ولایت از ضرورتهای اصلاح الگوی کشت در زمین‌های زراعی استان گزارش میدهد


آرش صالحی: اجرای الگوی کشت، در جلوگیری از هدر رفت منابع آب و خاک، افزایش بهرهوری و تولید بهینه محصولات کشاورزی نقش موثری ایفا میکند. اگر چه موضوع اجرای الگوی کشت در مزارع و باغ‌ها، در سال 1388 در مجلس شورای اسلامی مطرح شد، اما با وجود گذشت یک دهه از تصویب، این مصوبه هنوز به درستی عملیاتی نشده است. در استان قزوین هم به دلیل وجود 489 هزار هکتار اراضی کشاورزی و 82 هزار بهره‌بردار، اجرای دقیق الگوی کشت برای مقابله با بحران کمآبی و تنظیم بازار محصولات زراعی بسیار ضروری است. در حالی که گزارش سازمان جهاد کشاورزی حکایت از این دارد که امسال طرح الگوی کشت کاملا رعایت شده و استان قزوین کمترین میزان انحراف از معیار را در این مورد داشته، اما مشاهدات عینی بیانگر این نکته است که برنامه مشخصی برای کاشتن یا نکاشتن محصولاتی خاص به کشاورزان استان ارائه نمیشود.
 ضرورت اجرای روشهای نوین آبیاری اما بر پایه آمار موجود، بخش کشاورزی با 90 درصد بزرگترین مصرف‌کننده آب محسوب میشود و بیش از 80 درصد منابع آب هم به دلیل سامانههای سنتی و استفاده نکردن از فناوریهای پیشرفته آبیاری در مناطق مختلف استان به هدر میرود. مدیر آب، خاک و امور فنی مهندسی سازمان جهاد کشاورزی استان درباره توسعه سامانههای آبیاری نوین در استان قزوین گفت: در حال حاضر نزدیک به 180 هزار هکتار زمینهای مستعد گسترش سامانههای نوین در استان داریم که در بیش از 46 هزار هکتار از آنها سامانه آبیاری تحت فشار نصب و راهاندازی شده است. احمد مستخدمی از اعطای وام و تسهیلات به کشاورزان استفاده‌کننده از سامانههای نوین آبیاری خبر داد و افزود: از سال گذشته برای هر هکتار از اراضی مجهز به سامانه آبیاری قطرهای و موضعی 13 میلیون تومان و بارانی 5/8 میلیون تومان کمک بلاعوض در نظر گرفته شده و مابهالتفاوت اجرای طرح را هم باید کشاورزان به صورت مشارکتی انجام دهند که به 70 درصد آن یارانه تعلیق میگیرد و 30 درصد باقیمانده را خود کشاورز تقبل میکند. مستخدمی با ذکر اینکه در راستای بهرهوری آبی، طرح تغییر الگوی کشت در حال اجراست، عنوان کرد: شبکه آبرسانی دشت قزوین جزو مدرنترین شبکه های آبرسانی کشور است و برای اراضی تحت آبیاری این شبکه الگوی کشت تعریف کردهایم که محصولات راهبردی مورد نیاز کشور در آن کشت میشود. وی ادامه داد: به طور کلی طرح 60 هزار هکتاری زیر کشت را به سازمان آب منطقه ای ارائه داده و به شرکت آب منطقه‌ای هم اعلام کردیم برای چه محصولاتی و از هر دریچه برای قطعات اراضی کشاورزی چقدر آب اختصاص داده شود. ضمن اینکه به کشاورزانی که از آب دشت قزوین استفاده می‌کنند گفتهایم که چه محصولی را بکارند و چقدر نیاز آبی دارند.  لزوم کشت محصولات کمآب‌‌بر یک مهندس کشاورزی هم با بیان اینکه تولید بی‌برنامه و بیش از حد محصولات پرآب‌‌بر ضررهای مالی جبران‌ناپذیری را به منابع آبی و تولیدکنندگان آنها وارد کرده، به ولایت گفت: متاسفانه در سال جاری تولید بیش از حد سیر و گوجه‌فرنگی به معضلی ملی تبدیل شد که البته با خرید حمایتی توانست جلوی بخشی از زیانهای مالی کشاورزان را بگیرد. محسن نیکنام اضافه کرد: برای جلوگیری از بروز چنین مشکلاتی در سال آینده تولیدکنندگان و کشاورزان باید توصیه‌های کارشناسان جهاد کشاورزی الگوی کشت را رعایت کنند. نیکنام با تاکید بر ضرورت کشت محصولات کمآب بر، گفت: از‌جمله این محصولات دانه روغنی کلزاست که از قیمت مناسبی برای خرید تضمینی برخوردار است. ضمن اینکه کشت کلزا به رفع شوری، اصلاح و باروری خاک‌های زراعی در منطقه کمک کرده و از کنجاله آن هم در صنعت دامپروری استفاده می‌شود. وی با اشاره به آغاز کشت پاییزه از کشاورزان استان خواست به جای کاشت محصولاتی مانند سیر چغندرقند، علوفه و غلات دانه‌ریز بکارند.  تغییر الگوی کشت با درآمدزایی بیشتر برای کشاورز یک کشاورز هماستانی هم در گفتوگو با ولایت، دلیل کشت بیش از حد محصولات آب بری مانند گوجه‌فرنگی را نبود طرح و برنامه درست برای کشت دانست و گفت: به همین علت هر ساله شاهدیم که محصولاتی را بدون طرح کشت می‌کاریم و این محصولات آنقدر زیاد میشوند که اصلا نمیرویم آنها را از مزرعه بچینیم و در زمین میمانند تا از بین بروند. پرویز اینانلو با تاکید بر لزوم اصلاح و اجرای الگوی کشت، ادامه داد: اگر به کشاورز بگویند به جای گوجه‌فرنگی مثلا گیاه دارویی بکارد که درآمدش از آن بیشتر است، به تغییر الگوی کشت خود ترغیب میشود؛ چون مهم‌ترین انگیزه برای کشاورز درآمدزایی‌بیشتر است. با این حال وظیفه ماست که دشت قزوین و منابع آبیاش را حفظ کنیم.  خلر و ماشک جایگزین یونجه شود اما برخی کارشناسان معتقدند که جایگزین شدن تولید علوفهای مثل یونجه با انواع کمآببری مانند خلر و ماشک (میتواند سرآغاز تحول مهمی در اصلاح الگوی کشت باشد. محصولی که از اولین کشت خلر و ماشک در استان قزوین 9 سال می‌گذرد. یک کارشناس کشاورزی با ذکر اینکه کشت خلر و ماشک تقریبا یک چهارم کشت یونجه آب مصرف میکند، درباره مزیتهای کشت آن به ولایت گفت: علاوه بر مصرف آب کم، دوره رشد کوتاه، قابلیت کشت در فصول مختلف سال (4 بار در سال) و پروتئین بسیار زیاد آن برای دام از جمله برتریهای این علوفه نسبت به یونجه است. حمیدرضا محسنی، کشت دیم در شرایط کمآبی را از مزایای دیگر کشت این محصول عنوان کرد و افزود: همچنین کشت خلر و ماشک چون هیچ نوع آفتی ندارد، به پودر و سم هم نیاز ندارد. ضمن اینکه کشت آن سبب میشود که علفهای هرز کشت بعدی فوقالعاده کم بشود. به همین دلایل کشت آن باید جایگزین کشت یونجه شود. وی بزرگترین مشکل در توسعه کشت این محصول را ناشناخته ماندن آن دانست و ادامه داد: باید بعد از 10 سال خیلی بیشتر پیشرفت میکردیم و سطح زیر کشت مقداری از مزارع یونجه و حتی ذرت به کشت خلر و ماشک اختصاص می‌یافت؛ ولی متاسفانه کشت این محصول مفید مورد لطف مسئولان قرار نمیگیرد و چون بودجههایی که برای طرح توسعه کشت نباتات علوفهای در نظر گرفته شده، خیلی ناچیز است، ممکن است طرح توسعه کشت این محصول خیلی کند پیش برود.  برنامههای موثر در توسعه کشت کلزا این کارشناس کشاورزی با بیان اینکه نسبت به خلر و ماشک در زمینه توسعه کشت کلزا موفق بودهایم، گفت: چون دولت کلزا را اگرچه با قیمت پایین میخرد، کشت این محصول بیشتر در استان قزوین گسترش یافته، در حالی که این اتفاق در مورد خلر و ماشک رخ نداده است. محسنی، تشکیل کلاسهای آموزشی برای کشاورزان را از جمله اقدامات موثر برای رشد کشت محصولاتی مانند کلزا دانست و تصریح کرد: به دفعات در سالهای گذشته شاهد بودیم که کشاورزان ما این محصول را دیر کشت کرده یا به موقع، سمپاشی نمیکنند؛ به همین جهت کشاورزان ما باید ابتدا آموزش ببینند که کشت این محصولات باید در چه زمانی صورت گیرد، چه دوره رشدی دارند و بهترین وقت برداشتشان چه زمانی است. وی توزیع بذر یارانهای را از دیگر اقدامات حمایتی اثرگذار بیان و اضافه کرد: همچنین دولت میتواند وامهای کمبهرهای در اختیار کشاورزان بگذارد یا تسهیلاتی را به شرکتها و موسسات بیمهای بدهد تا محصولات کشاورزی به ویژه کلزا را بیمه کند؛ چون خطر ریزش و سرمازدگی زیاد این محصول را تهدید میکند.  تغییر الگوی کشت اراضی تحت شرب شبکه طالقان از سوی دیگر، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی با ذکر اینکه طرحهای الگوی کشت را با توجه به منابع آبی، محصولات راهبردی مورد نیاز کشور و ظرفیتهای زراعی استان تعریف میکنیم، گفت: به طور مثال از سال 1354 که شبکه آبیاری طالقان راهاندازی شد تا سال گذشته، در الگوی کشتی که برای اراضی تحت شرب آن ترسیم شده بود، 50 درصد به کشت پائیزه، 15 درصد به کشت بهاره و تابستانه و 35 درصد هم به آیشبندی اختصاص یافته بود که در نهایت با مطالعاتی که داشتیم این الگو را تغییر دادیم. مجید اسماعیلی اضافه کرد: در این تغییر سهم کشت بهاره و تابستانه را به 21 درصد ارتقا دادیم و از طرفی سهم آیش را به 29 درصد کاهش دادیم. بر همین اساس 50 درصد سهم کشت پائیزه را هم که کلی بود، به 30 درصد کشت گندم، 15 درصد کشت کلزا و 5 درصد کشت جو تفکیک کردیم.  اقدامات تشویقی و حمایتی اما این مقام مسئول با یادآوری اینکه بذری که در اختیار کشاورز قرار داده میشود، با یارانه دولتی تامین شده، گفت: در سال قبل 75 تن بذر اصلاح شده را وارد استان کردیم و جالب اینجاست که از این مقدار فقط 37 تن (کمتر از نصف) مصرف شد و مجبور شدیم مابقی بذرها را به خاطر عدم استفاده کشاورزان و توسعه نیافتن کشت به شرکتهای تامینکننده برگردانیم. اسماعیلی در مورد سایر اقدامهای حمایتی هم عنوان کرد: طی 2 سال گذشته 75 دستگاه ریزدانهکار در استان به صورت یارانهای توزیع کردیم که از 17 میلیون تومان قیمت هر دستگاه، 7 میلیون تومان آن را به صورت یارانه بلاعوض دادیم. امروز هم آمادگی این کار را داریم و به کشاورزانی که بخواهند ریزدانهکار تهیه کنند،  7 میلیون تومان یارانه بلاعوض پرداخت میکنیم وی با بیان اینکه سطح مزارع زیرکشت کلزا در استان قزوین در 10 سال گذشته از هزار و 100 هکتار به 7 هزار و 550 هکتار رسیده است، افزود: سال 97 توانستیم 11 هزار و 700 تن کلزا بخریم، در حالی که سال 96 این رقم حدود 9 هزار و 100 تن بود. امسال هم پیشبینی کردهایم که بتوانیم بیش از 16 هزار تن کلزا خریداری کنیم. اسماعیلی با اشاره به فعالیتهای آموزشی نهاد متبوعش، ادامه داد: در مراکز خدمات جهاد کشاورزی، به طور مستمر کلاس‌ها و کارگاههای آموزشی را برای کشاورزان، به ویژه در بحث توسعه کشت کلزا برگزار میکنیم. در مرکز استان (شهر قزوین) هم سالیانه یک تا 2 مرحله همایش استانی برپا میکنیم. کشت خودسرانه و بدون برنامهریزی، یکی از نمودهای آشکار کشاورزی سنتی است؛ الگویی که نه تنها برای تعادل بازار آسیبزاست، بلکه برای منابع آبی، اکوسیستم و خاک هم آسیب‌های زیادی به دنبال دارد. آمارهای ارایه شده نشان می‌دهد که با اصلاح الگوی کشت، تولید محصولات کشاورزی در هر هکتار حدود 50 درصد نسبت به کشاورزی سنتی افزایش پیدا کرده و در مصرف آب هم سالانه 200 هزار لیتر در ثانیه صرفهجویی خواهد شد. با توجه به شروع کشت پاییزه و بحرانی بودن شرایط منابع آبی در دشت قزوین، علاوه بر اصلاح شیوههای آبیاری، ضرورت تغییر الگوی کشت برای توسعه کشت محصولات کمآب‌بر بیش از هر زمانی احساس میشود.

شنبه 9 آذر 1398
05:01:44
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT