فواید و معایب لامپ‌های کم مصرف


زهرا احمدسلطانی ـ کارشناس ایمنی


همه‌ی ما لامپ‌های کم‌مصرف را در شکل‌های مختلف می‌شناسیم و به طور حتم برای کاهش هزینه‌ی مصرف انرژی از آنها استفاده می‌کنیم. چند سالی است که استفاده از این لامپ‌ها باب شده و مردم نقاط مختلف دنیا به دلیل مزایای این لامپ‌ها آنها را به خانه‌هایشان راه داده‌اند.

داخل لامپ‌های کم مصرف با بخارهای جیوه پر شده است. ‌به همین دلیل با شکستن این لامپ‌ها، بخارهای سمی جیوه ‌آزاد می‌شوند که برای سلامتی بسیار مضرند. ‌در نتیجه مهمترین نکته هنگام استفاده از لامپ‌های کم‌مصرف این  است ‌که مراقب باشید شکسته نشوند.

¢ مزایای لامپ‌های LED:

ـ1ـ عایق در برابر آب می‌باشد.

ـ2ـ مقاوم در برابر ضربه به طوریکه به راحتی قابل شکستن نمی‌باشد.

ـ3ـ حرارتی که تولید می‌کند بسیار کم می‌باشد.

ـ4ـ راندمان نوری آن بسیار بالا در حدود 95%  می‌باشد‌، در حالی که در لامپ‌های هالوژن حدود 5% می‌باشد.

ـ5ـ در رنگ‌های خالص ‌و متنوع می‌باشد.

ـ6ـ قابلیت استفاده به صورت چشمک زن با فرکانس و زمان دلخواه دارد.

ـ7ـ ولتاژ مصرفی آن به شدت پایین‌، حدود یک دوازدهم لامپ‌های معمولی بوده و در صورتی که از این لامپ‌ها در معابر عمومی و راه‌های کشور استفاده شود، صرفه‌جویی زیادی در مصرف برق در کشور رخ خواهد داد.

ـ8ـ فاقد تولید پرتو ماوراء بنفش و مادون قرمز است.

ـ9ـ جایگزین جهانی است.

ـ10ـ البته قیمت این نوع لامپ‌ها گران‌تر از لامپ‌های معمولی است، ولی مصرف کم آن‌ها و عمر بالای آن‌ها استفاده و خرید این نوع لامپ‌ها را کاملا توجیه‌پذیر می‌کند.

¢ بایدها و نبایدهای لامپ کم‌مصرف:

لامپ‌های کم‌مصرف برای جاهایی که انسان به صورت طولانی‌مدت در معرض نور است مثل اتاق‌ نشیمن یا اتاق کار مناسب نیستند و باید در اماکنی که نیاز به حضور کمتری است (مثل راهروها و پارکینگ‌ها) مورد استفاده قرار گیرند.

یکی از خصوصیات این لامپ‌ها تغییر فرکانس است؛ یعنی نور آنها شدت و ضعف دارد و نور ثابتی ندارند، به همین دلیل اگر به صورت طولانی مدت در معرض نور آنها قرار گیرید و فاصله شما با این لامپ‌ها  کم باشد، ممکن است مشکلات چشمی مانند آب مروارید به سراغتان بیاید و خطرات بخارات جیوه در لامپ‌ها زنان باردار و کودکان را بیشتر تهدید می‌کند.

با توجه به اینکه لامپ‌های کم مصرف دو نوع سفید و قرمز (مهتابی و آفتابی) دارند، باید سعی شود که از آنها به صورت مختلط و همراه با لامپ رشته‌ای استفاده شود یا اینکه دو نوع لامپ آفتابی و مهتابی در کنار هم مورد استفاده قرار گیرند.

همچنین حداقل فاصله برای استفاده از این لامپ‌ها حدود 50 تا 60 سانتی‌متر باید باشد و به عبارتی استفاده از لامپ‌های کم‌مصرف برای چراغ‌های مطالعه توصیه نمی‌شود و برای مطالعه بهتر است از لامپ‌های LED که هم کم‌مصرف هستند و هم جیوه ندارند استفاده شود.

منبع لامپ‌های کم‌مصرف را اشعه ماوراء بنفش (UV) عنوان می‌کنند ‌و یکی از خصوصیات لامپ‌های کم مصرف تشعشع UV است.

¢ مطالبی که در رابطه با لامپ‌های کم مصرف باید بدانیم:

ـ با توجه به اینکه جیوه مصرفی در این لامپ‌ها سمی است‌، انتشار این ماده در محیط، اثرات نامطلوبی بر روی مغز جنین، عقیم شدن، سردرد و کاهش حافظه دارد. از این‌رو در حال حاضر در دنیا استفاده از این ماده در تولید "ترموستات" و "دماسنج" ها ممنوع اعلام شده است.

ـ یونیزاسیون نورهای لامپ‌های فلوروسنتی در دراز‌مدت اثرات مخربی بر روی بافت‌های پوست ایجاد می‌کند؛ از این‌رو بر اساس پروتکل‌های جهانی استفاده از این لامپ‌ها در سوله‌های جوجه‌کشی، مرغداریها، گاوداری‌ها و صنایع تبدیل ممنوع است چون این لامپ‌ها زمینه‌های فساد پوست و چرم را فراهم می‌کند.

ـ استفاده از لامپ‌های کم مصرف رنگی اثرات نا‌مطلوب کمتری نسبت به لامپ‌های کم مصرف نور سفید دارد.

ـ استفاده از لامپ‌های فلوروسنتی فشرده (کم مصرف) در مراکز و محیط‌های عمومی و نصب آن در ارتفاع سه متر از راهکارهای کاهش اثرات تخریبی آن است.

ـ لامپ‌های CFL یا کم مصرف متشکل از لوله‌های شیشه‌ای هستند که در صورت وارد آمدن ضربه، می‌شکنند؛ لذا همواره باید از پایه لامپ آن را باز و بسته کرد و هیچگاه با فشار زیاد این نوع لامپ‌ها را داخل سوکت با استفاده از لوله‌هایش نچرخانید، زیرا احتمال شکسته شدن شیشه آن وجود دارد. ضمن آنکه هنگام خرید لامپ کم‌مصرف نیز باید به مرغوبیت و استاندارد بودن آن توجه شود.

ـ لامپ‌های کم مصرف بدون حباب در فاصله کمتر از 30 سانتیمتری(مثل چراغ مطالعه) استفاده نشود تا از اثرات نا‌مطلوب بلند‌مدت بر سلامتی جلوگیری شود.

¢ عوارض پوستی

به طور کلی نورها به سه بخش نورهای مرئی، نورهای با امواج فرابنفش و نور با امواج مادون قرمز تقسیم می‌شوند که هر منبع نوری این سه نوع نور را در خود دارد‌.

بیشترین آسیبی که به انسان می‌رسد از جانب امواج ماوراء بنفش است که این آسیب‌ها با گذشت زمان و در درازمدت منجر به پیری پوست، لکه‌های پوستی، سوختگی و قرمزی پوست و در موارد شدید هم منجر به سرطان پوست می‌شود.

اشعه‌ی فرابنفش (یو. وی) موجود در نور آفتاب و یا لامپ‌های کم مصرف با تحریک سلول‌های رنگدانه‌ساز پوست، موجب افزایش بروز لکه‌های پوستی و بروز کک و مک در پوست افراد در معرض این نورها می‌شو‌د.

افرادی که پوست حساسی دارند بیش از سایرین از این لامپ‌‌ها آسیب می‌‌بینند؛ چون میزان پرتو ناشی از آنها از لامپ‌‌های معمولی بیشتر است. ‌این افراد بهتر است زمانی که در زیر نورهای سفید به مدت‌های طولانی قرار می‌گیرند، از کرم‌های ضد‌آفتاب و یا سایر روش‌های محافظت از پوست استفاده کنند.  طیف نوری لامپ‌های با نور سفید مقداری متفاوت‌تر از نورهای معمولی است که برای بسیاری از افراد معمولی ایجاد مشکل نمی‌کند و تنها در افرادی که دارای پوست‌های بسیار حساسی هستند در دراز‌مدت ممکن است موجب بروز برخی مشکلات پوستی از جمله تیرگی، پیری و چین و چروک در پوست شود‌.  

لامپ‌‌های کم مصرف موجب تسریع ابتلا به بیماری‌‌های پوستی و از جمله سرطان پوست و همچنین سرگیجه و میگرن در افراد مبتلا به صرع می‌‌شوند‌.  افراد بهتر است برای کاهش این مشکل از نورهای زرد و لامپ‌های آفتابی در منزل استفاده کنند.

کارشناسان انجمن پوست انگلیس توصیه می‌کنند، بهتر است نور این لامپ‌ها با استفاده از محفظه‌های مشبک محصور شود تا پرتوهای مستقیم نور هنگام تابش شکسته و در محیط پخش شود و آنهایی که روزانه بیش از چهار ساعت در معرض این نورها قرار می‌گیرند باید از کرم ضد‌آفتاب برای محافظت پوست صورت خود استفاده کنند.

¢ عوارض چشمی

نور لامپ‌های کم مصرف علاوه بر این که بر روی پوست عوارض بر جای می‌گذارند، برای بینایی نیز مُضر هستند و باعث آسیب رساندن به عدسی چشم و قدرت بینایی فرد می‌شوند.

نتایج تحقیقات دانشمندان نشان داده است کسانی که در منازل و یا محل کار خود روزانه بیش از هشت ساعت در معرض نور لامپ‌های فلوروسنت قرار گرفته‌اند پنج برابر بیشتر از افراد دیگر دچار بیماری کاتاراکت یا آب مروارید(کدورت عدسی چشم) می‌شوند.

به منظور محافظت از چشم‌ها در برابر اشعه‌ی مُضر نورهای سفید و لامپ‌های کم مصرف باید فاصله‌ی حدود سه متر رعایت شود و فرد مستقیما در زیر آنها قرار نگیرد به همین علت افرادی که از چراغ مطالعه استفاده می کنند ، ‌باید دقت کنند که نور چراغ از نوع سفید نباشد تابش آن ها نیز بر سطح کتاب یا کاغذ مطالعه، نباید به طور مستقیم باشد.

این متخصص در خصوص رنگ های سفید و زرد لامپ های کم مصرف گفت: رنگ زرد لامپ های کم مصرف برای چشم مناسب تر است و اشعه ی فرابنفش به کار رفته در نور های سفید، آسیب بیشتری به عدسی چشم وارد می کند. ‌‌بهترین حالت نور هنگام مطالعه باید به این صورت باشد که از سمت چپ مطالعه کننده و از پشت سر بتابد همچنین نور نباید از سطح کاغذ انعکاس داشته باشد. انعکاس نور از سطح کاغذ، به چشم‌ها آسیب می‌رساند.

¢ عوارض روحی و روانی

عوارض روحی و روانی نور لامپ‌های فلوروسنت شامل خستگی زودرس، افسردگی، ضعف و بی‌حالی، از دست دادن تمرکز، کاهش بازده کاری و افزایش تنش‌های روحی است.

¢ اثرات آلودگی نوری بر روی انسانها

به طور کلی قرار گرفتن انسان زیر نور مصنوعی باعث آسیب‌های چشم، بروز استرس،  تضعیف قدرت فکر، خیرگی و در دراز مدت، تضعیف دستگاه ایمنی بدن، افزایش ابتلا به انواع سرطان از جمله سرطان‌های پوستی، کاهش آستانه تحمل ـ جوش زدگی و رنگ پریدگی، بر هم خوردن ساعت درونی بدن(ساعت بیولوژیک) بروز افسردگی میباشد.

¢ اثرات آلودگی نوری بر گیاهان

رها کردن این لامپ‌ها در طبیعت به محیط زیست آسیب می‌رساند. کافی است یک لامپ شکسته در کنار یک درخت رها شود. بخارات جیوه به ریشه‌های درخت نفوذ می‌کنند  و درخت در عرض کمتر از دوماه خشک می‌شود.  بنابراین بهتر است این لامپ‌ها بعد از مصرف در بخش زباله‌های خشک از چرخه طبیعت خارج شوند.

بعضی از اثرات مخرب آلودگی نوری بر گیاهان شامل اختلال در رشد‌، اختلال در زمان از دست دادن برگ‌ها در فصل ریزش، ‌اختلال در بروز رنگ‌های طبیعی و اختلال در جهت رویش می‌باشد. گیاهان نور‌پسند میزان کلروپلاست پائین را در طول زندگی خود نیاز دارند بدین جهت 10% از نور محیط را که معادل 4200 لوکس می‌باشد جذب میکنند. این مقدار را با یک لامپ تنگستن 60 وات مقایسه کنید که نوری را که به میز تحریر شما میرساند حدود 100 لوکس می‌باشد. اما گیاهان سایه پسند با کلروپلاست بالا 75% از نور محیط را که معادل 75 لوکس می باشد جذب خود می‌کنند. اما طبق قانون بردباری رسیدن هر نوع نور بیش از اندازه ذکر شده به گیاه، رشد آن را دچار اختلال میکند و در مواقعی مرگش را تضمین می‌نماید.

¢ راهکارهای کاهش آلودگی نوری

برعکس بیشتر معضلات زیست محیطی، راه‌های کنترل آلودگی نوری بسیار ساده و اغلب به خود ما مربوط است.

 اطلاعرسانی و آگاه‌سازی اطرافیان از خطرات آلودگی نوری، نصب سنسورهای حرکتی،  نصب دستگاه فتوسل،  نصب بالاپوش یا سرپوش روی لامپها، درختان کهنسال نیز میتوانند از فرار پرتوهای نور به آسمان جلوگیری کنند.‌ همچنین هدایت صحیح پرتو روشنایی هایی که در بیرون منزل مورد استفاده شما قرار گرفتهاند، از جمله راهکارهای کاهش آلودگی نوری می‌باشد.

بنابراین برای کاستن از میزان آلودگی نوری لازم است ابتدا نوع مشکل شناخته شود. در این راستا میتوان با بکار‌گیری روش‌های زیر از شدت آلودگی نوری کاست:

ـ استفاده از لامپ‌هایی با قدرت روشنایی متناسب با هدف مورد نظر و نه بیشتر

ـ خاموش کردن چراغ‌ها در مواقع غیرضروری (برای این کار می‌توانید در ساختمان محل سکونت و یا کارتان از دستگاه‌های زمان‌سنج نیز استفاده کنید)

ـ بهینه‌سازی چراغ‌ها به گونه‌ای که شعاع‌های نوریشان دقیقا به سمت هدف مورد نظر هدایت شود‌.

ـ استفاده از نوع نور متناسب با هدف مورد نظر تا ایجاد مشکلات حاد آلودگی نوری توسط امواج نوری ساطع شونده از آنها به پایین‌ترین حد خود برسد.

ـ ارزیابی طرح‌های موجود روشنسازی محیط و طراحی مجدد آنها در صورت لزوم.

¢ دستورالعمل جمع کردن لامپ کم مصرف شکسته

ـ پیش از تمیزکاری گشودن پنجره‌ها، خاموش کردن سیستم تهویه هوا و ترک محل به مدت 15 دقیقه.

ـ برای تمیز کردن سطوح سخت از جارو برقی استفاده نکنید.

‌قطعات بزرگتر را با مقوا، قطعات کوچکتر را با نوار چسب جمع کنید.

ـ سپس با دستمال کاغذی مرطوب محل را تمیز کنید.

همه را در یک محفظه شیشه‌ای با درب آهنی یا پاکت پلاستیکی دربسته قرار دهید.

ـ تمیز کردن فرش

قطعات بزرگتر را با دقت بردارید. قطعات کوچکتر را با نوار چسب جمع کنید. اگر لازم است از جارو‌برقی استفاده کنید.

همه چیز (من جمله پاکت جاروبرقی) را در محفظه شیشه‌ای با درب آهنی یا پاکت پلاستیکی دربسته قرار دهید.

ـ تمیز کردن لباس، ملحفه و پارچه

لباس‌هایی که با شیشه شکسته یا پودر جیوه (مستقیما) تماس پیدا کرده‌اند را دور بیاندازید. هرگز آنها را نشویید.
اگر کفش‌تان با پودر جیوه یا شیشه شکسته تماس پیدا کرد، از دستمال کاغذی مرطوب برای پاک کردنش کمک بگیرید. (و دستمال را به همان شیوه که گفته شد دور بیاندازید)

ـ دور انداختن وسایل تمیزکاری

مواد دور انداختنی را فورا درون سطل و در محیط باز بگذارید. دستانتان را بشویید.

ـ ‌تا مدتی بعد از تمیزکاری هنوز کار تمام نشده است!

دفعات بعدی که محل را جاروبرقی می‌کشید، پنجره‌ها را باز بگذارید و سیستم تهویه را خاموش کنید. حداقل 15 دقیقه بعد از اتمام کار آنها را به همین حالت رها کنید.

در عین حال Maine DEP (سازمان حفظ محیط زیست ایالت مین آمریکا) دستورالعمل سخت‌گیرانه‌تری دارد که در آن استفاده از جاروبرقی مطلقا نهی شده است و در عوض پیشنهاد می‌شود اگر لامپ روی فرش شکست، فرش ترجیحا دور انداخته شود.

¢ در نهایت این که:

استفاده از لامپ‌های کم‌مصرف به دلیل صرفه‌های اقتصادی که دارند در همه جای دنیا به طور وسیعی مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما این در حالی است که بنا بر اذعان متخصصان امر سلامت، نور این لامپ‌ها می‌تواند عوارضی برای افراد داشته باشد.

امروزه این لامپ‌ها به خاطر کم مصرف بودن آن در بین مردم، طرفداران زیادی دارد و در سطح وسیعی از ادارات، کارخانه‌ها و منازل استفاده می‌شوند و از این‌رو باید درباره‌ی مضرات و خطرات ناشی از این نور، اطلاع‌رسانی کافی انجام شود.

یادآوری این عوارض و مشکلات هر چند هم اندک باشد ضروری است تا راهکارهای لازم برای کاهش آن عوارض ارایه داده شود. در عین حال باید به خاطر داشت که بسیاری از عوارض، آثار خود را در دراز‌مدت نشان می‌دهند و به صرف این که هم‌اکنون عارضه‌ای به چشم نمی‌آید از آسیب‌هایی که ممکن است در دراز مدت خود را نشان دهند، نباید غافل شد.

استفاده از لامپ‌های کم مصرف بدون شک از نظر مصرف کمتر انرژی مطلوب هستند، اما متخصصان پوست به این نتیجه رسیده‌اند که بهتر است در محل‌هایی که افراد مرتبا در آنها حضور دارند از این لامپ‌ها استفاده نشود و در عوض در مکان‌های عبور و مرور و راهروها و پارکینگ‌ها و اتاق‌های انتظار و نظایر آن می‌توان از این گونه لامپ‌ها استفاده کرد تا هم در مصرف انرژی صرفه‌جویی شده باشد و هم این که به سلامت مردم آسیبی وارد نشود.

 


 


چهارشنبه 19 تير 1398
04:09:25
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT