حضور زنان در ورزشگاه


سودابه خسروپور دکتری جامعه شناسی
بحث حضور زنان در ورزشگاه‌ها مدتهاست که محل گفتگوست. عوامل و اسباب گوناگونی دست به دست هم داده تا این کشمکش در اندک زمانی از سطح جامعه و مدیران اجرایی بخش‌های مرتبط، به محافل فکری و علمی برسد. این گونه موضوعات، مباحث نظری محض و فارغ از جنبه‌های عملی و عینی نیستند. حوزه عمل در این مسایل نیز شخصی و فردی نمی‌باشد. وجود آثار کاربردی و عملی از یک سو و ظهور و جلوه آن در سطح اجتماعی و کلان از دیگر سو، در شمار عواملی است که بحث و گفت‌وگو در این حوزه را جدی و دامنه‌دار می‌سازد. حضور زنان در ورزشگاه‌ها، نه فقط در میان تحلیلگران و اندیشه‌ورزان، بلکه در میان کنشگران اجتماعی و سیاسی نیز مخالفان و موافقانی دارد. مخالفان و موافقانی که هر یک، جانبی از بحث را گرفته و از سویی به مساله نگریسته‌اند. پیامدهای مثبت و منفی حضور بانوان در ورزشگاه‌ها، مساله‌ای وسیع و دامنه‌دار به شمار می‌رود‌. جامعه ایران با تجربه تغییرات بسیار زیاد به طرف یک جامعه مدرن حرکت می‌کند و در این شرایط اقشار مختلف اجتماعی، تحت شرایط خاص، نیازهای جدیدی می‌یابند و اوقات فراغت بیشتری به دست می‌آورند که باید برای آنها برنامه‌ریزی کرد و تمام این عوامل باعث می‌شود تا ورزش جایگاه برجسته خود را به عنوان یک فعالیت اجتماعی و فرهنگی مهم در جامعه بیابد و در این میان نمی‌توان قشر و اقشاری را از این نوع فعالیت‌ها در سطوح مختلف در قالب فعال ورزشی و مشارکت در امور ورزشی محروم کرد. این احساس محرومیت با پیامدهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی زیادی همراه است به خصوص اگر این محرومیت درباره قشر بزرگی چون بانوان باشد که نیمی از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند. یکی از آثاری که ورزش برای ورزشکاران و افرادی که در این حوزه مشارکت‌های مختلفی دارند، ایجاد می‌کند، شادی و شادابی در جامعه است و سلب این امتیاز از بخشی از جامعه، شرایط را برای محرومیت آنها از شادی و نشاط فراهم می‌آورد که این امر آثار منفی بسیاری را بر جامعه تحمیل خواهد کرد. البته مسیر فعالیت‌‌های ورزشی بانوان تا میزانی هموار شده و این امر شور و نشاط خاصی را به جامعه زنان بخشیده است. حضور در ورزشگاه‌ها به عنوان یک مطالبه جدی از طرف قشر زنان، مطرح شده است و رسانه‌ها می‌توانند نقش موثری را در این زمینه بازی کنند. اما به دلیل وجود محدودیت‌هایی که تاکنون بوده، حق مطلب در این باره و همچنین ورزش بانوان در رسانه‌ها بیان نشده است و این امر نادیده گرفتن و حتی چشم‌پوشی از واقعیت‌های ورزشی بانوان را به ذهن متبادر می‌سازد. گاهی مشاهده می‌شود که رسانه‌ها به خصوص رسانه‌های تصویری بسیار ناشیانه و غیرمعقول با این مساله برخورد می‌کنند به عنوان مثال زمانی که در اخبار ورزشی از موفقیت‌های ورزشی زنان سخن به میان می‌آید، تصاویر ورزشی مردان را پخش می‌کنند. مساله‌ای که در صورت تحقق و حضور مداوم بانوان در ورزشگاه‌ها از اهمیت بسیاری برخوردار است، چگونگی رفتار و دوری از پیامدهای منفی این مقوله محسوب می‌شود که موضوع مهمی به شمار می‌رود و نگرانی‌هایی نیز در این زمینه وجود دارد که حضور بانوان در ورزشگاه‌های ورزشی به ناهنجاری‌هایی از طرف خود بانوان و آقایان بیانجامد، بنابراین می‌بایست که مشارکت ورزشی بانوان در این شرایط همراه با برخی آموزش‌ها و تمهیدات لازم صورت پذیرد تا در این فضا ناهنجاری‌هایی وجود نداشته باشد. در این میان گام نخست، اقدامات کالبدی هستند و باید شرایط استادیوم‌ها به گونه‌ای باشد که باعث ناهنجاری‌‌ها نشود و بخشی از این امر نیز فرهنگی است و باید فرهنگ مشارکت سالم در این مجموعه‌ها تعریف و بر پایه آن آموزش‌های لازم به مردم داده شود. مشارکت بانوان در استادیوم‌های ورزشی حتی قادر خواهد بود تا از بسیاری ناهنجاری‌ها بکاهد و محیط مدنی‌تری را در ورزشگاه‌ها حاکم سازد. جامعه ایران در دو دهه اخیر، مهیج‌ترین و مهم‌ترین تغییر و تحولات ایجاد شده در حوزه ورزش زنان را از سر گذرانده است؛ این تغییرات از یک سو، نشان از افزایش مشارکت زنان در رشته‌های مختلف ورزشی دارد که می‌توان شاهد موفقیت‌های مختلف آنان در عرصه‌های بین‌المللی بود و از سوی دیگر، شاهد پیگیری و تلاش زنان برای حضور در فضاهای ورزشی به ویژه رفتن به استادیوم برای تماشای فوتبال مردانه بود که به نوبه خود با چالش‌ها، چانه‌زنی‌های مختلف و نیز فشارهای بین‌المللی همراه بوده و هست. این دو عرصه که نوعی کنشگری فعال و حضور زنان در عرصه‌های اجتماعی را نشان می‌دهد، از منظر جامعه‌شناختی قابل تحلیل و تفسیر است. از منظر جامعه‌شناسی «استادیوم فوتبال» به‌شکل خاص چه به ‌عنوان فضایی برای ورزش کردن و چه به ‌عنوان تماشاچی بودن، دروازه‌ای مستعد به ‌سوی برساخت جنسیت شناخته شده است. ورزش و نهادهای ورزشی نیز به ‌شکل کلی مانند آیینه‌ای عمل می‌کنند که در آن تفاوت‌های جنسیتی را به ‌عنوان چیزی که توسط جامعه بر ساخت شده، منعکس می‌کند. البته استادیوم‌ها به مانند شمشیری دو لبه‌اند؛ همان‌طور که می‌تواند فضای بشدت مردانه‌ای باشد که اتفاقات جدی در آن رقم می‌خورد بواسطه هیجان خاص درون آن فارغ از اینکه نتیجه چقدر می‌تواند مهم باشد، مساعد آن است که به فضای مورد علاقه برای زنان نیز بدل شود. در ایران استادیوم‌های ورزشی، یکی از فضاهای جنسیتی شده محسوب می‌شوند که مدت‌هاست مردان در آن حضور پیدا می‌کنند؛ بر این اساس در بحث از علل گرایش زنان به تماشای فوتبال مردان می‌توان از دو منظر بدان نگریست؛ نظر نخست اینکه، می‌توان شاهد نوعی بی‌میلی زنان و دختران نسبت به دیدن فوتبال در منزل از طریق تلویزیون و در مقابل گرایش به تماشای فوتبال در استادیوم بود؛ این امر را می‌توان تحول در گرایش و هنجارهای جنسیتی زنان در غالب استعاره تغییر و حرکت از «فوتبال دیدن» به «فوتبالی شدن» زنان تعبیر کرد. طبق تبیین‌های صورت گرفته، واکنش عمده دختران، عمدتا مبتنی بر تجربه و هیجان‌خواهی و بروز احساسات جمعی است؛ البته تمایل و آمادگی برای رفتن به ورزشگاه را نمی‌توان «فهمی فمینیستی» تلقی کرد؛ زیرا آنان نه به‌دنبال برابری در همه ابعاد نقش‌های جنسیتی مردانه بلکه با آگاهی به تفاوت خود با مردان با حضور در استادیوم به‌دنبال برساخت این تفاوت از طریق تجربه هیجان و ماجراجویی موجود در فضای ورزشگاه هستند. در مجموع، این پیام‌ها نشانه‌ای از دو واکنش یا به عبارتی غلبه «تماشای واقعی» در ورزشگاه بر «تماشای مجازی» در منزل است. از نظری دیگر، گرایش دختران به ورزشگاه را می‌توان نوعی بازاندیشی در هویت جنسیتی زنان تعبیر کرد. با تکیه بر نظریه‌های جامعه‌شناسی می‌توان گفت: بخشی از شکل‌گیری هویت جنسیتی زنان از طریق تعامل اجتماعی با مردان و از سویی در ارتباط با دیگر زنان همجنس خود صورت می‌گیرد. گافمن در رویکرد نظری و تحلیلی در قالب رویکرد «تحلیل چارچوب» به این مسأله می‌پردازد که «چگونه چارچوب‌هایی که کنش متقابل را سامان می‌دهند معنای جنسیت را تولید می‌کنند.» بررسی دقیق‌تر نشان می‌دهد بازاندیشی در هویت‌یابی جنسیتی زنان در حوزه بهره‌مندی از فضای ورزشی استادیوم، در عین اینکه برای دختران مهم شده است، جلب توجه مسئولان برای رسیدگی به این خواسته نیز اهمیت پیدا کرده است. باید بپذیریم که پای زنان ایرانی به ورزشگاه برای تماشای فوتبال باز شده و امکان بازگشت به گذشته وجود ندارد. بلکه آنچه در چشم‌انداز فوتبال ایران هدف قرار می‌گیرد، برنامه‌ریزی و آماده کردن زیرساخت‌ برای حضور هر چه بهتر این قشر است. لذا برای تامین رفاه و امنیت زنان و خانواده‌های حاضر در ورزشگاه، مسئولان فوتبال ایران با آسیب شناسی نقاط ضعف و قوت حضور آنان در ورزشگاه، نواقص آن را برای دیدارهای بین‌المللی آینده برطرف کنند.

سه شنبه 30 مهر 1398
04:44:54
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT