تداخل مواد غذایی با داروها


ا. امیردیوانی
خوراکی‌ها و مواد مغذی موجود در آن‌ها از مهم‌ترین و متغیرترین عواملی هستند که بر عملکرد داروها در بدن اثر می‌گذارند. این تاثیرات به سبب وجود ترکیبات متنوعی از مواد معدنی، آلی، پروتئین‌ها، و ویتامین‌ها در غذاها و نیز صورت بندی داروها خیلی پیچیده است و در بسیاری موارد پیش‌بینی ناشدنی است. از همین روی، جلوگیری از تداخل غذا ـ دارو بس دشوار است و به سبب همین پیچیدگی، امروزه هم بررسی‌های بیشتری به وسیله‌ی کانون‌های پژوهشی و شرکت‌های داروسازی پیرامون تداخل دارو ـ دارو صورت گرفته است تا تداخل غذا ـ دارو. مواد غذایی از راه‌هایی گوناگون بر تاثیر داروها تاثیر می‌گذارند: اثر بر قدرت جذب داروها همان گونه که داروها اغلب موجب کاهش جذب مواد غذایی می‌گردند، مواد غذایی هم در بیشتر موارد باعث کاهش اثر داروها می‌شوند. بنابراین به عنوان یک قانون کلی، داروسازان حداقل 30 دقیقه فاصله را پیش و پس از صرف خوراک برای مصرف دارو و یا مصرف دارو را با معده‌ی خالی، یعنی یک ساعت قبل از غذا و یا دو ساعت بعد از غذا توصیه می‌کنند، غیر از موارد استثناء که ذکر می‌شود و در مواردی که پزشک تجویز دیگری کرده باشد. اگر ناچار از مصرف دارو همراه با غذا هستید، باید روال ثابتی را ادامه دهید. یعنی ساعت صرف غذایتان را با دارو تنظیم کنید. به جای این که ساعت صرف دارو را با زمان وعده‌ی غذایی منظم سازید، مثلا چنانچه قرار است دارویی را با صبحانه میل کنید، زمان صرف صبحانه نباید یک روز ساعت 7 و روز دیگر ساعت 10 باشد. این عمل در جذب دارو در بدنتان اشکال ایجاد می‌کند، به ویژه اگر داروها را به مدت طولانی مصرف می‌نمایید، همچون داروهای هورمونی (مانند لوویتروکسین)، داروهای ضد مرض قند (متفورمین و گلی بن کلامید) و برخی از داروهای قلبی و عروقی. ـ وجود غذا در معده سبب تاخیر در جذب پنی‌سیسلین و آموکسی سیلین و داروهای ضد فشار خون نظیر کاپیتوپریل و همچنین آریترومایسین باعث تجزیه‌ی سریع‌تر از اثر دارو می‌‌شوند. ـ مواد معدنی موجوددر بعضی مواد غذایی همانند آهن موجود در گوشت یا اتصال به پادزیست‌ها (آنتی‌بیوتیک‌ها)یی مثل تتراسایکلین و سیپروفلوکاسین باعث کاهش جذب دارو و غلظت خونی آن می‌شوند.  فرآورده‌های شیری (لبنی) فرآورده‌های شیری (لبنی) موجب تقلیل اثر تتراسایکلین و سیپروفلوکاسین می‌شوند. بنابراین مصرف مکمل کلسیم هم باید با دو ساعت فاصله از مصرف این پادزیست‌ها (آنتی بیوتیک‌ها) باشد. در غیر این صورت غلظت خونی آن‌ها به مقدار مورد نیاز نمی‌رسد. ـ مصرف الیاف گیاهی (فیبرها) ی غلات، سبوس، حبوبات و اگزالات ریواس و اسفناج جذب قرص‌های کلسیم را می‌کاهد. ـ مصرف همزمان چای و قهوه، حبوبات، تخم‌مرغ و لبنیات با مکمل آهن (فروس سولفات)، آن را به شکل کمپلکس نامحلول در می‌آورند و مانع جذب آن می‌گردند.  داروهای ضد قارچ داروهای ضد قارچ مانند گریزوفلووین و فلوکونارول که محلول در چربی‌اند، در صورت مصرف با غذاهای چرب بهتر جذب می‌شوند. برخی مواد غذایی باعث تغییر سرعت سوخت و ساز (متابولیسم) داروها از طریق تشدید یا مهار عملکرد آنزیم‌های موثر بر آن‌ها می‌شوند.  گریپ فروت گریپ فروت مهم‌ترین مثال برای این مورد است که به سبب مهار آنزیم تجزیه‌کننده‌ی داروها باعث کاهش سرعت سوخت و ساز داروهای متعدد می‌شود، گفتنی است که تاثیر گریپ فروت حتی تا 24 ساعت پس از مصرف در بدن باقی می‌ماند. داروهایی که نباید گریپ فروت با آن مصرف شود، عبارتند از:  داروهای ضد چربی داروهای ضد چربی از خانواده‌ی استاتین‌ها (لوستاتین و آترووستاتین) هستند مخصوصا اگر افراد برای بار اول از آن داروها استفاده می‌کنند، زیرا آب گریپ فروت، اثر این داروها را به راحتی تا دو برابر افزایش می‌دهد. همین طور بیمارانی که از سیزاپراید، سرترالین، بوسپیرون، دیازپام، تربازولام، میدازولام و کاربامازپین، داروهای کاهنده‌ی فشار خون نظیر لوزارتان، داروهای هورمونی مانند ایتنیل استرادیول، پروژسترون و ضد بارداری خوراکی استفاده می‌کنند، باید اکیدا از مصرف این میوه خودداری ورزند. ـ ترکیبات غیرمغذی موجود در مواد غذایی مثل ترکیبات (آمیزه‌ها)ی اندول موجود در خانواده‌ی کلم، فلاوون‌ها در مرکبات و میوه‌ها و ترکیبات ایجاد شده در غذاهایی که مستقیما با زغال تهیه می‌شوند، سرعت سوخت و ساز داروها را می‌افزایند. به طور مثال مصرف همزمان گوشت قرمز کباب شده با داروهای ضد تنگی نفس (آسم) نظیر تئوفیلین، پزودوافدرین و ... باعث کاهش اثر این داروها به علت افزایش سوخت و ساز دارو می‌شود. ـ آمیزه‌های اسیدی موجود در آب میوه‌ها ممکن است اثربخشی پادزیست‌ها (آنتی‌بیوتیک‌ها) مانند پنی‌سیلین را بکاهند. در عین حال مصرف داروی کنیدین همراه با آب مرکبات به سبب کاهش سوخت و ساز دارو در بدن موجب افزایش طول اثر داروها می‌شود.  نکات مفید مواد غذایی با تغییر اسیدیته‌ی ادرار سبب افزایش یا کاهش سرعت دفع داروها می‌شوند. پاره‌ای داروها برای دفع، به محیط اسیدی نیاز دارند و اگر ادرار به اندازه‌ی بسنده اسیدی نباشد، به مقدار بیشتری توسط کلیه‌ها باز جذب می‌شوند، مانند پادزیست‌ جنتامایسین و داروهای ضد نامنظمی ضربان قلب همچون پروکاینامید، مصرف بیش از حد آب میوه، دریافت اندک پروتئین در برنامه‌ی غذایی و مصرف ضد اسیدها باعث ایجاد این وضع می‌شوند.

چهارشنبه 1 آبان 1398
04:42:21
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT