ولایت، چالش‌ها و ظرفیت‌های توسعه صنایع نساجی در استان قزوین را بررسی می‌کند


آرش صالحی: اوج شکوه و هنرنمایی کارخانجات و واحدهای تولیدی نساجی در استان قزوین به 2 دهه پیش برمی‌گردد که زمینه‌ی اشتغال 20 هزار نفر را در بیش از 200 واحد تولیدی فراهم کرده بودند و با صادرات 20 میلیارد تومانی، اقتصاد شکوفایی را برای قزوین و کارگران واحدهای نساجی استان رقم زده بودند. واحدهای تولیدی‌ای که تا امروز هم برای دیار مینودری اشتغالزا و برای کشور ارزآور هستند و محصولات آنها به کشور‌های همسایه، آسیای میانه، اروپای شرقی، فنلاند و اسپانیا صادر می‌‌شود. حتی ترکیه که خود از غول‌های صنعت نساجی است، در روزگاری نه چندان دور، مشتری واحد‌های نساجی قزوین بود. در ضمن نساجی قزوین با حدود 8 هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری تمامی شاخص‌های صنعتی توسعه‌یافته از جمله گردش مالی، تولید و عرضه متناسب با تقاضا، بازاریابی و صادرات را دارا بود و دیار مینونشان با توان تولید یک سوم انواع محصولات نساجی کشور یعنی 30 هزار تن در سال، از جمله استان‌های پیشتاز در صنعت نساجی کشور به شمار می‌رفت. با این حال این روزها تولیدکنندگان صنعت نساجی استان قزوین از مشکلاتی مانند بهره‌ی بالای بانکی، نبود آمار دقیق تولید، موازی کاری و مدیریت شعاری دولت گلایه دارند.
 کاهش تولید به یک سوم دوره طلایی اما صنعت نساجی قزوین از انتهای دهه 70 به مرور وارد مرحله تولید محدود شد؛ به طوری که واحدهای بزرگ و شناخته‌‌شده نساجی استان، میزان تولیدشان را به نصف تا یک سوم کاهش داده و واحدهای تولیدی دیگر هم با 30 تا 50 درصد ظرفیت کار خود را دنبال کردند. به همین خاطر میزان تولید محصولات نساجی در قزوین از یک سوم تولید مورد نیاز کشور به کمتر از 10 درصد رسید. به این ترتیب صنعت نساجی قزوین که زمانی به گردش مالی بالا، تعداد زیاد کارگران و حقوق و مزایای نسبتاً خوب شناخته می‌شد، آرام آرام از نفس افتاد و به حاشیه رفت. یک کارشناس نساجی، مهمترین علت افول صنایع نساجی استان را استخدام بی‌رویه نیروی کار در واحدهای تولیدی دانست و به ولایت گفت: همچنین واردات، قاچاق بی‌رویه و مدیریت دولتی و سنتی هم که برای جبران رکود بازار، چاره را در حمایت مالی دولت از کارگر و نه خود صنعت می‌دید، ضربه‌های زیادی به نساجان زد. مرتضی افراسیابی با تاکید بر تاثیر زیاد فرسودگی صنایع و ماشین‌آلات بر ایجاد این افول، افزود: متاسفانه در چنین شرایطی سود کارخانه‌های نساجی هم خرج هزینه‌های جاری شده و مدیریت واحدهای نساجی هم بی‌‌توجه به تحولات بازار ملی و جهانی، هیچ سرمایه‌گذاری‌ای برای رونق بازاریابی، تولید مبتنی بر تقاضا و روزآمدسازی ماشین‌آلات نکردند.  نبود آمار دقیق و پاسکاری دولتی‌ها مدیرعامل یکی از واحدهای تولیدی نساجی استان هم نبود آمار دقیق تولید، مصرف و مازاد تولید برای صادرات را از جمله مشکلات صنایع نساجی ایران و قزوین عنوان کرد و گفت: اگر چنین آماری معلوم نباشد، موازی کاری واحدهای تولیدی زیاد می‌شود و تولید برای فعالان این عرصه زیان‌ده می‌شود؛ چرا که تولید مازاد مصرف صورت می‌گیرد و در چنین شرایطی تولیدکنندگان سعی می‌کنند در بازار همدیگر را حذف کنند‌. حسن فلک فرسایی با بیان اینکه بانک‌ها با دادن وام 18 درصدی که در عمل 36 درصد سود دارد، فقط خانه تولیدکنندگان را خراب می‌کنند، اضافه کرد: مگر تولیدکننده می‌تواند با چنین بهره‌های بالای بانکی سود کند و تولیدش را رونق ببخشد؟ وی با انتقاد از پاسکاری دستگاه‌های دولتی برای حل مشکلات صنعتگران، تصریح کرد: با شعار دادن و گفتن جمله‌هایی که فلان کار را می‌کنیم، نمی‌شود تولید را نجات داد و بهتر است مسئولان در این زمینه از فضای تخیلی خارج شده و واقعیت مشکلات تولیدکننده‌ها را ببینند و حل کنند.  لزوم افزایش ظرفیت تولید و نوسازی ماشین‌آلات این مدیر صنعتی با تاکید بر لزوم افزایش ظرفیت‌های تولید به جای ساخت شهرک‌های صنعتی جدید، گفت: باید متولیان اقتصاد، صنعت و بازرگانی کشور کاری کنند که واحدهای تولیدی و کارخانجات نساجی همیشه در حال کار کردن باشند و برنامه‌های توسعه‌ای و صادراتی خود را به بهترین نحو ممکن پیش ببرند. فلک فرسایی، نیاز به ماشین‌آلات و فناوری پیشرفته را از نیازهای مهم صنایع پارچه و نساجی کشور دانست و ادامه داد: امروز رقابت بین صنایع پارچه و پوشاک بر سر قیمت تمام شده خیلی تنگاتنگ است و اگر نتوانیم با رقبای بزرگ‌مان در کشورهایی مانند چین و هند رقابت کنیم و قیمت تمام شده ما حداقل برابر با آنها نباشد، به مرور دچار بحران می‌شویم.  تجمیع زنجیره‌های تولید برای تولید ارزان این تولیدکننده، تجمیع زنجیره‌های تولیدی و در کنار هم قرار دادن آنها را در زمره راه‌حل‌های دستیابی به تولید ارزان برشمرد و گفت: از آنجایی که در کشور ما نرخ به دست آوردن سرمایه در گردش بالاست، باید در راستای کاستن از قیمت تمام شده، همه زنجیره‌های تولید را گرد هم بیاوریم. وی افزود: برای نمونه اگر بتوانیم همه مراحل تولید مانند ساختن نخ فیلامنتی (ابریشم مصنوعی)، کول مکس، رنگرزی، تابندگی، بافندگی را یکجا گردآوری کنیم، هزینه تولید ما به شکل محسوسی کاهش خواهد یافت.  امید به درخشش دوباره اما به اعتقاد کارشناسان و فعالان صنعت نساجی، گره‌های کلاف پیچ‌خورده این صنعت، گره‌های کوری نیستند و برای باز کردن آنها تنها به نگاهی نو احتیاج داریم. این کارشناسان مدیریت علمی، بهره‌گیری از پرسنل ماهر، توجه به نظرات کارشناسی و استفاده از فناوری نانو را عوامل نوزایی دوباره صنایع نساجی می‌دانند و معتقدند با تحقق این شرایط قزوین دوباره می‌تواند تولید سی درصد نخ کشور یعنی سالانه حدود صد هزار تن را برای خود هدف‌گذاری کند. در همین رابطه، نماینده مردم قزوین، البرز و آبیک در مجلس شورای اسلامی هم حمایت دولت و مجلس از صنعت نساجی را یکی از الزامات توسعه این صنعت دانست و گفت: پرداخت ارز دولتی برای خرید ماشین‌آلات نساجی کمترین کمک به این صنعت راهبردی است تا بتوانیم در چشم‌انداز 1404 (6 سال آینده) به تولید 510 هزار تن محصول نساجی دست یابیم‌. داوود محمدی، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و استقرار فناوری‌های نوین در قزوین را از دیگر برنامه‌های توسعه نساجی این کهن دیار برشمرد و اضافه کرد: با انجام درست و هدفمند چنین اقداماتی می‌توانیم تجربه موفق صنعت شیشه یعنی تولید بیش از یک سوم نیاز کشور در استان قزوین را دوباره تکرار کنیم. وی گره خوردن تاروپود نساجی به دانش و فناوری را عامل توسعه آن توصیف کرد و ادامه داد: بخشی از برنامه‌های پیش روی صنعت نساجی قزوین دست پیدا کردن به آخرین دانش و فناوری روز تولید در دنیاست تا در کنار دیگر استان‌های موفق، جایگاه سوم تولید منسوجات منطقه در افق 1404 نصیب کشورمان شود.‌ همچنین منوچهر حبیبی، سرپرست معاونت اقتصادی استاندار قزوین در ملاقات با هیات‌های تجاری آلمان، اندونزی و ترکیه آمادگی لازم برای توسعه کارخانجات نساجی را در استان اعلام کرد. حبیبی با یادآوری اینکه یکی از ظرفیت‌های توسعه اقتصادی قزوین برای توسعه صادرات استان به یک میلیارد دلار در سال، همین صنعت نساجی است، بیان کرد: واحد‌های احیا شده نساجی با استفاده از فناوری‌های نو وارد چرخه اقتصادی شده‌اند و قرار است نخ‌های نانوی تولید شده در این واحدها جایگزین ماده اولیه صنعت فرش شود که در مرحله نخست 5 درصد صادرات فرش را به کشور‌های همسایه تامین خواهد کرد.  تدوین طرح توسعه صنعت نساجی از سوی دیگر، مدیرکل دفتر صنایع نساجی، پوشاک و سلولزی وزارت صنعت، معدن و تجارت هم هنگام بازدید از یکی از کارخانه‌های نساجی قزوین، از تدوین طرح توسعه تولید و تجارت صنعت نساجی و پوشاک خبر داد و گفت: هدف اصلی ما امسال با توجه به بحث تحریم‌ها حفظ، تثبیت و تکمیل ظرفیت‌های خالی صنعت نساجی و تامین مواد اولیه واحدهاست و در این زمینه بنا داریم با اختصاص تسهیلاتی به رشد و ارتقای این واحدها کمک کنیم. افسانه محرابی، همچنین به تشکیل کمیته‌های ارزی و گمرکی برای حل مشکلات ارزی و گمرکی واحدهای تولیدکننده اشاره کرد و افزود: خوشبختانه در زمینه‌ی تامین مواد اولیه تولید این واحدها موفق بوده‌ایم؛ اما بنا داریم مشکلات اصلی یعنی نقدینگی، سود بالا و معوقات بانکی واحدهای صنعتی مشابه را هر چه زودتر رفع کنیم. محرابی با اشاره به افزایش 5 درصدی نرخ تولید نخ فیلامنتی در سال گذشته، ادامه داد: خوشبختانه در سال پیش نسبت به سال 1396 در تولید 7 درصد و در صادرات 20 درصد رشد داشتیم و از 230 هزار تن تولید به 245 هزار تن رسیدیم. وی با ذکر اینکه بهترین واحدهای تولید نخ فیلامنتی کشور در استان قزوین فعالیت دارند، تصریح کرد: بازدید از نزدیک واحدهای تولیدی ما را با نوع تولیدات و مشکلات آنها آشنا می‌کند تا بتوانیم بهترین برنامه‌ریزی‌های صنعتی را صورت دهیم و همه آنچه که در توان داریم را برای رفع مشکلات این واحدهای تولیدی به کار ببندیم.  تولید 30 درصد از پارچه چادری کشور در قزوین در ضمن وزیر صنعت، معدن و تجارت هم چندی پیش در سفر به استان قزوین به ظرفیت بالای این دیار کهن در تولید محصولات نساجی تاکید کرد و گفت: واحد‌های نساجی استان قزوین امروز به قابلیت خوبی در این حوزه دست یافته‌اند و با برنامه‌ریزی انجام شده و اجرای طرح‌های توسعه پیش روی این واحد‌ها، در آینده نزدیک به خودکفایی در تولید پارچه چادری (چادر مشکی) خواهیم رسید که 30 درصد از نیاز کشور توسط واحد‌های نساجی قزوین تامین خواهد شد. رضا رحمانی اضافه کرد: کشور‌های پیشرفته در تولید پارچه چادر مشکی نظیر ژاپن و کره از فناوری برتر دنیا بهره می‌برند که امروز ایران به بخشی از این فناوری دست یافته و با اجرای طرح‌های توسعه امیدواریم بتوانیم ظرف 2 سال آینده به خودکفایی برسیم. در مجموع باید اذعان داشت طی سالیان گذشته، ضعف برنامه‌ریزی، نبود هماهنگی در سیاست‌گذاری‌ها و ضعف مدیریتی در برخی بنگاه‌ها که نتیجه آن کاهش کیفیت محصولات و دوری از استانداردهای جهانی بوده، باعث شده تا صنعت نساجی کشور و به تبع آن قزوین تا حدودی تضعیف شود. کاهش بهره‌وری و از دست دادن بازارهای داخلی و خارجی با وجود رقبایی مانند چین، هند و تایلند، بسیاری از فرصت‌های صنعت نساجی کشور را از بین برده است. اگرچه بسیاری از مسئولان عامل اصلی این روند را بی‌تدبیری صاحبان این صنعت و اعمال نشدن مدیریت اصولی قلمداد می‌کنند، اما ضعف قوانین و مقررات تولید در کشور ریشه اصلی این مشکلات است؛ چرا که در ایران سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگان هیچ‌ اطمینانی ندارند تا براساس قانون مشخص اقدام به سرمایه‌گذاری کنند. با این همه صنعت نساجی قزوین با 70 واحد فعال و توان اشتغال 5 هزار نیروی کار، دوباره در پی شکوفایی است و در این راه هم تنها به اراده تولیدکنندگان اطمینان می‌کند.

دوشنبه 22 مهر 1398
09:40:56
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT