چند نکته درباره روش سخنرانی معلمان


دکتر کبری درویش پیشه ـ مشاور
مهارت صحبت کردن و سخنرانی، مانند تمام مهارت‌های دیگر، پیچیده‌تر از آن چیزی است که در ابتدا به نظر می‌رسد و فقط شامل تلفظ کلمات نیست. فن بیان مجموعه مهارت هایی است که به ما توانایی برقراری ارتباط موثر را می دهد. مهارت‌هایی مانند: استفاده صحیح از کلمات، توانمندی کلامی، زبان بدن و ... فن بیان یک مهارت تولیدی است، فقط نوعش شفاهی است. این مهارت‌ها به یک سخنران کمک می‌کند تا پیام خود را به شیوه‌ای پرشور، تفکر‌برانگیز و قانع‌کننده به مخاطبش انتقال دهد. مهارت‌های صحبت کردن و فن بیان قوی به سخنران این اطمینان را می‌دهد که تک تک افرادی که شنونده‌ی اویند دچار نافهمی و یا کج‌فهمی نمی‌شوند. قبل از این که به طور مفصل در مورد سخنرانی توضیح دهیم، ابتدا بهتر است با یک سری مفاهیم کمی بیشتر آشنا شویم:  فن بیان: بیان روشی است که برای صحبت کردن از آن استفاده می‌کنیم. می‌توان گفت فن بیان و صحبت وسیله‌ای برای گفت‌وگو، بیان افکار و احساسات فرد در زبان گفتاری است.  صحبت کردن: صحبت کردن اغلب به انتقال اطلاعات دلالت دارد. از مکالمات عادی و روزانه گرفته تا مکالمات رسمی و علمی. سه نوع شرایط وجود دارد که ما را در وضعیت صحبت کردن قرار می‌دهد: ـ1ـ تعاملی 2ـ نیمه تعاملی 3ـ غیرتعاملی  شرایط تعاملی: زمانی است که ما به طور متناوب هم صحبت می‌کنیم و هم گوش می‌دهیم. مانند گفت‌وگو‌های رو در رو و یا گفت‌وگوهای تلفنی. در این شرایط می‌توانیم برای روشن شدن موضوع برایمان از طرف مقابل بخواهیم حرفش را تکرار کند و یا کمی کندتر صحبت کند.  شرایط نیمه تعاملی: مانند زمانی است که برای چندین نفر به صورت زنده سخنرانی‌ای صورت گیرد. در این شرایط مخاطب سخنرانی را قطع نمی‌کند و سخنران تنها با دیدن حالت‌های چهره‌ی مخاطب و یا زبان بدنش می‌تواند قضاوت کند که او حرف‌هایش را درک کرده است یا خیر.  شرایط غیرتعاملی: شرایطی است که کمتر برای هر کسی پیش می‌آید. مثل ضبط یک سخنرانی برای یک برنامه رادیویی. در تمام شرایطی که در بالا توضیح دادیم صحبت کردن برای بسیاری از مردم نوعی عذاب است. اگر چه ترس از صحبت کردن بین افراد متداول است اما مطالعات نشان داده که با بهبود مهارت‌های صحبت کردن و فن بیان می‌توان توانایی صحبت کردن را افزایش داد. سخنرانی یک موضوع بسیار تخصصی است. هر سخنران باید فن بیان بسیار خوبی داشته باشد و با روش‌های ارائه مطالب، انتخاب محتوا، دسته‌بندی، سازماندهی اطلاعات و بیان شیوا آشنایی کامل داشته باشد تا بتواند مطالب را به درستی منتقل کند. یک سخنران باید بداند چطور صحنه سخنرانی را مدیریت کند؛ چطور تن صدا و لحنش را کنترل کند و چطور از زبان بدن و حالات چهره‌اش استفاده کند. هر سخنران باید بتواند با مخاطبانش ارتباط برقرار کند و آن‌ها را به گوش فرا دادن تشویق کند. قبل از صحبت کردن چه کاری انجام دهیم؟ ـ5 عنصر طلایی: در سخنرانی پنج عنصر وجود دارد که باید همیشه قبل از انجام سخنرانی به یاد داشته باشید و از خود بپرسید: "کی میگه؟ چی میگه؟ به کی میگه؟ چجوری میگه؟ که چی بشه؟" کی میگه: منابع و اطلاعات این سخنرانی از کجاست؟ چی میگه: این اطلاعات چیست؟ به کی میگه: مخاطبانش چه کسانی هستند؟ چجوری میگه: از چه ابزاری برای دادن این اطلاعات استفاده می‌کنید؟ که چی بشه: هدف من چیست و می‌خواهم چه تاثیری روی مخاطبانم بگذارم؟ چرا یک معلم باید فن بیان داشته باشد؟ با فن بیان یک معلم می‌تواند سرنوشت دانش‌آموزان و یا دانشجویانش را تغییر دهد. معلم می‌تواند آن‌ها را به درس علاقمند کند و یا بیزار. این که چرا بسیاری از مطالب درسی یادمان رفته نیز تا حدودی به فن بیان معلمن مربوط می شود . فن بیان در تدریس را با معجزه اشتباه نگیرید! اشتباه برخی از معلمان در مورد فن بیان این است که فن بیان در تدریس یعنی به گونه ای صحبت کنیم که همه دانش آموزان ساکت بنشینند و به حرف های ما گوش دهند. این نیز اشتباه است. در فن بیان ما با قطعیت نمی توانیم بگوییم که فن بیان معجزه است. انسان‌ها سلیقه‌ها و دنیاهای متفاوتی دارند و ما نمی‌توانیم به دنیای همه آن‌ها دسترسی پیدا کنیم. ما در فن بیان در تدریس قصد داریم توجه اکثریت را به خودمان جلب کنیم. البته به این توجه کنید که افراد به خاطر غرض‌های شخصی و یا موارد دیگر نیز ممکن است به ما توجه نکنند، همچنان که کافران خدا را با وجود بدیهی بودن قبول ندارند و یا بسیاری از افراد حتی در مقابل سخن‌های خداوند جبهه‌گیری می‌کنند!  چطوری باید فن بیان درتدریس داشته باشیم؟ لازم است به چند نکته توجه کنید. اول این که چقدر به اهمیت فن بیان در تدریس اعتقاد داریم. اگر واقعا دیدمان این است که فن بیان نیز یکی از عوامل تاثیرگذار در تدریس است مانند سایر عوامل (میزان محتوا، زمان لازم برای تدریس، تعامل با عوامل مدرسه یا همکاران و ...) باید به شما بگویم که سخت در اشتباهید. باید برای فن بیان امتیاز ویژه‌ای قائل باشید. فن بیان کلید بسیاری از مشکلات ارتباطی شما با مخاطبانتان است، حتی با همکاران و مسئولان اجرایی. دوما هدف ما روشن باشد . قرار است که مخاطبین ما چه چیزی را دریافت کنند و چه پیام‌هایی را از ما بشنوند.  اما 4 را هکار ساده: ـ1ـ در مرحله اول تسلط علمی خود را بر موضوعی که تدریس می‌کنید بهتر کنید. با این کار اعتماد به نفس شما بسیار بالا می‌رود و آماده ارائه مطلب می‌شوید. ـ2ـ محکم صحبت کنید. معلمان بسیاری را دیده‌ام که هرچند تسلط علمی خوبی بر محتوایشان دارند ولی چون با تردید و نوعی شک صحبت می‌کنند تاثیر کلامشان به مراتب کمتر می‌شود. ـ3ـ طی تحقیقی که انجام شده حدود 87 درصد دانش‌آموزان دیداری هستند، یعنی مطالب را به صورت دیداری بهتر یاد می‌گیرند. بنابراین تا جایی که شده سعی کنید صحبت‌هایتان حالت تصویری داشته باشد. برای این کار سعی کنید از مثال‌های روزمره و مواردی که آن‌ها در زندگی روزانه با آن برخورد دارند کمک بگیرید. ـ4ـ تا جایی که می توانید مطالب را خلاصه کنید. با خلاصه کردن مهارت خودمان در تسلط و ارائه مطلب نیز بیش‌تر می‌شود. هم چنین اکثر دانش‌آموزان و دانشجویان حوصله مطالب طولانی ندارند. خود ما هم این گونه‌ایم!  چطور شمرده صحبت کنیم؟ معلمانی را دیده‌ام که خیلی تند صحبت می‌کنند. آنقدر تند که دانش آموزان آنها در کلاس واقعا کلافه می‌شوند. چون درصدی از صحبت‌های معلم خود را متوجه نمی‌شوند. این افراد شاید همه‌ی ویژگی‌های یک معلم خوب را داشته باشند ولی همین عامل به شدت کیفیت تدریس آنها را زیر سوال می برد و از جذابیت آنان را به شدت می‌کاهد. بسیاری از ما این مشکل را داریم. اما جالب است بدانید که تند صحبت کردن با انجام چند تمرین فن بیان که بسیار کاربردی هم هستند تصحیح خواهد شد و ما نتیجه خواهیم گرفت. یکی از بهترین تمرین‌ها، تمرین خودکار است. این که انتهای خودکار را بین دو دندان جلویی خود قرار دهیم و شروع کنیم به صحبت کردن و روزانه در چند نوبت 3 دقیقه‌ای این کار را انجام دهیم. با این تمرین تا حد زیادی از سرعت کلمات ما کاسته می‌شود و بسیار شمرده‌تر صحبت خواهیم کرد. با تمرین خودکار شما در حقیقت به لب‌های خود این تمرین را می‌دهید که کمی آهسته‌تر و البته بیشتر باز و بسته شود و از همین طریق خیلی بهتر و واضح‌تر صحبت خواهید کرد. پس امیدوارم این تمرین بسیار اثربخش را فراموش نکنید و در برنامه روزانه خود چند مرتبه این تمرین را انجام دهید.  جادوی انرژی در سخنرانی شما باید بدانید که هیجان ابزار شما در کلاس است. اگر در فن بیان خود به هنگام تدریس هیجان و انرژی مثبت نداشته باشید، خیلی عقب هستید و مخاطبان شما چون انرژی مثبتی از شما دریافت نخواهند کرد نتیجه‌ی خوبی نخواهید گرفت. برای اینکه با انرژی صحبت کنیم چند کار را باید در دستور کار خود قرار دهیم: ـ1ـ تمرین خودکار که قبلا به آن اشاره شد را به خوبی انجام دهیم ـ2ـ سعی کنیم تا حد ممکن روی صندلی ننشینید و به صورت ایستاده و در حال حرکت صحبت کنید. ـ3ـ کمی بلند صحبت کنید. انجام دادن تمرینات تنفسی به شما کمک می‌کند که بسیار واضح‌تر و رساتر صحبت کنید. ـ4ـ به هنگام صحبت لب‌ها را کاملا از هم باز کنید و به اصطلاح غنچه صحبت نکنید. تمرین مربوط به این صورت است که حروف آ ـ اَ ـ اِ ـ ای ـ او را پشت سر هم تکرار کنید و در هنگام گفتن این صداها دهان را تا آنجا که جا دارد باز کنید (اگر کمی هم درد حس کردید اشکالی ندارد به دلیل ضعف ماهیچه‌های صورت شماست ولی لطفا زیادی روی خودتان فشار نیاورید ممکن است فک شما آسیب ببیند).

دوشنبه 4 آذر 1398
11:59:51
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT