مدیریت حمل‌ونقل شهری و کسب درآمدهای پایدار


مجید صفیعی ـ کارشناس درآمد
مقدمه: از مهمترین چالش‌های پیش روی کلان شهرها و بسیاری از شهرهای بزرگ و مراکز استان‌ها، موضوع حمل‌ونقل می‌باشد. امروزه رشد روزافزون وسائل نقلیه و افزایش تمایل شهروندان به استفاده از وسیله نقلیه شخصی باعث شده است تا هر روز ترافیک عبوری از خیابان‌های شهری سنگین‌تر شود. به علاوه نبود مدیریت واحد در کاربرد و ارائه خدمات توسط سیستم‌های مختلف حمل‌ونقل عمومی اعم از مترو، اتوبوس، مینی‌بوس، تاکسی، آژانس‌های تاکسی تلفنی و سواری‌های مسافربر شخصی و ... در مراکز مهم شهری، باعث بروز مشکلات فراوان ناشی از شلوغی یا عدم حضور سیستم مناسب در شهرها شده است. روند چهل سال اخیر فعالیت‌های حمل‌ونقلی در سطح جهانی، حاکی از افزایش سطح وابستگی به خودرو و تغییر در سبک زندگی اجتماعی است که به دنبال خود، افزایش حساسیت نسبت به اثرات زیست محیطی و همچنین بازتاب‌های آن در حوزه سلامت را به همراه داشته است. به نظر کارشناسان سیاست‌هایی که افزایش جابجایی با خودرو شخصی را رواج می‌دهد، از جنبه‌های مختلف ناپایدارند. این ناپایداری ناظر به مواردی همچون اتلاف وقت و انرژی در تراکم و ازدحام ترافیکی، انتشار گازهای مضر و کاهش کیفیت هوا، گرم شدن جهانی، استفاده از منابع تجدیدنشدنی، سوانح جاده‌ای، کاهش ایمنی و سلامتی، آلودگی صوتی، تبعیض اجتماعی و افزایش هزینه‌های عمومی زندگی می‌باشد. برای به دست آوردن سیستم حمل‌ونقل یکپارچه و هماهنگ نیازمند بهره‌گیری از توان‌ها و فرصت‌های موجود در همه‌ی بخش‌هاست، از شهروندان و دولت گرفته تا نهادهای غیردولتی، بخش خصوصی و جامعه جهانی که رسیدن به این هدف بخشی از حرکت به سمت توسعه پایدار است. با توجه به مشکلات موجود در اقتصاد کشور و هزینه‌های بالای مورد نیاز جهت تعمیرات و نگهداری زیرساخت‌های ناوگان حمل‌ونقل درون شهری، شهرداری و سازمان‌های حمل بار و مسافر نیازمند منبع درآمدی پایدار و همیشگی بوده که بتوانند کاهش درآمد شهرداری‌ها و سازمان‌ها را جبران کنند. یکی از حوزه‌هایی که می‌توان برای کسب درآمد پایدار به آن اشاره کرد، تمرکز بر حمل‌ونقل درون شهری است و با شناخت و بررسی این حوزه و ساماندهی آن با توجه به نیازهای روز جامعه شهری، می‌توان تحولی همسو با سیاست‌های کلان شهری در کسب و کار حمل‌ونقل درون شهری ایجاد کرد. کسب درآمد پایدار از حمل‌ونقل درون شهری، پتانسیل ایجاد نتایج مناسبی را دارد چرا که اغلب بین 15 تا 25 درصد بودجه، 8 تا 16 درصد درآمد خانوار و بیش از 32 درصد سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های مربوط به حمل‌ونقل درون شهری هزینه می‌شود. امروزه، نحوه‌ی عملکرد حمل‌ونقل درون شهری و درآمدهای کسب شده از طریق آن، پاسخگوی نیازهای صاحبان بار و خودرو نبوده و در راستای اهداف شهرداری و سازمان‌های حمل‌ونقل گام برنمی‌دارد. ضمن آنکه باید بدانیم این حمل‌ونقل تنها جابجایی مسافر نیست بلکه جابجایی حجم بالایی از کالاهای اساسی از جمله موادغذایی، بسته‌های پستی و ... از طریق شریان‌های شهری صورت می‌گیرد، پس ایجاد یک مکانیزم پایدار برای مدیریت این جریانات نه تنها مدیریت ناوگان درون شهری را تسهیل می‌کند بلکه می‌توان با کسب درآمد پایدار در بهبود فرآیندها نیز تاثر گذاشت.  درآمدهای حوزه حمل‌ونقل: یکی از راه‌های کسب درآمد پایدار در حوزه حمل‌ونقل شهری عوارض بر ارتباطات و حمل‌ونقل می‌باشد که شامل عوارض بر شماره‌گذاری وسایل نقلیه، عوارض صدور پروانه تاکسیرانی، عوارض بلیت مسافرت و باربری و عوارض بر معاملات وسایل نقلیه می‌باشند که می‌توان آنها را در یک نظام شهری، درآمدهای مستمر قلمداد کرد؛ زیرا این عوارض متاثر از فعالیت‌هایی هستند که همواره در بدنه شهر ارائه می‌شوند، هر چند ممکن است برخی از آنها تحت تاثیر تحولات و نوسانات اقتصادی شهر، دچار تغییر گردند، اما به هر حال عمده این عوارض ضمن تامین بخشی از نیازهای مالی شهرداری‌ها نه تنها باعث تخریب فضای شهری نمی‌شوند، بلکه باعث افزایش کیفیت آن نیز می‌شوند مانند موضوع نوسازی ناوگان و زیرساخت‌ها که از چند منظر در حوزه حمل‌ونقل دارای اهمیت است. کاهش آلودگی هوا، توسعه حمل‌ونقل عمومی و کاهش ترافیک، صرفه‌جویی در مصرف انرژی، افزایش ایمنی رانندگان و مسافران، کاهش آسیب به زیرساخت‌های شهری و همچنین به حداقل رساندن میزان هزینه تعمیرات و نگهداری زیرساخت‌ها. یکی دیگر از درآمدهای پایدار، درآمد حاصل از پارکینگ شهری، چه از طریق نصب پارکومتر و چه از طریق گماردن پارکبان، از اقلام درآمدی پایدار محسوب می‌شود. رقم مزبور سهم قابل توجهی در درآمدهای شهرداری ندارد، اما به لحاظ وجود تقاضای فزاینده برای فضای پارک وسایل نقلیه در شهرهای بزرگ و کلان‌شهرها و رشد بالای تعداد خودروها، پتانسیل فعال شدن این قلم درآمدی وجود دارد. به دلیل مستمر و همیشگی بودن درآمد حاصل از پارکینگ، این قلم درآمد پایدار می‌باشد. درآمدهای حاصل از عوارض سالیانه اتومبیل نیز جزو درآمدهای پایدار می‌باشند و ماخذ قانونی منابع درآمدی شهرداری‌ها به دو مرجع مصوبات شورای اسلامی شهر و قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی برمی‌گردد. همچنین اختصاص بخشی از وجوه حاصل از اخذ جرائم راهنمایی و رانندگی در درآمدهای در ازای خدماتی از قبیل خط‌کشی و نصب سرعت‌گیرها و علائم چراغ‌های راهنمایی و همچنین هوشمندسازی ترافیک که به عهده‌ی شهرداری‌ها است می‌تواند رهنمودهایی بر این باشد که درصد بالایی از کلیه وجوه حاصل از اخذ جرائم راهنمایی و رانندگی هر شهر، به همان شهر، به شهرداری همان محل، اختصاص یابد تا در همین رابطه بویژه در زمینه‌ی ساخت پارکینگ‌های عمومی هزینه گردد. دیگر اینکه، دریافت عوارض از شرکت‌های خودروسازی و فروش خودرو که در چند سال آینده، میلیون‌ها اتومبیل به ناوگان درون شهری کشور اضافه خواهند کرد و این در حالی است که خیابان‌ها و پارکینگ‌ها، جوابگوی وسایل نقلیه فعلی نیستند و نیاز است که شهرداری‌ها به فکر تعریض معابر و احداث معابر موازی و چند طبقه، به خصوص زیرگذر و روگذر اتومبیل باشند که دارای هزینه‌های سنگینی است؛ از این‌رو درصد قابل توجهی از قیمت فروش هر نوع وسایل نقلیه و عوارض شماره‌گذاری آنها، حق طبیعی شهرداری‌ها است تا از این محل به ارائه بهتر خدمات و ساماندهی حمل‌ونقل درون شهری پرداخته شود. با توجه به مالب عنوان شده، شهرداری‌های کشور به عنوان نهاد اصلی مدیریت شهری و بانی اجرایی طرح‌های توسعه شهری، به منظور اجرای برنامه‌های مرتبط با حمل‌ونقل پایدار و حمل‌ونقل سبز، نیازمند تعریف پروژه‌ها و طرح‌های مرتبط با این موضوع هستند و لزوما هر پروژه نیازمند بودجه کافی در راستای عملیاتی شدن است، لازم به ذکر است که برخی از طرح‌ها مانند دوچرخه‌سواری یکی از کم‌هزینه‌ترین، ایمن‌ترین و سالم‌ترین گزینه‌ها در جابجایی و سفرهای عبوری شهروندان است. تمایل به استفاده از دوچرخه می‌تواند ناشی از ارزان‌تر بودن، انعطاف‌پذیری و سرعت قابل قبول آن باشد. استفاده از دوچرخه اگرچه از دیرباز معمول بوده، ولی با تاکیدات اخیر طرفداران توسعه‌ی پایدار، اهمیت بیشتری یافته است که تاثیرات اقتصادی نظام حمل‌ونقل دوچرخه را به دنبال دارد. مواردی چون تاثیر اقتصادی مثبت بر گردشگری دوچرخه، تولید دوچرخه و صنایع وابسته به آن، کاهش هزینه‌های حفظ سلامتی، کاهش هزینه‌های خارجی به دلیل کاهش تراکم ترافیک و گازهای گلخانه‌ای و کاهش هزینه‌های احداث پارکینگ، مزایای ترویج این فرهنگ در میان شهروندان می‌باشد.

سه شنبه 12 آذر 1398
04:49:49
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT