از بروز بیماری خاموش تا شکستگی‌های استخوان


مرضیه قنبری
بر اساس مطالعاتی که در زمینه پیشگیری، تشخیص و درمان پوکی استخوان در کشور صورت گرفته، گفته می‌شود شیوع این بیماری در گروه سنی 60 تا 65 سال کشور به تفکیک جنسیت در جامعه زنان 3/56 درصد و در جمعیت مردان 75/16 درصد است. پوکی استخوان را به عنوان بیماری خاموش یاد می‌کنند که گاهی با یک اتفاق ساده منجر به شکستگی استخوان در فرد مبتلا می‌شود. شکستگی گاه به ناتوانی فرد و در نهایت مرگ او در پی ایجاد ناتوانی منجر می‌شود. موضوعی که متولیان حوزه سلامت به آن اذعان داشته و در وهله اول بر ضرورت پیشگیری و در صورت بروز آن درمان این بیماری تاکید می‌کنند. پوکی استخوان (استئوپروز) چیست و چگونه ایجاد می‌شود؟ و یا چگونه می‌توان از بروز آن پیشگیری کرد؟ سوالاتی که کارشناس غیرواگیر مرکز بهداشت شهید بلندیان قزوین در گفت‌وگو با ولایت پاسخگوی آن است. زهرا رضایی ابتدا به تعریف بیماری پوکی استخوان یا استئوپروز پرداخته و می‌گوید: پوکی استخوان نوعی بیماری است که در آن استخوان‌های بیمار پوک و متخلخل، ضعیف و شکننده می‌شود. وی ادامه می‌دهد: به همین دلیل احتمال خطر بالای شکستگی‌های خود به خودی استخوان در این افراد زیاد است. وی با بیان اینکه پوکی استخوان نامرئی است یعنی تا زمانی که یک استخوان نشکند علایمی از خود بروز نمی‌دهد، توضیح می‌دهد: در فرد مبتلا به این بیماری، یک سقوط ساده از ارتفاع کم، یک چرخش ناگهانی، خم و راست شدن سریع یا حتی افتادن در یک چاله کوچک می‌تواند باعث شکستگی استخوان شود. به گفته کارشناس بیماری‌های غیر‌واگیر مرکز بهداشت قزوین استخوان‌های ناحیه‌های لگن، ستون، مهره‌ها و مچ یا قسمت‌های بالای بازو بیشتر در معرض شکستگی در اثر بروز پوکی استخوان هستند. وی با اشاره به اینکه البته گاهی شکستگی یک استخوان می‌تواند در ادامه به شکستن سایر استخوان‌ها نیز منجر شود، یادآور می‌شود: بنابراین لازم است در اسرع وقت نسبت به تشخیص و درمان این بیماری اقدام شود. رضایی در بخش دیگری از سخنانش به بیان وضعیت موجود ابتلا به این بیماری در جامعه پرداخته و می‌افزاید: در سطح دنیا در افراد بالای 50 سال از هر سه زن یک نفر و از هر 5 مرد یک نفر به این بیماری مبتلاست. بر اساس برآورد‌های اخیر بیش از 200 میلیون زن در سراسر جهان از پوکی استخوان رنج می‌برند، گفته می‌شود در ایران حدود 70 درصد زنان و 50 درصد مردان بالای 50 سال به نوعی دچار پوکی استخوان یا کاهش توده استخوانی هستند. طبق آخرین آمار بیش از سه میلیون و 24 هزار نفر در کشور مبتلا به پوکی استخوان هستند.  پوکی استخوان عامل نه درصد شکستی‌ها در دنیاست وی با تاکید بر اینکه در سراسر جهان پوکی استخوان عامل بیش از 9/8 میلیون شکستگی استخوان در سال می‌باشد، تصریح می‌کند: به طوری که شکستگی استخوانی و مهره‌ای به ترتیب هر 3 و 22 ثانیه رخ می‌دهد.  شکستگی‌های استخوان می‌تواند تغییرات جدی بر زندگی فرد بگذارد کارشناس مرکز بهداشت قزوین در ادامه با اشاره به عوارض بالای ابتلا به پوکی استخوان به تشریح برخی از این عوارض پرداخته و اذعان می‌دارد: اگرچه پوکی استخوان یک بیماری بدون درد است، اما شکستگی‌های حاصل از آن می‌تواند تغییرات جدی در زندگی ایجاد کند. رضایی با بیان اینکه وقتی پوکی استخوان بر روی ستون فقرات تاثیر بگذارد، اغلب منجر به درد، کاهش وزن و ایجاد قوز در پشت می‌شود، خاطرنشان می‌کند: درد و رنج ناشی از شکستگی‌ها می‌تواند زندگی افراد مبتلا را تحت تاثیر قرار دهد که وابستگی به افراد مراقب، کاهش فعالیت‌های روزمره و در نهایت افسردگی، شایع‌ترین این تاثیرات هستند. وی در ادامه با اشاره به اینکه ناتوانی حاصل از پوکی استخوان همانند یا بیشتر از ناتوانی ناشی از بسیاری از بیماری‌ها است، می‌گوید: در افرادی که هنوز شاغل هستند، شکستگی باعث از دست رفتن تعداد زیادی از روزهای کاری می‌شود و به خصوص در برخی از حرفه‌ها، در ادامه کار اختلال ایجاد می‌کند. به گفته وی 33 درصد از بیمارانی که مبتلا به شکستگی لگن ناشی از پوکی استخوان می‌شوند، طی یکسال بعد از آن به طور کامل وابسته شده یا در خانه‌های سالمندان مقیم می‌شوند و 20 تا 24 درصد از این افراد در همان سال فوت می‌کند. کارشناس بیماری‌های غیرواگیر مرکز بهداشت شهرستان قزوین اذعان می‌دارد: گاهی ایجاد یک شکستگی در افراد مبتلا به پوکی استخوان می‌تواند به صورت پی درپی یا دومینووار به ایجاد شکستگی‌های متعدد بعدی منجر شود.  احتمال بروز پوکی استخوان در افراد بالای 60 سال بیشتر است به گفته وی افراد بالای 60 سال بیشتر از بقیه در معرض پوکی استخوان قرار دارند. وی ادامه می‌دهد: البته این بدان معنا نیست که افراد با سن پایین‌تر در خطر ابتلا به این بیماری نیستند. رضایی با اشاره به احتمال بالای بروز پوکی استخوان در زنان نسبت به مردان اضافه می‌کند: شیوع یائسگی در خانم‌ها آغازگر ضعف در استخوان‌هاست، به همین دلیل بانوان باید از سنین جوانی به فکر حفظ تراکم در استخوا‌ن‌های خود باشند. وی بخش دیگری از سخنانش را به عوامل خطر در بروز پوکی استخوان اختصاص داده و می‌گوید: بیماری‌هایی مانند روماتیسم مفصلی، دیابت، سرطان پستان یا پروستات و یا بیماری‌های گوارشی از عوامل ایجاد پوکی استخوان هستند.  استفاده از داروهای کورتونی احتمال بروز پوکی استخوان را افزایش می‌دهند وی استفاده طولانی مدت از داروهای کورتونی را به عنوان یکی دیگر از عوامل طرح یاد کرده و تصریح می‌کند: تحقیقات ثابت کرده است که استفاده از این داروها می‌تواند احتمال بروز پوکی استخوان در افراد را افزایش دهد.  افزایش احتمال بروز پوکی استخوان با سیگار کشیدن و نوشیدن الکل رضایی کاهش قد حتی تا 4 سانتی‌متر، شکستگی استخوان بعد از 50 سالگی، سبک زندگی کم تحرک و بدون فعالیت بدنی، کم وزن بودن (شاخص توده بدنی زیر 19)، سیگار کشیدن و یا نوشیدن الکل، یائسگی زودرس (زیر 40 سال)، سابقه شکستگی لگن یا ابتلا به پوکی استخوان در والدین و همچنین مصرف کم کلسیم و دوری زیاد از آفتاب را به عنوان مهم‌ترین عوامل خطر در بروز پوکی استخوان یاد می‌کند. کارشناس مرکز بهداشت شهرستان قزوین سپس گریزی به نحوه تشخیص پوکی استخوان زده و در این خصوص می‌گوید: سنجش سلامت استخوان که به طور معمول شامل میزان خطر شکستگی استخوان است، تعیین می‌کند که شما تا چه حد در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان قرار دارید. بنابر نتایج این سنجش و بر اساس سن و شرایط شما، پزشک تعیین خواهد کرد که آیا نیاز به سنجش تراکم استخوان نیز دارید یا خیر. به گفته وی متداول‌ترین روش برای تعیین میزان تراکم استخوان، اسکن تراکم استخوان یا سنجش میزان جذب اشعه ایکس (دانسیتومتری) است. رضایی می‌افزاید: در این اسکن سریع و کم‌تهاجمی میزان تراکم استخوان در ناحیه لگن و ستون فقرات مورد ارزیابی قرار می‌گیرد؛ نتیجه این سنجش نشان می‌دهد که فرد تا چه حد مبتلا و یا در معرض ابتلا به پوکی استخوان است. وی در ادامه سخنانش با اشاره به نگرانی‌هایی که در افراد مبتلا به پوکی استخوان در خصوص درمان این بیماری وجود دارد، می‌گوید: پوکی استخوان درمان‌پذیر است؛ بیمارانی که در معرض خطر بالای شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان هستند، می‌توانند با درمان دارویی مناسب، این خطر را کاهش دهند. امروزه گستره بالایی از گزینه‌های درمانی برای پوکی استخوان وجود دارد. البته نوع درمان بسته به شرایط هر فرد و میزان بیماری متفاوت است. این کارشناس مرکز بهداشت قزوین تاکید می‌کند: بر اساس آمار، درمان می‌تواند خطر شکستگی لگن را تا 40 درصد، شکستگی مهره‌ها را بین 30 تا 70 درصد و شکستگی‌های غیرمهره‌ای را بین 30 تا 40 درصد کاهش دهد. به گفته رضایی پزشک ممکن است برای فرد بیمار مکمل‌های کلسیم و یا ویتامین D تجویز کند که میزان مصرف آن بستگی به شرایط وی دارد. کارشناس بیماری‌های مرکز بهداشت شهرستان قزوین با اعلام اینکه در کنار آن ممکن است ورزش‌های خاصی با هدف تقویت عضلات برای حفظ استخوان‌ها تجویز شود، می‌افزاید: این امر در عین حال می‌تواند باعث بالا رفتن بیشتر میزان تعادل شما شود. وی در ادامه این را نیز اضافه می‌کند که مانند تمامی داروها، مصرف داروهای درمان پوکی استخوان در تکمیل درمان هم لازم است. رضایی در ادامه گفت: علاوه بر مصرف دارو برای درمان پوکی استخوان، افراد مبتلا به این بیماری در هر سنی باید نسبت به رعایت برخی از مسایل اقدام کنند.  داشتن فعالیت بدنی برای پیشگیری از بروز پوکی استخوان لازم است وی پرهیز از استعمال سیگار و الکل، استفاده از رژیم غذایی برخوردار از کلسیم، پروتئین، لبنیات، غلات، سبزی و حبوبات، ماهی و میوه، داشتن فعالیت بدنی سه بار در هفته و هربار به مدت 30 تا 40 دقیقه نظیر پیاده‌روی، تمرین با وزنه و تمرینات هوازی و همچنین قرار گرفتن در مقابل تابش نور خورشید علاوه بر مصرف مکمل‌های ویتامین D به عنوان راهکارهایی عنوان کرد که می‌تواند برای پیشگیری از بروز پوکی استخوان موثر باشند.

سه شنبه 12 آذر 1398
04:49:21
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT