ولایت، دلایل رشد کند شرکت‌های دانش‌بنیان در استان قزوین را واکاوی می‌کند


آرش صالحی ـ با وجود افزایش شرکت‌های دانش‌بنیان در استان قزوین، هنوز نیازمندی‌های اساسی این شرکت‌ها به‌طور کامل مورد توجه قرار نگرفته و دست‌اندرکاران، فضای کسب‌وکار پرریسکی را شاهد هستند. در این میان مهمترین بحثی که از سوی شرکت‌های دانش‌بنیان به‌عنوان سد بزرگ برای رسیدن به رشد و توسعه عنوان می‌شود، لزوم حمایت دولت و پرداخت تسهیلات است. هر چند با راه‌اندازی صندوق نوآوری و شکوفایی، ارائه تسهیلات به شرکت‌ها با تاکید ویژه دنبال می‌شود، اما نوع محصولات دانش‌بنیان و طولانی‌ بودن فرآیند به نتیجه رساندن ایده‌ها، دغدغه‌ای است که بسیاری از شرکت‌ها برای ساخت محصولات داخلی با آن روبه‌رو هستند. در این بین به اعتقاد کارشناسان عدم دسترسی به بازارهای جهانی برای محصولات دانش‌بنیان و نبود بازار مناسب داخلی برای محصولات این شرکت‌ها در کنار نبود دانش کافی در علم و تجارت و بازاریابی در میان شرکت‌های دانش‌بنیان از جمله چالش‌هایی است که در برابر رشد و توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان قرار دارد. شرکت‌های دانش‌بنیان به دلیل ماهیت دانش‌محور بودن و پویایی‌های رقابتی بازار و تغییر در نیازها و خواسته‌های مشتریان، نیازمند شناخت چالش‌های موجود در مسیر توسعه خود هستند؛ بنابراین برای گذار به اقتصاد دانش‌بنیان باید چالش‌ها و موانع پیش روی شرکت‌های دانش‌بنیان به‌خوبی شناسایی شوند.
 کمبود منابع مالی و لزوم ایجاد صندوق‌های سرمایه‌گذاری یک اقتصاددان در گفت‌وگو با ولایت، کمبود منابع مالی برای سرمایه‌گذاری‌های ریسک‌پذیر را از مهمترین مشکلات شرکت‌های دانش‌بنیان دانست و گفت: محصولات دانش‌بنیان در طول فرآیند تولید خود که از ایده‌ای عمدتاً دانشگاهی آغاز می‌شود تا ساخت نمونه‌های آزمایشگاهی، نیمه صنعتی و صنعتی، در هر یک از مراحل پژوهش و توسعه با هزینه‌های پیش‌بینی نشده زیادی روبه‌رو می‌شوند که طولانی شدن زمان توسعه این محصولات را در پی دارد. مسعود کثیری‌فر، کمبود بودجه و اعتبار برای ارائه وام‌های با بهره پایین را از مشکلات دیگر این شرکت‌ها بیان کرد و افزود: تولید محصولات دانش‌بنیان اگرچه ارزش افزوده بالایی ایجاد می‌کند، اما به خاطر ماهیت تحقیقاتی و فناوری بالایی که دارند، اغلب دیربازده‌تر از سایر محصولات هستند. از آنجایی که معمولاً شرکت‌های دانش‌بنیان بخشی از سرمایه مورد نیاز خود برای تحقیق و توسعه را از راه وام‌های بانکی تامین می‌کنند، بهره بانکی بالا می‌تواند عامل کندی رشد و بازدهی پایین شرکت‌های دانش‌بنیان شود. وی با تاکید بر ضرورت ایجاد صندوق‌های سرمایه‌گذاری که از مدیریت هوشمند و آگاه به اقتصاد دانش‌بنیان بهره‌مند باشند، ادامه داد: وجود چنین صندوق‌هایی سبب می‌شود که شرکت‌های دانش‌بنیان بتوانند در طول مراحل مختلف توسعه و رشد خود از حمایت‌‌های مالی برخوردار باشند و به این ترتیب از ریسک‌های احتمالی به سلامت عبور کنند.  نبود بازار داخلی و عدم دسترسی به بازارهای خارجی این کارشناس اقتصادی با اشاره به نبود بازار مناسب داخلی برای محصولات دانش‌بنیان، گفت: اصولاً توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان وابسته به وجود بازار دانش‌بنیان است. بازار داخلی در مقایسه با کل ظرفیت ایجاد محصولات دانش‌بنیان در حال حاضر کوچک و محدود است. علاقه به استفاده از ایده‌های دانش محور و در نتیجه خرید محصولات دانش‌بنیان که منجر به افزایش کیفیت کار صنایع داخلی و رشد شرکت‌های دانش‌بنیان می‌شود، باید بیش از پیش رشد یابد. کثیری‌فر، دسترسی نداشتن به بازارهای جهانی محصولات دانش‌بنیان را از چالش‌های دیگر فراروی این شرکت‌ها برشمرد و اضافه کرد: بیشتر شرکت‌های دانش‌بنیان، به ویژه در استان قزوین از توانایی مالی بالایی برای فراهم کردن تضامین مالی در تجارت‌های بین‌المللی برخوردار نیستند و حتی برخی از آنها توانایی شرکت و عرضه محصولات خود در نمایشگاه‌های فناوری بین‌المللی را ندارند. وی نبود تمکن مالی کافی این شرکت‌ها برای رساندن محصولات خود به سطح استانداردهای مناسب بین‌المللی را یادآور شد و ادامه داد: ورود به عرصه‌های بین‌المللی و عرضه محصولات دانش‌بنیان از لازمه‌های دریافت استانداردهای جهانی در زمینه‌های صنعتی، فنی، تجاری و مدیریتی است که اخذ آنها مستلزم صرف زمان و هزینه بالایی است که اساساً سرمایه مالی و دانش آن در بیشتر شرکت‌های دانش‌بنیان ما موجود نیست.  ضعف بازاریابی تخصصی کثیری‌‌فر، همچنین نبود دانش کافی در علم تجارت و بازاریابی را از معضلات شرکت‌های دانش‌بنیان استان دانست و گفت: بسیاری از شرکت‌های دانش‌بنیان در بدو تاسیس گرچه از توانایی فنی و علمی خوبی برخوردار هستند، اما از دانش تجارت دانش‌بنیان و بازاریابی دانش‌بنیان کم‌بهره‌اند. شناخت درست نیاز بازار دانش‌بنیان و عرضه صحیح محصول، جلب درست سرمایه از پیش نیازهای هر شرکت دانش‌بنیان است که باید به صورت اصولی و علمی و پی گرفته شود. وی به وجود رقبای خارجی با برندهای معروف و نبود توانایی در رقابت با این شرکت‌ها اشاره کرد و افزود: شرکت‌های دانش‌بنیان رقبای خارجی زیادی برای ورود به بازارهای داخلی و بین‌المللی دارند و بسیاری از کالاهای تولیدی دانش‌بنیان حتی در داخل کشور به علت وجود رقبای معروف خارجی قابلیت و امکان فروش پیدا نمی‌کنند.  هزینه‌های سرسام‌آور پژوهشی اما یکی دیگر از دردسرهای شرکت‌های دانش‌بنیان استان، هزینه سنگین پژوهش و فعالیت‌های پژوهشی که برای بیشتر آنها غیرقابل‌ تحمل بوده و حرکت به سوی نوآوری در این شرکت‌ها را با چالش‌های جدی روبه‌رو می‌کند. یکی از موسسان شرکت‌های دانش‌بنیان قزوین با بیان اینکه جبران هزینه‌های پژوهش، فروش نمونه‌های اولیه نوآوری را دچار مشکل کرده و بر قیمت تمام شده اثر مخرب می‌گذارد، به ولایت گفت: به همین جهت دولت باید در این بخش ورود کرده و پرداخت بخشی از این هزینه‌ها را به عهده بگیرد یا قیمت‌گذاری محصول‌های دانش‌بنیان را به دقت کنترل کند. سروش قاسمی یادآور شد: بایستی توجه داشته باشیم که بدون منابع مالی کافی و فرصت زمانی مناسب، انجام تحقیقات باکیفیت میسر نمی‌شود که بر سرعت تجاری‌سازی یافته‌های پژوهشی و نوآوری تاثیر منفی گذاشته و عملکرد نامطلوب محصول و قیمت‌های تمام شده بالا و فراتر از انتظار از پیامدهای مهم آن است.  اعتماد سخت بازار به محصولات دانش‌بنیان این فعال صنعتی اعتقاد دارد فرآیند تولید در صنایعی که مردم و بازار صنعتی با کالای تولید شده آشنایی داشته باشند در زمان خروج کالا از کارخانه برای عرضه به بازار مصرف 80 درصد مسیر تولید تا فروش آن محصول پیموده شده، ولی در کالاهای دانش‌بنیان که به‌صورت دانش محور در اثر فعالیت‌های تحقیقاتی شکل گرفته و وارد بازار صنعت می‌شود تازه 10 درصد مسیر تولید تا فروش پیموده شده است. قاسمی، علت این مسئله را فناوری تازه محصول دانش‌بنیان بیان کرد و افزود: آشنا نبودن مصرف‌کننده با فناوری نوین، نوآوری و قیمت تمام شده این نوع محصولات سبب می‌شود که بازار به سختی به آنها اعتماد کند؛ البته پس از حل این مشکل مصرف‌کننده کالاهای تولید شده دانش محور را بر انواع مشابه ترجیح داده و از آنها استفاده خواهد کرد. وی با یادآوری اینکه حرکت به سمت اندیشه‌های نو و ناشناخته همیشه ریسک‌پذیری بسیار بالایی را به همراه می‌آورد، تصریح کرد: به همین خاطر شرکت‌هایی که با سرمایه شخصی ریسک ساخت و تولید یک محصول دانش‌بنیان را پذیرفته و به مرحله‌ی تولید رسانده‌اند باید به هر شکل ممکن مورد حمایت بیش از قبل دولت قرار بگیرند که بتوانند این نوآوری را وارد بازار کرده و جایگزین روش‌های سنتی، غیراصولی و غیرمنطقی بازار کنند.  شناخت کم دستگاه‌ها و بروکراسی مجوزها یکی دیگر از اعضای شرکت‌های دانش‌بنیان هم در گفت‌وگو با ولایت، شناخت کم دستگاه‌های اجرایی از محصولات این قبیل شرکت‌ها را از جمله مشکلات آنها دانست و گفت: بنابراین سیمای مرکز قزوین می‌تواند در راستای معرفی و حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان برنامه‌هایی بسازد و هر چه بیشتر نسبت به معرفی محصولات دانش محور، شرکت‌های تولیدکننده آنها و بالا بردن سطح شناخت مردم و مسئولان از آنها اقدام کند. مجید شهابی، حمایت نکردن برخی مدیران استانی از خرید محصولات دانش‌بنیان و در اولویت قرار ندادن اخذ مجوز‌های قانونی و پروانه بهره‌برداری شرکت‌های دانش‌بنیان را از دیگر مشکلات این حوزه عنوان و اضافه کرد: وجود بوروکراسی اداری و در پاره‌ای موارد تبعیض و اعمال سلیقه شخصی در اعطای مجوز به شرکت‌های دانش‌بنیان سبب شده بسیاری از نخبه‌های ما قید تاسیس چنین شرکت‌هایی در داخل استان را بزنند. وی با تاکید بر لزوم اجرای درست و کامل حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان ادامه داد: در ضمن کمبود منابع مالی‌ اندک حمایتی در پارک علم و فناوری و مراکز رشد و نبود مسیر مشخص صادرات محصولات دانش‌بنیان و اختصاص نیافتن تسهیلات قانونی مناسب به این امر مسیر پیشرفت شرکت‌های دانش‌بنیان را مسدود کرده است.  تاسیس صندوق پژوهش برای حمایت از طرح‌های دانش‌بنیان از سوی دیگر، سرپرست پارک علم و فناوری امام خمینی‌(ره) قزوین هم با اشاره به حضور 22 شرکت و موسسه فعال دانش‌بنیان در این پارک، گفت: با تلاش این شرکت‌ها و 68 واحد فناور مستقر در پارک، تا امروز بیش از 160 محصول دانش‌بنیان تولید کرده‌ایم که طلیعه مناسبی برای شروع کار چنین شرکت‌هایی در استان قزوین است. مصطفی مافی افزود: با تاسیس و راه‌اندازی صندوق پژوهش زمینه حمایت از طرح‌های مهم دانش‌بنیان را فراهم کرده‌ایم و امیدواریم با حمایت معاونت علم و فناوری ریاست جمهوری هم بتوانیم محصولات بیشتری را وارد چرخه تولید کنیم. وی ادامه داد: 3 طرح مهم کلینیک فناوری، بومی‌سازی مته‌های حفاری و بانک ژن گیاهی در مسیر اجرا قرار دارند و در صورت توسعه فضای پارک می‌توانیم فضای مناسبی برای شرکت‌های دانش‌بنیانی که این طرح‌ها را اجرا می‌کنند، مهیا سازیم. مافی با ذکر اینکه وجود 9 شهرک صنعتی و 49 واحد دانشگاهی در استان، ظرفیت بسیار خوبی برای رشد و شکوفایی شرکت‌های دانش بنیان بومی است، بیان کرد: با همکاری واحدهای دانشگاهی و صنعتی در حال اجرای طرح ملی چشمه نور در کنار پارک علم و فناوری هستیم و امیدواریم ضمن همکاری با صنایع بزرگ استان مراکز رشد و فناوری را بیش از گذشته تقویت کنیم. با وجود اینکه طی سال‌های گذشته در استان قزوین، توجه زیادی به ایجاد و حمایت از شرکت‌ها و مجموعه‌های دانش‌بنیان شده، اما هنوز موانع و مشکلات زیادی در سر راه بقا، رشد و شتاب بخشیدن به روند توسعه و شکوفا شدن این شرکت‌ها وجود دارد. شرکت‌های دانش‌بنیان به‌ عنوان مراکز تولید، توزیع و کاربرد دانش و محرک رشد اقتصادی نیاز دارند تا فرآیندهای خلق، ایجاد دانش، اشاعه و کاربرد عملی در آن‌ها ارزیابی و در صورت لزوم بهینه شوند. به ویژه احتیاج داریم تا چالش‌های فراروی این شرکت‌ها شناسایی شوند تا بتوان راهکارهای مقتضی برای رفع و یا کاهش اثر این چالش‌ها ارائه کرد و به سطح مطلوبی از توسعه در قالب اقتصاد دانش‌بنیان دست پیدا کرد. در ضمن وظیفه خطیر حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان بر عهده‌ی دولت بوده و نهادهای دولتی استان در راه انجام این وظیفه باید از همه‌ی ظرفیت‌های خود بهره بگیرند‌.

چهارشنبه 6 آذر 1398
04:55:41
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT