از بروز افسردگی تا نحوه‌ی پیشگیری از آن


مرضیه قنبری
جهان امروز با معضلی به نام افسردگی دست و پنجه نرم می‌کند؛ بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه به نوعی با افسردگی درگیر هستند. امروزه تغییر شیوه‌ی زندگی و وارد شدن تکنولوژی به زندگی مردم را به عنوان یکی از مهمترین عوامل در بروز افسردگی یاد می کنند. ‌افسردگی، غمگین بودن و حتی اقدام به خودکشی، به فاکتورهای زیادی در هر جامعه مربوط است. تاکنون محققان زیادی به بررسی برخی از عوامل موثر بر میزان غم و شادی مردم دنیا پرداخته‌اند. در ایران البته چند سالی است که انجمن علمی روانپزشکان ایران از افزایش میزان افسردگی گفته و هر از گاهی نیز آمار و ارقامی از سوی وزارت بهداشت در این‌باره منتشر شده است. به گزارش خبرگزاری آنا، بنا بر آخرین آماری که در سال 96 از سوی وزارت بهداشت منتشر شد، شیوع افسردگی در زنان 50 درصد بیشتر از مردان است. شیوع این بیماری در 26 سال گذشته در کشور حدود دو برابر شده است. آمارهای وزارت بهداشت نشان می‌دهد که شیوع افسردگی در ایران حدود 7/12 درصد است. این میزان در زنان 5/16 و در مردان حدود 8/10 درصد است و در واقع شیوع افسردگی در زنان بیش از مردان است. به هر حال مساله قابل توجه آن است در راستای پیشگیری از بروز افسردگی در وهله اول می‌بایست علایم آن را شناخت و سپس به دنبال راهکاری بود تا از بروز آن پیشگیری کرد. در این زمینه سرپرست واحد سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت شهید بلندیان شهرستان قزوین از افسردگی، علایم آن‌، نحوه‌ی پیشگیری از آن و همچنین میزان بروز آن در جامعه فعلی می‌گوید.‌ دکتر راضیه زارع می‌گوید: افسردگی یک مشکل روانشناختی است که باعث احساس غم و ناراحتی مداوم و از دست‌دادن علاقه می‌شود. وی ادامه می‌دهد: البته احساس افسرده و غمگین بودن واکنش طبیعی بدن به مشکلات زندگی و از دست‌دادن چیزها و کسانی است که افراد به آنها علاقه دارند، اما زمانی که این احساس غم و اندوه شدید، نا‌امیدی و بی‌ارزشی بیشتر از چند روز یا چند هفته طول بکشد، می‌توان گفت افراد دچار بیماری افسردگی شده‌اند. سرپرست واحد سلامت روان مرکز بهداشت شهرستان قزوین به تحلیل عوامل موثر در بروز افسردگی پرداخته و اظهار می‌دارد: در سبب شناسی اختلال افسردگی به سه عامل اشاره می‌شود؛ عوامل بیولوژیکی یا عامل زیستی، ژنتیک و وراثت. بد نیست بدانید که در تحقیقاتی که در مورد وراثت انجام شده، در رابطه با دخالت عوامل زیستی در اختلال‌های خلقی، شواهد قانع کننده به دست آمده است.  احتمال بروز افسردگی در کودکانی که پدر و مادر‌شان دچار اختلال خلقی هستند بیشتر است وی در این رابطه به ارایه‌ی توضیح بیشتری پرداخته و می‌گوید: در خانواده‌هایی که پدر یا مادر به اختلال خلقی مبتلاست، تقریبا 30 درصد فرزندان در معرض خطر ابتلا به آن قرار دارند؛ همچنین گفته می‌شود چنانچه پدر و مادر هر دو به اختلال خلقی مبتلا باشد، بین 50 تا 75 درصد فرزندان به اختلال خلقی مبتلا خواهند شد. به گفته‌ی زارع بیماری‌های جسمانی همچون پارکینسون، سرطان، آلزایمر و دیابت، دردهای مزمن، سابقه افسردگی در گذشته، مصرف مواد، عوامل اجتماعی، تنهایی و منزوی بودن، محرومیت، از دست دادن حمایت‌های اجتماعی، کاهش فعالیت به دلیل بیماری یا کاهش امتیازات فرد ... از دیگر عوامل موثر در بروز افسردگی محسوب می‌شوند. وی عوامل روانشناختی، داشتن تجربه‌های سخت و آسیب‌زا، ترس از مرگ، درماندگی‌، مراحل گذر و بحرانی در زندگی را به عنوان دیگر عوامل موثر در بروز افسردگی عنوان کرده و تاکید می‌کند: البته این بیماری با علایمی همراه است که شناخت آن می‌تواند به عنوان گام اولیه در پیشگیری از بروز آن محسوب شود. زارع در این خصوص می‌گوید: خلق افسرده، کاهش محسوس علاقمندی یا لذت در اکثریت فعالیت‌ها، کاهش قابل ملاحظه وزن بدون برنامه لاغری یا افزایش وزن یا کاهش یا افزایش اشتها، کم‌خوابی یا پرخوابی، سرآسیمگی یا کندی روانی حرکتی، احساس خستگی یا از دست دادن انرژی، احساس بی‌ارزشی یا احساس عذاب وجدان مفرط یا نامتناسب، کاهش توانایی تفکر یا تمرکز یا احساس فقدان قدرت تصمیم‌گیری و همچنین افکار عود‌کننده درباره‌ی مرگ، فکر مکرر خودکشی را می‌توان به عنوان علایم این بیماری یاد کرد.  افسردگی مختص گروه سنی خاصی نیست وی در پاسخ به این سوال که "آیا این بیماری، مختص گروه سنی خاصی است یا ممکن است در تمامی گروه‌های سنی دیده شود؟" تاکید می‌کند: افسردگی مختص گروه خاصی نیست و در تمامی سنین، نژاد، اقوام و طبقات اجتماعی ‌‌ـ ‌اقتصادی بروز می‌کند.  صحبت کردن در مورد احساسات بد، راهی در پیشگیری از بروز افسردگی است سرپرست واحد سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت شهرستان قزوین سپس با بیان اینکه می‌توان با اقداماتی از بروز افسردگی پیشگیری کرد، به ارایه‌ی توضیحاتی در این زمینه می‌زد. وی اظهار می‌دارد: صحبت کردن در مورد احساس‌های بد و مشکلات با دیگران یکی از مهمترین راهکارها در پیشگیری از بروز افسردگی است. زارع ادامه می‌دهد: اگر اخبار بدی یا ناراحتی عمده‌ای دارید، سعی کنید به کسی که با شما نزدیک است بگویید و به او بگویید چه حسی دارید. این امر در اغلب موارد به رفع ناراحتی کمک می‌‌کند. در مورد آن با کسی حرف بزنید. این بخشی از مسیر طبیعی التیام‌بخشی ذهن است.  نداشتن خواب کافی، می‌تواند زمینه‌ساز بروز افسردگی شود وی خواب کافی را به عنوان راهکار دوم در پیشگیری از بروز افسردگی عنوان کرده و در این خصوص توضیح می‌دهد: کم‌خوابی از جمله علل شایع افسردگی است؛ به گزارش بنیاد ملی خواب آمریکا، بین خواب و افسردگی ارتباط پیچیده‌ای وجود دارد؛ اختلال خواب در ایجاد یا تشدید افسردگی موثر است، در حالی که خود افسردگی نیز می‌تواند منجر به اختلال خواب شود. به عبارت دیگر، کم‌خوابی و افسردگی هر دو روی یکدیگر تاثیر منفی می‌گذارند و وضع بیمار را به تدریج طی هفته‌ها و ماه‌ها به وخامت می‌کشانند. زارع اضافه می‌کند: میزان کافی خواب شبانه‌روزی برای هر فرد به عوامل مختلفی نظیر سبک زندگی و سن بستگی دارد، اما طبق یک قاعده کلی اغلب افراد به‌طور متوسط به 7 تا 8 ساعت خواب شبانه نیاز دارند. وی توصیه می‌کند؛ همیشه سعی کنید کم‌خوابی‌های خود را جبران کنید و اگر یک شب به میزان کافی و همان اندازه‌ای که بدن‌تان نیاز دارد نخوابیدید، روز بعد طولانی‌تر بخوابید.  تاثیر ورزش در درمان و بروز افسردگی سرپرست واحد سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت شهرستان قزوین داشتن ورزش منظم را به عنوان توصیه دیگر یاد کرده و با اشاره به اثرگذاری ورزش در پیشگیری و همچنین درمان افسردگی تصریح می‌کند: ورزش به اندازه‌ی دارو در بهبود افسردگی موثر است؛ می‌توان ورزش را در ردیف موثرترین راهکارهای جلوگیری از افسردگی قرار داد. زارع در ادامه سخنانش توجه به علایق فردی و پیگیری برای رسیدن به آن را به عنوان یکی دیگر از راهکارهای موثر در پیشگیری از افسردگی مطرح کرده و اذعان می‌دارد: قبل از هر چیزی باید فعالیتی را که عاشق انجام دادنش هستید پیدا کنید؛ شادی حاصل از انجام این‌ چنین فعالیتی هرگز رنگ نمی‌بازد. وی نویسندگی، نوآوری، کارهای خیر، نقاشی، ورزش یا هر کار دیگری که عمیقا مورد علاقه‌تان باشد، می‌تواند دوز لازم چالش و هیجان را به زندگی‌تان تزریق کند؛ پس برای اینکه با اشتیاق زندگی کنید، اول از همه باید علاقه‌ی واقعی زندگی‌تان را بشناسید. سرپرست واحد سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت شهرستان قزوین با اشاره به پیگیری علایق و تاثیر آن در پیشگیری از بروز افسردگی در ادامه گریزی نیز به تبعات افسردگی داشته و در این خصوص می‌گوید: ابتلا به افسردگی عوارضی از قبیل بی‌رغبتی و بی‌میلی به مسائل زندگی، گوشه‌گیری و اختلال در روابط اجتماعی و خانوادگی را در پی خواهد داشت. وی در پاسخ به این سوال که "‌آیا بررسی‌هایی در خصوص میزان افسردگی در جامعه صورت گرفته است؟ اگر بررسی صورت گرفته، می‌توانید آماری در این خصوص ارایه دهید؟"‌ اظهار می‌دارد: بله؛ طبق برنامه‌ریزی‌های وزارت بهداشت پیمایش‌هایی منظم جهت میزان شیوع بیماری‌های روانی از جمله افسردگی در کشور صورت می‌گیرد. بنا به گفته وزیر سابق بهداشت (دکتر سید‌حسن هاشمی) در سال 96، در ایران 8/16 درصد زنان و بیش از 10 درصد مردان افسرده هستند. وی با اشاره به اینکه اقدام به خودکشی از علایم بروز افسردگی است، در پاسخ به این سوال که "‌آیا طی سال‌های اخیر موارد اقدام به خودکشی افزایش یافته است؟" توضیح می‌‌دهد: در مورد افزایش دقیق نرخ خودکشی با قاطعیت نمی‌توان نظر داد، زیرا تعداد موارد خودکشی به نسبت جمعیت و با شاخص خاصی در هر صد هزار نفر محاسبه می‌شود، اظهار‌نظر دقیق بستگی به ثبت دقیق موارد خودکشی و موارد مشکوک به خودکشی دارد و آنچه به جز آمار مهم‌تر است لزوم توجه و اهمیت توجه به این پدیده در جامعه می‌باشد. سرپرست واحد سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت شهرستان قزوین در ادامه به رویکرد‌ها و اقدامات وزارت بهداشت در کاهش آمار مبتلایان به افسردگی گفته و ادامه می‌دهد: یکی از مهمترین اقدامات وزارت بهداشت عبارت است از افزایش دسترسی جمعیت عمومی، افراد در معرض ‌خطر بیماری‌های روانی (از جمله افسردگی) و اقدام‌کنندگان به خودکشی به خدمات رایگان سلامت روان، از طریق پایگاه‌های سلامت و مراکز خدمات جامع سلامت با حضور کارشناسان سلامت روان، که این امر فراهم شده و به حمدا ... این خدمت برای مراجعه‌کنندگان ایجاد شده است. وی در ادامه با اشاره به اهمیت ارتقای سطح مهارت‌های زندگی از این امر به عنوان یکی از رویکرد‌های وزارت بهداشت طی سال‌های اخیر یاد کرده و در این خصوص می‌گوید: آگاه‌سازی از طریق برگزاری جلسات آموزشی مهارت‌های زندگی و مهارت‌های فرزندپروری برای کلیه‌ی اقشار در‌ خدمات جامع سلامت، مدارس، مساجد و ... توسط کارشناسان سلامت روان از دیگر اقداماتی است که می‌تواند خروجی بسیار خوبی داشته باشد. زارع می‌افزاید: به هر حال آنچه که مسلم بوده آن است که متاسفانه طی سال‌های گذشته توجه ویژه‌ای به ارتقای مهارت‌های زندگی صورت نگرفته و عدم آموزش مهارت‌های زندگی باعث شده تا افراد دچار مشکلاتی شود. وی ارتقای مهارت‌های زندگی را به عنوان یکی از نکات مهم قابل توجه یاد کرده و بر ضرورت توجه به این مقوله تاکید می‌کند. وی در بخش دیگری از سخنانش نیز گریزی به آسیب‌های اجتماعی و ارتباط آن با بروز افسردگی داشته و یادآور می‌شود: با توجه به ارتباط بین آسیب‌های اجتماعی و بروز بیماری‌هایی همچون افسردگی معاونت اجتماعی وزارت بهداشت اقدام به راه‌اندازی کانون‌های سلامت محله کرده که می‌تواند در این راستا تاثیرات خوبی داشته باشد.

چهارشنبه 17 مهر 1398
04:51:27
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT