کاهش بیکاری؛ از ادعا تا واقعیت


آرش صالحی‌ ـ‌ مرکز آمار ایران به عنوان مرجع رسمی انتشار آمارهای اقتصادی ایران در تازه‌ترین گزارش خود در مورد وضعیت اشتغال در تابستان سال جاری، خبر از کاهش حدود 3 درصدی نرخ بیکاری در استان قزوین (از 1/11 به 2/8 درصد داده بود) که نگاهی به وضعیت سایر استان‌ها در این جدول حکایت از این دارد که قزوین از نظر وضعیت اشتغال در جایگاه خوبی قرار دارد و در بین استان‌های با کمترین نرخ بیکاری، استان سوم به شمار می‌رود. گزارشی امیدوارکننده که اگر چه تایید مسئولان اقتصادی استان را هم در پی داشته، اما از جانب برخی کارشناسان و فعالان اقتصادی نقدهایی هم به آن وارد شده است. نقدهایی که بیشتر حول محور تغییرات مرکز آمار در محاسبه نرخ بیکاری شکل گرفت و در این راستا برخی منتقدان اعتقاد دارند که تعریف جمعیت فعال اقتصادی و جوانان جویای کار علت اصلی کاهش این نرخ بوده است. مسئله‌ای که در گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس هم به آن اشاره شده بود.
 رسیدن به کمترین نرخ بیکاری فصلی مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان قزوین با بیان اینکه نرخ بیکاری در استان تا انتهای تابستان 1398 به 2/8 درصد رسیده، یادآور شد: این میزان در طول یک و نیم دهه اخیر، کمترین نرخ بیکاری فصلی به حساب می‌آید. مسعود بابایی همچنین از کاهش 24 درصدی در برقراری بیمه مقرری در 6 ماه ابتدایی سال نسبت به مدت مشابه سال قبل خبر داد و گفت: همچنین در 6 ماهه ابتدای سال 98 تعدیل نیرو و اخراج از کار در بنگاه‌های اقتصادی و صنعتی ما در مقایسه با 6 ماه اول سال قبل 25 درصد کاهش داشته که آمار امیدوارکننده‌‌ای است.  ایجاد سامانه استانی رصد اشتغال بابایی با اشاره به تشکیل سامانه رصد استانی وضعیت اشتغال در سال جاری، افزود: با توجه به اینکه سامانه رصد ملی اشتغال و بیکاری در گذشته چندان کار نبود، برای اولین بار این سامانه به صورت استانی فعالیت خود را آغاز کرده است. وی در مورد ویژگی‌های کلی این سامانه توضیح داد: در این سامانه همه شاخصه‌ها و سنجه‌هایی که برای اثبات شاغل بودن یا نبودن الزامی است، ثبت شده‌اند و با بهره‌گیری از آن می‌توانیم به طور دقیق بفهمیم که شاغلان ما در چه بنگاه‌هایی کار می‌کنند و عنوان شغل آنها چیست. بابایی به تحقق 50 درصدی تعهدات شغلی دستگاه‌های دولتی در سامانه رصد اشتغال استانی اشاره کرد و ادامه داد: تا زمانی که سازمان‌ها اطلاعات شغلی خود را در این سامانه ثبت و درج نکنند، آمار اشتغالزایی آنها در نظر گرفته نمی‌شود. طبق این سامانه بیش از 16 هزار و 375 تعهد شغلی برای دستگاه‌‌ها در نظر گرفته شده بود که بیشترین این تعهدات با 7 هزار و 693 فرصت شغلی در حوزه صنعت و معدن است.  نقش تسهیلات اشتغال روستایی در کاهش نرخ بیکاری این مقام مسئول با تاکید بر نقش مهم تسهیلات اشتغال روستایی در افزایش آمار اشتغال و کاهش نرخ بیکاری استان، گفت: 4 بانک و صندوق اعتباری استان به عنوان صندوق عامل پرداخت تسهیلات اشتغال روستایی در طرح توسعه اشتغال روستایی مشارکت کردند که تا امروز حدود 181 میلیارد تومان وام در این حوزه به متقاضیان پرداخت شده است. بابایی از افزایش وام اشتغال خانگی برای اهالی شهرستان آوج هم خبر داد و گفت: در حالی که پیشتر میزان این تسهیلات 280 میلیون تومان بود، مقدار آن به 300 میلیون تومان افزایش پیدا کرده است.  تغییرات مرکز آمار در نحوه‌ی محاسبه نرخ بیکاری اما این آمارها در حالی از سوی مرکز آمار ایران ارائه شد که دو تغییر مهم در نحوه‌ی محاسبه نرخ بیکاری نیروی کار در فصل تابستان اعمال شد که اولی تغییر سن جمعیت فعال اقتصادی (مجموع افراد شاغل و بیکار در جست‌وجوی کار) کشور از 10 سال (و بیشتر) به 15 سال بود؛ تغییری که مرکز آمار دلیل آن را تحولات اجتماعی انجام شده در مورد سن ورود به بازار کار اعلام کرده بود. دومین تغییر هم در ارائه آمار اشتغال و بیکاری، تغییر بازه سنی جمعیت جوان است که بر اساس مصوبه شورای عالی جوانان ریاست جمهوری، از گروه سنی 15 تا 29 ساله به گروه سنی 18 تا 35 ساله تغییر کرده است.  تاثیر حذف 10 تا 14 ساله‌ها محسوس نیست یک کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با ولایت با بیان اینکه حذف گروه سنی 10 تا 14 سال از جمعیت فعال اقتصادی را نمی‌توان علت موثری برای کاهش آمار بیکاری دانست، گفت: نگاهی به داده‌های فصلی نیروی کار از بهار 1384 تا تابستان 1398 بیانگر این است که تفاوت نرخ بیکاری جمعیت 10 ساله و بیشتر با جمعیت 15 ساله و بیشتر، آنچنان قابل توجه نبوده و در بیشترین مقدار به 2/0 درصد می‌رسد. مسعود کثیری‌فر افزود: آمار نشان می‌دهند نرخ بیکاری 2 گروه سنی بالای 10 و 15 سال در اغلب سال‌ها با هم مساوی بوده‌اند؛ به طوری که در تابستان 1398 نرخ بیکاری جمعیت 10 ساله و بیشتر در کشور 4/10 درصد بوده و نرخ بیکاری جمعیت 15 ساله و بیشتر، فقط با 1/0 درصد اختلاف 5/10 درصد بوده است. وی علت اثرگذار نبودن حذف گروه سنی 10 تا 14 سال را پایین بودن جمعیت فعال در این گروه سنی بیان کرد و گفت: با توجه به اینکه نرخ بیکاری از تقسیم جمعیت بیکار بر جمعیت فعال به دست می‌آید، جمعیت فعال در بازه سنی 10 تا 14 سال به‌ اندازه‌ای نیست که بتواند اثر بالایی بر تغییر نرخ بیکاری داشته باشد. کثیری‌فر با ذکر اینکه اساساً نرخ مشارکت اقتصادی در جمعیت 10 تا 14 ساله‌ها ناچیز است، تصریح کرد: دلیل این نرخ مشارکت اندک هم این است که این گروه شامل کودکان و نوجوانان است که در سن تحصیل قرار دارند. داده‌های مرکز آمار ایران هم نشان می‌دهد که نرخ مشارکت این گروه در تابستان اخیر 4/1 درصد بوده؛ به این معنا که از هر 100 کودک یا نوجوان 10 تا 14 ساله، تقریباً یک نفر شاغل یا در جست‌وجوی شغل بوده است. وی بازیگران اصلی حوزه اشتغال کشور و استان قزوین را افراد میانسال دانست و ادامه داد: بر مبنای همین آمار بیشترین نرخ مشارکت اقتصادی با 9/54 درصد در اختیار گروه سنی 40 تا 44 ساله است.  زنان و دانشگاهیان؛ بازنده‌های بازار کار این اقتصاددان با اشاره به کاهش یک درصدی نرخ بیکاری جوانان (با تعریف جدید جوانی یعنی افراد 18 تا 35 سال) بازنده اصلی کاهش نرخ بیکاری در نیمه نخست سال را زنان عنوان کرد و گفت: مطابق آمارها نرخ بیکاری زنان جوان از 8/28 درصد در بهار سال جاری به 6/31 درصد در تابستان افزایش یافته است. کثیری‌فر همچنین افزایش میزان جمعیت بیکار دارای تحصیلات دانشگاهی از 4/40 درصد در بهار به 8/43 درصد در تابستان را نشانه افت فعالیت شغلی فارغ‌التحصیلان دانشگاهی دانست و اضافه کرد: آمارها بیانگر این است که در تابستان گذشته فقط 7/24 درصد شاغلان دارای تحصیلات دانشگاهی بودند که قطعاً امیدوارکننده نیست.  اُفت نرخ بیکاری به دلیل دلسردی مردم از یافتن کار از سوی دیگر، مرکز پژوهش‌‌های مجلس شورای اسلامی در گزارشی که به تازگی منتشر کرده، نشان داد که به خاطر نامساعد بودن وضعیت بازار کار، افراد بیکار و جویای شغل از جستجوی کار دلسرد شده و از بازار کار خارج شده‌اند. یک فعال اقتصادی ضمن تایید نتیجه این گزارش به ولایت گفت: بررسی‌ها حاکی از این است که در فصل تابستان از یک طرف جمعیت بیکاران به همراه نرخ مشارکت اقتصادی و جمعیت فعال کم شده‌اند و از طرف دیگر جمعیت غیرفعال افزایش زیادی داشته است. علیرضا رحمانی با بیان اینکه کاهش نرخ بیکاری، نه به دلیل افزایش بالای اشتغال، بلکه به دلیل خارج شدن افراد از بازار کار و افزایش زیاد جمعیت فعال اتفاق افتاده، افزود: چنانچه افراد جویای شغل از بازار کار بیرون نمی‌رفتند، نرخ بیکاری نزدیک به 3 درصد افزایش پیدا می‌کرد که بهتر است این مسئله مدنظر مسئولان اقتصادی استان قرار بگیرد.  بیشترین شغل در بخش کشاورزی ایجاد شده است اما معاونت امنیتی و سیاسی استانداری قزوین هم ضمن تایید اثر بالای وام‌های اشتغال روستایی در کاهش آمار بیکاری استان قزوین، گفت: در این بین بیشترین اشتغالزایی ناشی از دریافت و به‌ کار انداختن تسهیلات روستایی مربوط به حوزه کشاورزی است و انتظار داریم که حوزه‌های صنعت، معدن و تجارت و صنایع‌دستی و گردشگری هم در این زمینه فعال‌تر عمل کنند. منوچهر حبیبی با یادآوری اینکه 100 میلیارد تومان بودجه برای ایجاد اشتغال روستایی روستایی به ادارات کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری و سازمان صمت اختصاص یافته، اضافه کرد: متاسفانه این دستگاه‌ها هنوز نتوانسته‌اند از این بودجه استفاده خوبی کنند؛ برای مثال از 56 میلیاردی که به اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اختصاص‌یافته بود، تنها توانسته حدود 20 درصد یعنی 11 میلیارد آن را جذب کند. حبیبی به اختصاص بیش از 33 میلیارد تومان تسهیلات در بخش‌های مختلف کشاورزی، صنعت و گردشگری شهرستان آوج اشاره کرد و گفت: فقط 10 میلیارد یعنی کمتر از یک سوم این تسهیلات توسط متقاضیان جذب شده است و این در حالی است که این شهرستان بیشترین نیاز را به توسعه اشتغالزایی روستایی دارد. وی با یادآوری مشکلاتی که افزایش ناگهانی نرخ ارز برای پیشبرد بسیاری از طرح‌های روستایی به وجود آورده، ادامه داد: ضرورت دارد که طرح‌هایی که نزدیک به 90 درصد پیشرفت فیزیکی داشته‌اند، در اولویت جذب تسهیلات و وام‌های روستایی قرار بگیرند و این تسهیلات را هر چه زودتر دریافت کنند. با وجود آمارهایی که از کاهش نرخ بیکاری در استان حکایت می‌کند، تجربه اشتغالزایی طی سال های اخیر نشان می‌دهد که 80 درصد از شغل‌های ایجاد شده مربوط به بنگاه‌های زیر 5 نفر کارکن با مشاغل ناپایدار و کیفیت پایین بوده است و سیاست‌های دولت هم در این خصوص چندان موثر نبوده است. با این وجود اجرای طرح‌هایی نظیر توسعه کسب و کارهای منطقه‌ای، توسعه کسب و کار مناطق روستایی و عشایری، اصلاح نظام آموزشی و مهارتی و توسعه کارآفرینی، برنامه فعال بازار کار، اشتغال حمایتی و خرد، ساماندهی و تثبیت اشتغال موجود، نهادسازی و اطلاعات بازار کار و نظارت بر طرح‌ها و برنامه اشتغال تاثیرات مثبتی در مسیر اشتغالزایی داشته؛ هر چند که همکاری ضعیف بانک‌های عامل با طرح‌های گسترش اشتغال سبب شده که بیشتر آنها نتوانند به اهداف واقعی خود دست یابند.

يكشنبه 10 آذر 1398
04:59:56
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT