ولایت از مشکلات کودکان حاشیه‌نشین در استان قزوین گزارش می‌دهد


آرش صالحی:‌ حاشیه‌نشینی سومین بحران استان قزوین به حساب می‌آید. به گزارش اداره کل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری قزوین 29 ناحیه حاشیه‌نشین در استان شناسایی شده که از این نواحی 14 منطقه مربوط به شهرستان قزوین است. ترکیب ناهمگون جمعیتی در استان قزوین که به خاطر حاشیه‌نشینی به وجود آمده، معضلات فرهنگی و اجتماعی فراوانی را برای هم‌ استانی‌ها ایجاد کرده است. بین اقشار حاشیه‌نشین، کودکان بزرگترین قربانیان آسیب‌های حاشیه‌نشینی در قزوین هستند؛ به طوری که فقدان فضا‌های آموزشی، ورزشی و تفریحی مناسب در مناطق حاشیه‌ای سلامت جسمانی، روانی و اجتماعی کودکان این مناطق را به خطر انداخته است. در این میان تامین نیاز‌های فرهنگی و آموزشی کودکان حاشیه‌نشین و حمایت از آنها به عنوان نسلی پویا و توانمند ضروری است؛ چرا که آنها آینده‌سازانی هستند که می‌توانند به نیروی انسانی مؤثری برای استان و کشور تبدیل شوند. با این حال به نظر می‌رسد که کودکان حاشیه‌نشین در استان قزوین تا حد زیادی مورد بی‌توجهی قرار گرفته‌اند و اقدامات اثرگذاری برای سامان بخشیدن به زندگی آنها صورت نمی‌گیرد.
اعتیاد در کمین 90 درصد از کودکان حاشیه‌نشین یک کارشناس جامعه‌شناسی در گفت‌وگو با ولایت با بیان اینکه اعتیاد و کودک آزاری به ترتیب مهم‌ترین آسیب‌ها و تهدیدهای پیش‌روی کودکان در مناطق حاشیه‌نشین محسوب می‌شوند، گفت: نزدیک به 90 درصد کودکانی که در مناطق حاشیه نشین سکونت دارند به صورت مستقیم و غیرمستقیم با آسیب اجتماعی و اعتیاد به موادمخدر روبه‌رو هستند. سمیه درگاهی وجود کودکان بدون شناسنامه، بازمانده از تحصیل، کودکان آزاد شده از کانون اصلاح و تربیت و پاتوق‌های غیراخلاقی و مواد مخدر در برخی از این مناطق اشاره کرد و افزود:‌ در چنین مناطقی کودکان به خاطر نیاز، فقر و مشکلات اقتصادی مجبور به کار در انواع و اقسام شغل‌های کم‌ درآمد هستند. وی ادامه داد:‌ متاسفانه به دلیل مشکلات اقتصادی امروز فقر چند لایه و چند بعدی در نواحی حاشیه‌نشین رو به ازدیاد است و همین موضوع منجر به فقر فرهنگی و معنوی این منطقه شده که تبعات این فقر فرهنگی بیش از همه به کودکان کار آسیب زده و سبب ترک تحصیل و قطع رشد ذهنی و فکری آنان شده است. وظایف سمن‌ها و دستگاه‌ها درگاهی، ترویج فرهنگ رعایت حقوق کودک، تلاش برای برقراری عدالت اجتماعی و کوشش برای اجرا و تصویب قوانین به نفع کودکان از جمله وظایف مهم انجمن‌های حامی حقوق کودکان در نواحی حاشیه‌نشین دانست و گفت: بر این اساس با بهره‌‌گیری از ابزار آموزش و برگزاری کارگاه‌های آموزش حقوق کودک برای پدرها و مادرها، معلمان و سایر افراد مرتبط با کودکان حاشیه‌نشین می‌توان بخشی از مشکلات فرهنگی آنان را ریشه‌کن کرد. وی همچنین وظایف سنگین سازمان‌ها و نهادهایی مانند آموزش و پرورش، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و شهرداری‌ها را در قبال این کودکان یادآور شد و اضافه کرد:‌ پیگیری امکانات و نیازهای کودکان حاشیه‌نشین از این نهاد‌ها و هر دستگاهی که منفعتی برای کودکان داشته باشد، باید در سرلوحه اقدامات سمن‌های حامی کودکان قرار گیرد. ازدواج زودرس از پیامدهای حاشیه‌نشینی است دیگر دانش‌آموخته جامعه‌شناسی هم حاشیه‌نشینی را محصول توسعه نامتوازن شهری دانست و به ولایت گفت:‌ این معضل در دهه اخیر به یکی از بحران‌های بالقوه استان قزوین تبدیل شده که بیش از همه افراد و اقشار به کودکان حاشیه‌نشین صدمه زده و مشکلاتی مانند بزهکاری و محروم ماندن از تحصیل، از مهم‌ترین این آسیب‌ها به شمار می‌آیند. میرکاظم خلیفه‌زاده با یادآوری اینکه این کودکان در معرض انواع آسیب‌های اجتماعی قرار دارند، اضافه کرد: کودکان و نوجوانان حاشیه‌نشین در زمان فراغت از تحصیل به دلیل تنگی معیشت و یا فقر فرهنگی خانواده، مجبور به کار کردن هستند و گاهی هم دچار انحرافات اجتماعی و مشکلات جسمی می‌شوند. وی ادامه داد:‌ برخی اوقات هم اعتیاد والدین و جدایی آنها باعث شده کودکان مناطق حاشیه‌ای قزوین، با نام کودکان کار به مشاغل کاذب روی آورده و نان‌آور خانه باشند. در این میان کودکانی وجود دارند که در اوج خلاقیت و استعداد، به دلیل فقدان خدمات آموزشی و فرهنگی به ازدواج زودرس تن می‌دهند. نیاز به قوانین پیشگیرانه برای حمایت از کودکان این کارشناس با ذکر اینکه حاشیه‌نشینی در شهرهای استان رو به توسعه است و در این مناطق خشونت‌های جنسی، جسمی و آزارهای بدنی به وفور دیده می‌شود، گفت: جابه‌جایی جمعیت و فرهنگ‌های مختلف در نواحی حاشیه‌نشین سبب تضعیف همبستگی در این مناطق می‌شود و فقر اهالی این نواحی را وادار می‌کند که مهم‌ترین اولویتشان پر کردن شکمشان باشد. خلیفه‌زاده، ماهیت کودک‌آزاری را مربوط به حاشیه‌نشینی، تراکم بالای جمعیت و فقر دانست و تصریح کرد: صرفاً با اتکا و تکیه بر قوانین کیفری نمی‌توانیم به سرعت و بی‌درنگ از کودکان حاشیه‌نشین حمایت کنیم؛ چون ورودی به مناطق حاشیه نشین در حال افزایش است و در اوضاع بغرنج اقتصادی امروز هم این معضل تشدید می‌شود. وی با بیان اینکه وجود کودکان بزهکار و بزه دیده، زندگی دیگر شهروندان را به خطر می‌اندازد، ادامه داد: متاسفانه در سطح قوانین از جمله قانون حمایت از کودکان مصوب سال 1383 زمانی از کودک حمایت می‌شود که او آسیب دیده و حادثه برایش اتفاق افتاده است. بنابراین در این حوزه به قوانین و مقررات پیشگیرانه نیاز داریم. راهکارهای حل مشکلات کودکان حاشیه‌نشین با توجه به اینکه اثرات و عوارض آسیب‌های اجتماعی روی کودکان بیشتر و ماندگارتر خواهد بود، بنابراین نیاز است که پیشگیری از این آسیب‌ها در تمامی سطوح جدی گرفته شود و راه‌حل‌های واقعی برای حمایت از کودکان کار ارائه شود. یک مددکار اجتماعی با یادآوری اینکه پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در 3 سطح صورت می‌گیرد، گفت: در رابطه با کودکان حاشیه‌نشین باید هر 3 سطح پیشگیری یعنی اطلاع‌رسانی و آگاه‌سازی درباره معضلات، مداخله و ارایه خدمات و بازتوانی این کودکان باید مدنظر مسئولان، فعالان اجتماعی و سازمان‌های مردم نهاد قرار بگیرد. فرهاد کولیوند، آموزش حقوق کودک و مهارت‌های اجتماعی و زندگی به کودکان و کسانی که در این مناطق با کودکان سروکار دارند را در زمره راهکارهای سطح اول پیشگیری بیان و تصریح کرد: در برخی موارد توجه نکردن به حقوق کودک ناشی از آگاهی نداشتن والدین و کسانی است که با کودکان سروکار دارند. وی با تاکید بر لزوم اجرای برنامه‌های ارتقای سلامت اجتماعی و روانی کودکان در نواحی حاشیه‌نشین استان قزوین، افزود: اجرای این نوع برنامه‌ها سبب می‌شود تا کودکان ضمن اینکه کمتر درگیر آسیب‌های اجتماعی می‌شوند، بتوانند یاد بگیرند که چگونه و با انجام چه کارهایی می‌توانند زندگی سالم و باکیفیت‌تری داشته باشند. کولیوند، تسهیل دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی را از نیازهای مهم کودکان دانست و گفت: به دلیل ویژگی‌های مناطق حاشیه‌نشین، عمدتا بیماری‌هایی از قبیل سوء تغذیه، بیماری‌های پوستی و گوارشی در این مناطق شیوع بیشتری دارد و طبیعتا ایجاد دسترسی آسان کودکان به خدمات یادشده می‌تواند از بروز برخی بیماری‌ها پیشگیری کند و شناسایی و درمان به‌‌موقع بیماری‌های دیگر را به دنبال داشته باشد. وی همچنین به ضرورت ایجاد پایگاه‌های خدمات اجتماعی در مناطق حاشیه‌نشین اشاره کرد و ادامه داد:‌ این پایگاه‌ها که برخی خدمات اجتماعی را بر پایه مددکاری اجتماعی ارائه می‌کنند، می‌توانند مدیریت اجتماعی مناسبی در منطقه با مشارکت خود مردم داشته باشند تا میزان دسترسی کودکان به خدمات موردنیاز آنها در این مناطق افزایش یابد. مهاجرپذیری استان قزوین؛ عامل افزایش کودکان کار از سوی دیگر، مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری معتقد است که مهاجرپذیری قزوین موجب افزایش کودکان کار و کودکان حاشیه‌نشین در استان شده است. صدیقه ربیعی در این رابطه در کارگروه رسانه استانداری قزوین گفت:‌ آموزش از حقوق اولیه تمام کودکان است و باید تمهیداتی اتخاذ شود که همه کودکان از آن بهره‌مند شوند. وی برخورداری از بهداشت، نشاط و سلامت را دومین حق مسلم آنها دانست و اضافه کرد: متاسفانه کودکان کار به خاطر کاری که در کودکی بر آنها تحمیل می‌شود، از این حقوق اولیه برخوردار نیستند و والدین معتاد از جمله کسانی هستند که کار اجباری مانند تکدی‌گری و مشاغل کاذب دیگر را به این کودکان تحمیل می‌کنند. ربیعی با اشاره به تاثیر مشکلات اقتصادی بر رواج پدیده کودکان کار و حاشیه‌نشین، ادامه داد: برخی اوقات هم زیاده‌خواهی مالی خانواده‌ها و سوء استفاده از مهربانی در حق کودکان علت اصلی ایجاد و رشد چنین پدیده‌ای است که در این میان برخورد نادرست شهروندان و دلسوزی مردم سبب رواج بیشتر این پدیده در جامعه می‌شود. اعتبارهای ویژه برای حل مشکلات مناطق حاشیه‌نشین همچنین مدیرکل امور اجتماعی استانداری قزوین با یادآوری اینکه برخی از مناطق حاشیه‌نشین در ضوابط شهری نمی‌گنجند و ساخت‌وساز‌های غیرمجاز در این نواحی منجر به ایجاد سکونتگاه‌های غیررسمی و آسیب‌های مختلف شده، گفت: به همین خاطر اداره کل امور اجتماعی، اعتبارهای ویژه‌ای برای آنها در نظر گرفته تا جزو مناطق برخوردار استان قزوین شوند. مریم بیدخام با اشاره به لزوم برنامه‌ریزی متناسب با هر منطقه برای رفع مشکلات کودکان حاشیه‌نشین، اضافه کرد: باید جامعه حساس شود و سمن‌های فعال اجتماعی در مناطق محروم و حاشیه‌نشین حضور پیدا کنند تا حتی اگر یک دانش‌آموز از تحصیل جامانده باشد، به تحصیل برگردد و حقوق کودکان در این مناطق احیا شود. وی ادامه داد: سال گذشته بیش از 25 سمن، طرح‌های مختلفی را در مناطق حاشیه‌نشین انجام دادند و یک ارتباط دو سویه با مردم داشتند که بخشی از این طرح‌ها در مورد مشکلات کودکان این مناطق بود. نکات مهم در حمایت از کودکان حاشیه‌نشین برای حمایت‌ از کودکان مناطق حاشیه‌نشین چند نکته باید مدنظر قرار گیرد. اول اینکه از ظرفیت‌های محلی و منطقه‌ای برای انجام این حمایت‌ها استفاده شود. دوم اینکه سازمان‌های غیردولتی و تشکل‌های محلی در این زمینه فعال شوند و اگر وجود دارند از ظرفیت آنها هم استفاده شود. برنامه‌هایی که ارائه می‌شود، متناسب با فرهنگ مردم ساکن در این مناطق باشد؛ به دلیل اینکه عموماً در این مناطق اقوام مختلف سکونت دارند. سوم اینکه تمرکز خدمات در این مناطق باید براساس اولویت‌ها صورت بگیرد و سازمان‌های مرتبط این حوزه هم باید در این مناطق حضور پررنگ‌تری داشته باشند. یکی از اشکالات این سکونتگاه‌ها این است که این تصور وجود دارد که اگر به این مناطق خدمات ارایه شود، مهاجرپذیر می‌شوند؛ از همین رو خدمات اجتماعی و فرهنگی کمتری ارائه می‌شود. بنابراین باید از ظرفیت نهادهای متولی و سازمان‌هایی مانند بهزیستی و کمیته امداد برای توسعه این مناطق بهره برد.

شنبه 21 دي 1398
05:04:19
 
 
Copyright © 2020 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT