوارض قلبی و عروقی این عارضه، جان خود را از دست می‌دهند. با توجه به اینکه امروزه فشار خون بالا به عنوان یکی از مشکلات شایع در حوزه سلامت محسوب می‌شود، در اوایل سال جاری، شاهد برگزاری طرحی با عنوان طرح ملی بسیج کنترل فشار خون در کشور بودیم، طرحی که با هدف افزایش آگاهی مردم از فشار خون و همچنین شناسایی افراد مبتلا و در معرض خطر در سطح وسیعی برگزار شد. با توجه به گذشت حدود شش ماه از اجرای این طرح به سراغ رییس گروه پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیر‌واگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین رفتیم تا ببینیم خروجی اجرای این طرح در قزوین چه بوده است. دکتر سولماز فرخ‌زاد در ابتدا گریزی به بیماری فشار خون بالا و عوارض آن داشته و می‌گوید: فشار خون، فشاری است که خون در گردش به دیواره عروق وارد می‌کند، پس همه ما فشار خون داریم. اما زمانی که می‌گوییم کسی فشار خون دارد یا به بیماری فشار خون مبتلاست منظورمان این است که شخص مزبور دچار فشار خون شریانی شده است.  نامعلوم است علت دقیق بالا رفتن فشار خون در اغلب موارد وی در پاسخ به این سوال که "چرا فشار خون بالا می‌رود؟" اظهار می‌دارد: معمولا علت بالا رفتن فشار خون در 90 تا 95 درصد موارد هنوز مشخص نیست که به این نوع فشار خون بالا، فشار خون اولیه می‌گویند. رییس گروه پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر مرکز بهداشت استان یادآور می‌شود: اما علت 5 تا ده درصد از فشار خون‌ها معلوم است در این موارد معمولا مشکل از یک بیماری زمینه‌ای همچون بیماری‌های کلیوی، تومورهای غده فوق کلیوی، بیماری‌های مادرزادی قلبی و ... شروع می‌شود که به این نوع فشار خون بالا، فشار خون ثانویه گفته می‌شود. وی توضیح می‌دهد: در این افراد معمولا فشار خون بالا به طور ناگهانی ظاهر می‌شود و شدتش هم معمولا بیشتر از نوع اولیه است. فرخ‌زاد در ادامه سخنانش گریزی به آمار مبتلایان به فشار خون داشته و در این خصوص می‌گوید: بر اساس آمارها گفته می‌شود، در دنیا از هر پنج فرد بزرگسال یک فرد به بیماری فشار خون بالا مبتلاست. شیوع فشار خون در استان 6/24 درصد است وی میزان شیوع فشار خون بالا در کشور را 4/26 درصد اعلام کرده و اضافه می‌کند: میزان شیوع در استان ما اندکی پایین‌تر از میانگین کشوری بوده و می‌توان گفت 6/24 درصد است. به گفته رییس گروه پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین هر چند علت دقیق این بیماری شناخته نشده ولی یک سری عوامل احتمال بروز فشار خون بالا را در افراد بالا می‌برد از این رو این‌ها را به عنوان ریز فاکتور یا عوامل خطر عنوان می‌کنند نه علت واقعی.  افزایش سن، احتمال بروز فشار خون بالا را بیشتر می‌کند وی ادامه می‌دهد: بالا رفتن سن یکی از این ریز فاکتورهاست. هر چه سن بالاتر رود احتمال ابتلا به فشار خون بالا در افراد بیشتر است، از طرفی در مردان در اوایل میانسالی و در خانم‌ها بعد از دوران یائسگی احتمال بالا رفتن فشار خون را افزایش می‌دهد. وی دومین ریزفاکتور در افزایش احتمال بروز فشار خون بالا را نژاد دانسته و توضیح می‌دهد: در سیاهپوستان این عارضه شایع‌تر است.  سابقه خانوادگی و کم تحرکی در افزایش احتمال بروز بیماری موثر است فرخ‌زاد سابقه خانوادگی را به عنوان یکی دیگر از عوامل خطر اعلام کرده و تصریح می‌کند: کم‌تحرکی بزرگترین و پر‌چالش‌ترین عامل خطر بیماری‌های قرن حاضر از‌جمله فشار خون بالاست که واضح است خود می‌تواند منجر به چاقی و اضافه وزن شود. وی با اشاره به اهمیت داشتن فعالیت بدنی و تحرک کافی می‌افزاید: بسیار مهم است که ما برای حفاظت از قلب، حداقل هفته‌ای 150 دقیقه فعالیت بدنی داشته باشیم حتی اگر به صورت پیاده‌روی نه چندان آرام باشد. فرخ‌زاد در توضیح بیشتر اظهار می‌دهد: این پیاده‌روی باید طوری باشد که به طور مختصر ضربان قلب بیشتر شود و فرد در حین پیاده‌روی به راحتی نتواند صحبت کند.  افزایش احتمال بروز فشار خون با مصرف سیگار و دخانیات موضوع دیگری که رییس گروه پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیر‌واگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین محور سخنان خود قرار داده و از آن به عنوان یک عامل خطر در بروز فشار خون بالا یاد می‌کند سیگار و دخانیات است‌. وی می‌گوید: استعمال دخانیات و الکل دو ریز فاکتور دیگری هستند که احتمال بروز فشار خون را افزایش می‌دهد. باید متذکر بشویم که سیگار و دخانیات در کنار تاثیرات سویی که بر روی سیستم بدنی فرد می‌گذارد می‌تواند در افزایش فشار خون هم موثر باشد. وی در ادامه مصرف بیش از اندازه سدیم را به عنوان یکی دیگر از ریز فاکتورهای در افزایش احتمال بروز فشار خون بالا یاد کرده و خاطرنشان می‌کند: وقتی از سدیم حرف می‌زنیم درواقع از نمک طعام صحبت می‌کنیم که باعث می‌شود کلیه‌ها آب کمتری دفع کنند و به این ترتیب مایع زیادب در بدن محبوس شود. این احتباس آب باعث افزایش حجم خون و در نتیجه افزایش فشار خون می‌شود. فرخ‌زاد مصرف کم پتاسیم را نیز به عنوان یکی دیگر از ریز فاکتورها در افزایش احتمال بروز فشار خون بالا برمی‌شمارد و ادامه می‌دهد: در بدن ما تعادلی بین سدیم و پتاسیم برقرار است که اگر یکی بالا برود دیگری پایین می‌آید. یعنی اگر میزان پتاسیم بدن شما پایین بیاید، میزان سدیم خونتان دچار افزایش موقت می‌شود و این یعنی شما در معرض فشار خون هستند. می‌تواند به عنوان یک ریز فاکتور در افزایش احتمال بروز فشار خون محسوب می‌شود که در یک سری از میوه‌ها، مغزها و دانه‌های حاوی پتاسیم هستند که مصرف آنها می‌تواند پتاسیم موجود در بدن را افزایش دهد.  تاثیر استرس بر احتمال بروز فشار خون بالا وی با اشاره به مضرات استرس بر بدن، بالا رفتن فشار خون را به عنوان یکی دیگر از عوامل خطر در بروز فشار خون بالا یاد می‌کند و می‌افزاید: در ابتدا باید یاد بگیریم که استرس را نمی‌توان از بین ببریم، چرا که استرس در زندگی ما حال حاضر از بین رفتنی نیست؛ ولی نکته‌ای که باید به آن توجه داشت آن است که ما مهارت‌های کنترل استرس را یاد بگیریم. وی در ادامه سخنانش بی‌خوابی، بالا بودن کلسترول خون، بارداری و بیماری دیابت را به عنوان دیگر ریز فاکتورها در بروز فشار خون عنوان کرده و اضافه می‌کند: متاسفانه فشار خون بالا علامت خاصی ندارد و این همان چیزی است که فشار خون را به یک قاتل خاموش و بی‌سر و صدا تبدیل می‌کند. تنها تعداد اندکی از مبتلایان ممکن است در همان مراحل اولیه بیماری دچار سردردهای گنگ، سرگیجه یا خون دماغ شوند، اما در بیشتر موارد این علائم وقتی ایجاد می‌شود که فشار خون حسابی بالا رفته و کار به جاهای باریک کشیده باشد. تنها راه تشخیص فشار خون بالا، اندازه‌گیری مداوم آن است وی با تاکید بر اینکه تنها راه پیشگیری از بروز فشار خون بالا، اندازه‌گیری مداوم فشار حون و در صورت ابتلا کنترل آن است، یادآور می‌شود: فشار خون معمولا در قالب دو عدد بیان می‌شود که عدداول یا بالاتر، فشار سیستولیک است که فشار وارد بر شریان‌ها را در حالت انقباض قلب نشان می‌دهد و عدد دوم یا پایین‌تر فشار دیاستولیک است که همین فشار را در فاصله بین دو انقباض قلب نشان می‌دهد. فرخ‌زاد یادآور می‌شود: در فشار خون طبیعی فشار سیستولیک کمتر از 120 میلی‌متر جیوه و فشار دیاستولیک کمتر از 80 میلیمتر جیوه است. اگر فشار خون در آستانه افزایش باشد، فشار سیستولیک بین 120 تا 139 میلی متر جیوه و فشار دیاستولیک بین 80 تا 89 میلی متر جیوه است. وی خاطرنشان می‌کند: در فشار خون بالا (مرحله اول) فشار سیستولیک بین 140 تا 159 میلی‌متر جیوه و فشار دیاستولیک بین 90 تا 99 میلی‌متر جیوه خواهد بود.در مرحله دوم فشار خون بالا نیز فشار سیستولیک مساوی یا بیشتر از 160 و فشار دیاستولیک مساوی یا بیشتر از 100 میلی‌متر جیوه است. رییس گروه پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین با ارائه این توضیحات به ارائه مطالب از طرح ملی بسیج کنترل فشار خون در استان پرداخت. وی با اشاره به ابلاغ اجرای این طرح از 27 اردیبهشت به دستور وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌گوید: این طرح در دو مرحله صورت گرفت؛ در مرحله اول که از 27 اردیبهشت تا ۱۷ 17 خرداد بود، بیشترین تمرکز در حوزه اطلاع‌رسانی و آموزش صورت گرفت. فرخ‌زاد اظهار می‌دارد: مرحله دوم این طرح که از 17 خرداد تا 15 تیرماه انجام شد، اندازه‌گیری فشار خون افراد بالای 30 سال بود. وی با بیان اینکه علاوه بر این گروه، زنان باردار و بیماران کلیوی در همه گروه‌های سنی نیز جزو گروه‌های هدف در این غربالگری بودند، تصریح می‌کند: بر این اساس پایگاه‌های موقت در مراکز خدمات جامع سلامت، پایگاه‌ها و خانه‌های سلامت، بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های زیر‌مجموعه دانشگاه و سایر ارگان‌ها همچون ارتش، سازمان تامین اجتماعی، سپاه، هلال احمر و ... طی این مدت برپا بود.  استفاده از ظرفیت سایر ارگان‌ها و نهاد‌ها در اجرای طرح ملی کنترل فشار خون وی با بیان اینکه علاوه بر این پایگاه‌ها، پایگاه‌های سیار همچون آمبولانس و اتوبوس و ... نیز در برخی از نقاط پرتردد شهرها در نظر گرفته شد؛ اذعان می‌دارد: در مجموع علاوه بر اجرای این طرح در کلیه خانه‌های بهداشت، پایگاه‌ها و مراکز خدمات جامع سلامت تحت پوشش معاونت بهداشتی، 180 ایستگاه موقت ثابت و سیار در سطح استان نیز راه‌اندازی شد که در دو شیفت صبح و عصر فعال بودند. به گفته وی حدود 1000 نفر بهورز و مراقبت سلامت و پزشک شاغل در خانه‌های بهداشت و پایگاه‌ها و مراکز خدمات جامع سلامت در این طرح مشغول خدمت شدند. فرخ‌زاد تاکید می‌کند: علاوه بر این افراد، 882 نفر سنجشگر شامل دانشجویان پرستاری و مامایی، پیراپزشکی و بهداشت، داوطلبین هلال احمر و بسیج جمعه پزشکی و اورژانس معاونت بهداشت و درمان سپاه و ارتش، بهگران در کارخانه‌های استان و کلیه بیمارستان‌های دولتی و خصوصی و تامین اجتماعی در اجرای این طرح مشارکت داشتند.  سنجش فشار خون بیش از 83 درصد از جمعیت بالای 30 سال استان رییس گروه پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین اذعان می‌دارد: ماحصل اجرای این طرح در قزوین این شد که فشار خون 528 هزار و 844 نفر از افراد بالای 30 سال استان اندازه‌گیری شد که نسبت به جمعیت بالای 30 سال استان 14/83 درصد پوشش دادیم. به گفته وی در شهرستان‌های آوج، بویین‌زهرا و تاکستان پوشش صد‌در‌صد بوده و در شهرستان آبیک این پوشش نسبت به جمعیت هدف 92 درصد بوده است. فرخ‌زاد گریزی به جمعیت تحت پوشش در اجرای طرح ملی بسیج کنترل فشار خون در شهرستان‌های البرز و قزوین داشته و می‌گوید: این پوشش در البرز 81 و قزوین 72 درصد بوده است. وی بالاتر بودن نسبت جمعیت شهری به روستایی را دلیل پایین‌تر بودن جمعیت تحت پوشش در این دو شهرستان نسبت به سایر شهرستان‌های استان اعلام کرده و می‌افزاید: اما در مجموع ضمن استقبال مردم، آمار جمعیت تحت پوشش مناسبی در استان داشتیم. آنطور که فرخ‌زاد می‌گوید: پس از پایان طرح بسیج ملی کنترل فشار خون ، مرحله دوم کار متولیان این حوزه شروع شده است. وی توضیح می‌دهد: جمعیت تحت پوشش در طرح به چهار گروه تقسیم می‌شود؛ گروه اول که افراد سالم (سابقه فشار خون نداشته و در زمان شرکت در طرح فشار خونشان نرمال بوده است) بوده‌اند. دومین گروه افرادی که سابقه فشار خون بالا نداشتند ولی اندازه فشار خون در هنگام سنجش فشار خون و شرکت در طرح مشکوک بوده است، سومین گروه افرادی که در معرض ابتلا به فشار خون بالا تشخیص داده شدند (فشارشان بین 12 تا 139 بوده است) و گروه چهار نیز افراد بیمار هستند.  فراخوان افراد بیمار و مشکوک به فشار خون بالا برای پیگیری بیشتر وی با اشاره به اینکه گروه اول به دلیل برخورداری از سلامت کنار گذاشته شده است، یادآور می‌شود: در حال حاضر تمرکز ما بر روی سه گروه دیگر است، از این رو هر سه گروه را فراخوان می‌کنیم تا به مراکز ما مراجعه کنند. اگر فرد شرکت‌کننده در طرح مشکوک به فشار خون بوده ولی سابقه فشار خون بالا نداشته، مجددا فشار خون وی اندازه گیری و برای بررسی بیشتر و تشخیص بیماری فشار خون به پزشک مرکز خدمات جامع سلامت ارجاع می‌شود. فرخ‌زاد یادآور می‌شود: اما در مورد گروه دوم که پیش فشار خون بالا تشخیص داده شده‌اند، اطلاعات مربوط به فشار خون این افراد در پرونده سلامتشان ثبت شده و به این افراد اعلام می‌شود تا حداقل شش ماه یک بار به مرکز خدمات جامع سلامت مراجعه و فشار خون آنها بررسی شود تا در صورتی که از مرحله پیش فشار خون خارج شده و به مرحله فشار خون بالا رسیدند سریع شناسایی شوند. گروه سوم که مبتلا به فشار خون بودند برای این افراد در مراکز ما پرونده فشار خون بالا تشکیل و به پزشک ارجاع می‌شوند و از آنها می‌خواهیم که هر سه ماه به مراکز مراجعه کنند تا زیر نظر قرار بگیرند، البته می‌توانند ماهی یک بار بیایند تا مراقب سلامت فشارشان را اندازه بگیرد. رییس گروه پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین با تاکید بر آغاز این کار، اذعان می‌دارد: در حال حاضر به وضعیت حدود 70 درصد افراد مشکوک به فشار خون رسیدگی شده تا تکلیفشان مشخص شود که آیا اینها مبتلا به فشار خون هستند یا نه، به وضعیت 76 درصد بیماران فشار خونی مراجعه‌کننده به پایگاه‌های سنجش در طرح بسیج کنترل فشار خون رسیدگی شده و تعیین تکلیف شدند. به گفته وی از گروه در معرض فشار خون بالا نیز تاکنون به وضعیت حدود 40 درصد رسیدگی شده است. فرخ‌زاد یکی از مهم‌ترین دلایل پایین بودن پوشش جمعیت در معرض ابتلا به فشار خون را اجرای طرح خطرسنجی سکته‌های قلبی و مغزی برای این افراد دانسته و با اشاره به زمان‌بر بودن این برنامه اظهار می‌دارد: با توجه به اجرای برنامه خطرسنجی سکته‌های قلبی و مغزی به صورت رایگان آزمایش قند خون ناشتا و کلسترول ناشتا از این افراد گرفته می‌شود. وی در خصوص این برنامه چنین توضیح می‌دهد: با انجام این آزمایش و بررسی‌های دیگر می‌توان ارزیابی کرد که آیا این افراد در معرض سکته‌های قلبی و مغزی هستند یا خیر. در صورتی که جواب مثبت باشد، متناسب با آن درمان‌های مداخله‌ای آغاز می‌شود یعنی اگر فردی پیش فشار خون بالا باشد ولی به خاطر آزمایش قند خون و کلسترول و چاقی و ... خطر ابتلا بیشتری داشته باشد به پزشک ارجاع می‌شود تا حتی در مرحله پیش فشار خون نیز درمان برای او آغاز می‌شود.  تعیین تکلیف تمامی بیماران و افراد مشکوک به بیماری تا پایان سال فرخ‌زاد تاکید می‌کند: به همین دلیل پیگیری همه افراد پیش فشار خون با سرعت کمتری پیش می‌رود، اما هدف ما این است تا پایان سال صد در صد این سه گروه را فراخوان بزنیم و تعیین تکلیف کنیم. وی با اشاره به اینکه از جمعیت حدود 630 هزار نفری استان که بالای 30 سال سن دارند هستند، 528 هزار نفر در طرح ملی بسیج فشار خون شرکت داشتند، خاطرنشان می‌کنند با این اوصاف حدود 110 هزار نفر از جمعیت مد نظر در طرح شرکت نداشتند که باید بگویم راه برای آنها باز بوده و می‌توانند با در دست داشتن کارت ملی نسبت به اندازه‌گیری فشار خون خود اقدام کنند‌. رئیس گروه پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیر‌واگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین با تاکید بر جدی گرفتن این مقوله و اهمیت آن در پیشگیری از بروز عواقب نامطلوب گریزی نیز به آمار بیماران در استان داشت.  شناسایی 55 هزار بیمار مبتلا به فشار خون در استان به گفته وی در حال حاضر تعداد بیماران شناسایی شده مبتلا به فشار خون در استان 55 هزار نفر است. آن طور که فرخ‌زاد می‌گوید: حدود 12 هزار نفر از این بیماران بعد از اجرای طرح ملی بسیج کنترل فشار خون شناسایی و در ادامه تحت پوشش مداخلات درمانی قرار گرفته‌اند.  با پیگیری‌های در حال انجام هر دو ـ سه روز حدود 50 نفر به تعداد بیماران شناسایی شده افزوده می‌شود وی با اشاره به اینکه بر اساس توضیحات داده شده روند شناسایی بیماران مبتلا همچنان ادامه دارد، این را نیز اضافه می‌کند: تقریبا با ادامه روند شناسایی هر دو ـ سه روز حدود 50 نفر به تعداد بیماران مبتلا به فشار خون بالا در استان اضافه می‌شود.  

چهارشنبه 25 دي 1398
05:13:27
 
 
Copyright © 2020 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT