هفت‌خان ازدواج
آرش صالحی: ازدواج، هسته اول ایجاد خانواده و سنگ بنای جامعه انسانی است و یکی از عوامل اساسی در ایجاد جامعه‌ای سالم به شمار می‌رود. بی‌شک فراهم کردن زمینه‌های ازدواج رغبت جوانان به انجام آن را افزایش می‌دهد. ضرورت این امر زمانی آشکار می‌شود که طبق گزارش وزارت بهداشت و درمان میزان ازدواج در کشور طی 8 سال اخیر 30 درصد کاهش داشته است. مطابق این گزارش، سالانه حدود 6 درصد از میزان ازدواج‌های ثبت شده کاهش پیدا کرده و 13 میلیون جوان ایرانی از سن مناسب ازدواج گذشته‌اند. همچنین به گفته حسن وفائی دیلمی، مدیرکل ثبت احوال استان قزوین، طی 3 ماهه ابتدای سال جاری، آمار ازدواج ثبت شده در استان نسبت به مدت مشابه سال قبل 9 درصد کاهش داشته است. در میان عوامل گوناگون کاهش نرخ ازدواج در دیار مینودری، ردپای سنت‌ها، آداب و رسومی را می‌توان یافت که هزینه‌های بالای مراسم ازدواج را در پی دارند. آئین‌هایی که تناسبی با شرایط اقتصادی امروز ندارند و سبب شده‌اند که جوانان انگیزه‌ای برای ازدواج نداشته و گاه متاسفانه به روابط بیرون از ازدواج سوق پیدا کنند. چه اقداماتی می‌توان انجام داد تا آئین‌های ازدواج هم منطبق با فرهنگ ما اجرا شده و هم با تغییرات شرایط اقتصادی همخوانی داشته باشند؟  ادغام و تغییر شکل برخی آئین‌ها یک جامعه‌‌شناس قزوینی، آئین‌های هفت‌گانه ازدواج را به ترتیب شامل خواستگاری، بله‌برون، نامزدی، عقد، جهازبرون (جهازکشون)، حنابندان و عروسی بیان کرد و گفت: البته این آداب و رسوم با توجه به مدرن شدن جامعه ما مسلماً تغییر کرده‌اند. برای نمونه بخشی از آئین‌های هفت‌گانه کوچکتر شده یا در هم ادغام شدند. هر چند در بعضی روستاها ممکن است به تعداد همین 7 مرحله و حتی بیشتر آداب، رسوم و سنن برای ازدواج داشته باشند. سمیه مردانی، یکی شدن بله‌برون و نامزدی را از مصادیق تغییر و ادغام آئین‌های ازدواج دانست و افزود: در ضمن مرحله‌ای مانند جهازکشون به جز در مناطق روستایی دیده نمی‌شود و یا امروزی‌تر شده و به فضای مجازی کشانده شده است. برای نمونه در اینستاگرام جهیزیه دختر را به نمایش می‌گذارند و از دنبال‌کنندگان می‌خواهند که تصاویر آن را لایک کنند.  موافقان آئین‌های ازدواج از مخالفان بیشترند این کارشناس ارشد جامعه‌شناسی با یادآوری اینکه هر ازدواجی ‌3 کارکرد اجتماعی مهم دارد، گفت: نخستین کارکرد، مشروعیت بخشیدن به ارتباط بین پسر و دختر است. کارکرد دوم، رقابت اجتماعی یا چشم‌ و هم‌چشمی است و کارکرد سوم هم حفظ انسجام اجتماعی (خانوادگی) با تکیه بر هدایایی است که در این مراسم مبادله می‌شود. مردانی یادآور شد: البته در رابطه با برپایی این آئین‌ها هم مخالف و هم موافق داریم که قطعاً تعداد موافقان انجام این آداب و رسوم در استان قزوین بیشتر از مخالفان است.  غلبه رقابت اجتماعی بر کارکردهای دیگر ازدواج مردانی اضافه کرد: چون رقابت اجتماعی در جامعه امروز پررنگ‌تر شده و چشم‌ و هم‌چشمی در برپا کردن این مراسم زیاد است، کارکرد اول و سوم به حاشیه رفته و کارکرد دوم برجسته شده است. به همین علت مخالفان آئین‌های مزبور اعتقاد دارند بهتر است که این مراسم حذف شوند. وی با اشاره به مصادیق رقابت اجتماعی، ادامه داد: برای مثال آن خانمی که تصویر جهیزیه‌اش را در فضای مجازی به اشتراک می‌گذارد، قطعاً به دنبال انسجام اجتماعی و خانوادگی نیست. در حالی که در گذشته، هدف عمده از برگزاری سنت جهازبرون این بود که افراد خانواده دور هم جمع شوند، بیشتر هم را ببینند. اما متاسفانه امروزه به نظر می‌رسد بعد رقابت و چشم و هم‌چشمی در برپایی این سنت، نسبت به قبل پررنگ‌تر است.  هزینه تشریفات بیداد می‌کند اما برپایی رسوم و سنت‌های چندگانه ازدواج هزینه‌های هنگفتی را به خانواده‌ها تحمیل می‌کند که می‌تواند عامل اثرگذاری در ترسیدن جوانان از ازدواج و هزینه‌های آن باشد. یک مدیر تالار عقد و عروسی هم به کاهش چشمگیر تعداد مهمانان در عروسی‌ها اشاره کرد و گفت: اگر خانواده‌ها غذا سفارش دهند، معمولاً غذاهای ارزان‌تر و با تنوع کمتر سفارش می‌دهند. مسعود شهاب‌زاده با تاکید بر اینکه در عروسی، هزینه تشریفات و موارد حاشیه‌ای بیداد می‌کند، افزود: برای نمونه داخل سالن دی‌جی و رقص نور تدارک می‌بینند و یا وقتی که عروس و داماد می‌خواهند از سالن خارج شوند، آتش‌بازی راه می‌اندازند که هزینه‌های زیادی دارد. وی کف هزینه تهیه غذا در هر تالار را برای متوسط 300 نفر مهمان 10 تا 5/10 میلیون تومان در نظر گرفت و یادآور شد: البته برخی از خانواده‌ها سنت خیلی خوبی دارند؛ به عنوان مثال در تالار هدیه‌های نقدی خوبی برای عروس و داماد جمع می‌کنند تا بخشی از هزینه‌های بالای عروسی از این طریق جبران شود. شهاب‌زاده، مجموع هزینه کرایه ماشین عروس، گل زدن به آن و دسته گل عروس را از 300 هزار تومان تا یک میلیون و 800 هزار تومان در روز متغیر دانست و ادامه داد: البته اغلب این هزینه حدود یک میلیون و 200 هزار تومان است.  کاهش خرید طلاجات برای عروس یک طلا و جواهر‌فروش قزوینی با بیان اینکه کم شدن تعداد ازدواج‌ها منجر به کاهش محسوس حجم خرید طلا در جواهرفروشی‌های مینوشهر شده، به ولایت گفت: همین مسئله سبب شده که مغازه‌های طلا و جواهرفروشی بسیار خلوت‌تر از گذشته باشند. رامین نصیری‌ها اضافه کرد: در این بین کسانی هستند که استطاعت مالی ندارند و برای تهیه سرویس جواهر عروس از مغازه‌های نقره‌فروشی، نقره می‌خرند؛ چرا که یک سرویس تقریباً مناسب طلا حداقل 8 میلیون تومان قیمت دارد.  محدود شدن خرید لباس عروسی یک فروشنده البسه عروسی هم در گفت‌وگو با ولایت با ذکر اینکه دیگر خبری از خریدهای اضافی توسط خانواده عروس و داماد نیست، گفت: فرهنگ خوبی که در خانواده‌ها به تدریج جا می‌افتد این است که خریدها را خیلی محدود کردند. کلاً فقط یک دست لباس برای عروس می‌خرند و تلاش هم می‌کنند که این لباس زیاد گران نباشد. امیر فرصتی ادامه داد: در حال حاضر متوسط کل هزینه خرید لباس، لوازم آرایش، کیف و کفش برای عروس بین 5/2 تا 3‌ میلیون تومان است که این عدد 500 هزار تومان کمتر برای داماد است.  گرایش خانواده‌ها به تهیه جهیزیه ایرانی یک فروشنده لوازم خانگی هم درباره‌ی هزینه‌ی تهیه‌ی جهیزیه به ولایت گفت: معمولاً بر مبنای قیمت تمام شده 3 نوع جهاز را به مشتری‌های خودمان پیشنهاد می‌دهیم که به ترتیب از 20 تا 25 میلیون تومان، 35 تا 40 میلیون و 60 تا 70 میلیون تومان قیمت دارند که البته نوع سوم برای خانواده‌های خیلی متمکن است. حسن محبتی با اشاره به افزایش بالای قیمت لوازم خانگی خارجی بعد از 3 برابر شدن قیمت ارز، عنوان کرد: خوشبختانه قیمت اجناس ایرانی مقداری نسبت به اقلام خارجی مناسب‌تر است و مردم راحت‌تر می‌توانند آنها را خریداری کنند و به سمت تهیه اجناسی آمدند که در داخل کشور تولید می‌شود.  ازدواج پاتلاکی با این حال، مردانی اعتقاد دارد مراسم ازدواج امروز شبیه آئینی قدیمی به اسم پاتلاک شده که بین قبایل بدوی سرخ‌پوست‌های آمریکایی رواج داشت. وی در این باره توضیح داد: طی این مراسم یک قبیله برای اینکه قدرت خودش را به رخ قبیله دیگر بکشد، انواع و اقسام هدایا را به طرف مقابل می‌داد. قبیله دیگر هم برای اینکه جبران کند، عین همین مراسم را اجرا کرده و هدایای بیشتری را برمی‌گرداند.  لزوم بازاندیشی در سبک زندگی و ازدواج این جامعه‌شناس با تاکید بر لزوم بازاندیشی در سبک ازدواج، گفت: لازم است سبک زندگی‌مان را مرور کنیم تا ببینیم چطور می‌توانیم سبک زندگی‌مان را بهبود ببخشیم و در عرصه ازدواج موفق‌تر عمل کنیم؛ چرا که مقدمه و پیش نیاز بهبود سبک ازدواج ما تغییر در سبک زندگی ماست. مردانی با بیان اینکه باید حواسمان باشد کاری که انجام می‌دهیم، ناخواسته منجر به بازتولید آن در جامعه می‌شود، افزود: تبلیغ کاری که خانواده‌های دارا و متمکن در جامعه انجام می‌دهند، سبب می‌شود خانواده‌های ندار هم از آن تقلید کنند. وی ادامه داد: بنابراین خانواده‌ها باید سخت‌گیری‌شان را در آداب و سنن ازدواج قدری کمتر کنند. برای نمونه خیلی راحت می‌توان مراسم عقد و عروسی را یکی و هزینه‌ها را نصف کرد.  کاهش ازدواج ناشی از شرایط اقتصادی است معاون فرهنگی و امور جوانان اداره کل ورزش و جوانان استان قزوین هم با تاکید بر اینکه رصد کوتاه‌مدت مباحث اجتماعی و فرهنگی مانند ازدواج ما را به بیراهه می‌برد، گفت: معتقدیم که در یک سال گذشته، آنچه که باعث کاهش نسبی نرخ ازدواج در استان و کشور شده، کمتر زمینه اجتماعی و فرهنگی دارد و بیشتر ناشی از شرایط اقتصادی کشور بوده است. مهران قاسمی اضافه کرد: عدم موفقیت ما در توسعه و ترویج ازدواج جوانان، فراتر از عملکرد یک دستگاه و فرآیند ساده است و تردید نکنید که همه دستگاه‌‌ها در به وجود آمدن این مضایق بر سر راه ازدواج نقش داشتند. وی با یادآوری اینکه در مسائل اقتصادی حوزه ازدواج ورود مستقیم نداریم، یادآور شد: با این حال موضوعاتی مانند پرداخت وام ازدواج به زوج‌های جوان را رصد و پایش کرده و ضمن تهیه گزارش مدون و مستند در این حوزه، مطالبات جوانان استان قزوین را در این موارد هم از دستگاه‌های ملی و نهادهای استانی مسئول پیگیری می‌کنیم.  ارائه آموزش‌های قبل از ازدواج به 8 هزار نفر این مدیر جوان به ضرورت فرهنگسازی و آگاهی دادن به مردم برای رفع چالش‌های اجتماعی و فرهنگی ازدواج اشاره کرد و گفت: با توجه به بالارفتن هزینه‌های ازدواج مهمترین کار بازنگری دوباره در سبک و شیوه زندگی امروز خانواده‌هاست و از این نظر حداقل باید به یک دهه قبل برگردیم. قاسمی ادامه داد: بر این اساس مهمترین کار ما در استان، برگزاری دوره‌ها، کارگاه‌های آموزشی در این جهت است که نگاه مردم را به امر ازدواج، مراسم و هزینه‌های آن تغییر دهیم. در همین راستا سال پیش به 8 هزار نفر از زوج‌های جوان آموزش‌های پیش از ازدواج را ارائه دادیم. یکی از مصادیق تفاوت بین کشورهای توسعه‌یافته و ممالک در حال توسعه همین نگاه به ازدواج است؛ به طوری که در کشورهای پیشرفته خانواده‌ها سهل‌گیرانه‌تر با این امر مبارک برخورد می‌کنند. آن هم به این خاطر که بستر رقابت اجتماعی در چنین کشورهایی از امور اقتصادی فاصله گرفته و به بخش‌های دیگری مانند دانش و فرهنگ نقل مکان کرده است. در کشور ما به ویژه دیار مینونشان هم بهتر است که بستر برای رقابت اجتماعی را به عرصه‌های علمی و فرهنگی ببریم تا شاهد چشم و هم‌چشمی‌های ویرانگر خانوادگی نباشیم. در این بین خانواده‌ها هم می‌توانند با راحت کردن آداب و رسوم ازدواج برای جوانان، به آنها کمک کنند تا از ورود به این امر مبارک ترس نداشته باشند.  

دوشنبه 13 آبان 1398
05:00:38
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT