اینستکس، هیچ چیز برای هیچ!


محمد منتظری ـ کارشناسی ارشد مدیریت


این روزها اخباری مبنی بر عملیاتی شدن سامانه "اینستکس" یا ابزار حمایت از مبادلات تجاری (Instrument in Support of Trade Exchanges؛ و یا به اختصار INSTEX) به گوش می‌رسد. این سامانه در حقیقت اولین و شاید تنها تلاش جدی اتحادیه اروپا برای کاهش و یا حتی کم اثر کردن اثرات خروج آمریکا از برجام و نیز وضع تحریم‌های مختلف علیه جمهوری اسلامی ایران و به تبع آن باقی نگه داشتن ایران در برجام است.

اتحادیه اروپا و شرکت‌های اروپایی و ایران از طریق این سامانه قادر خواهند بود تا نسبت به انجام مبادلات تجاری با یکدیگر اقدام نمایند و به نوعی صادرکنندگان و واردکنندگان؛ بدون ارتباط مستقیم مالی با ایران از تهاتر مالی بهره‌مند گردند. بدیهی است در این روش شرکت‌ها و مجموعه‌ها می‌بایست از خطرات تحریم‌های آمریکا نیز مصون بمانند.

اگرچه به نظر می‌رسد که این اقدام می‌تواند تا حدی به عنوان واکنش‌های عملی اروپا در جهت مخالفت با سیاست‌های ترامپ در قبال سیاست‌های هسته‌ای و برجامی ایران تلقی گردد، اما به نظر می‌رسد تامین‌کننده منافع مورد انتظار ایران از بقا در برجام نبوده و نیست؛ خصوصا آنکه مهمترین نتیجه برجام میان ایران و پنج به علاوه یک، لغو تمامی تحریم‌های بین‌المللی ناشی از فعالیت‌های کشور به روی موضوعات انرژی هسته‌ای بود که البته پس از خروج آمریکا از برجام و وضع تحریم‌های دوباره دچار چالش جدی قرار گرفت و با تنش‌های اخیر خصوصا انفجار نفتکش‌ها و هدف قرار گرفتن پهپاد آمریکایی تا مرز بروز یک بحران جدی پیش رفت.

البته چالش بر روی کاربری و نقش اینستکس در برقراری تراکنش اقتصادی میان ایران و اروپا را نمی‌توان هم اکنون تحلیل نمود؛ اما آنچه روشن است اینکه اگر چنانچه دامنه فعالیت اینستکس صرفا حاوی موضوعات بشردوستانه، غذا و دارو باشد؛ حتما گامی در راستای تامین منافع ایران نخواهد بود و حتی سایه‌ای نیز برای درخت بدون ثمر برجام محسوب نمی‌شود و این موضوع به روشنی توسط دولتمردان کشور اعلام شده است.

لازم است در اینجا یادآور شد که سیاست‌های اتحادیه اروپا هرگز در نفی کامل و مقابله روشن با آنچه ایالات متحده در سیاست‌های خود و در تمامی زمینه‌ها خصوصا موضوعی که اینک شاهد آن هستیم، نبوده و نیست. حتی شاید بتوان عملکرد این اتحادیه را در راستای سیاست‌های "چماق و هویج" معروف ارزیابی نمود. آنگونه که گفته می‌شود اینستکس با نظر مساعد و گوشه چشم آمریکا نیز شکل گرفته تا علاوه بر نشان دادن حسن نیت مقامات اروپایی و ابقاء ایران در برجام؛ بر خلاف تمامی عهد‌شکنی‌های صورت گرفته؛ بتواند در پاره‌ای از موارد رصد گردش مالی ایجاد شده برای جمهوری اسلامی ایران را نیز عهده‌دار باشد.

البته باید در نظر داشت که وجود روابط متعادل میان ایران و آمریکا دارای مزیت‌های بی‌شماری برای کشورهای اروپایی و آن اتحادیه است. تجربه ثابت کرده است که کلیه‌ی شرکت‌های اروپایی از هر روزنی به دور از ریسک‌های ایجاد شده؛ برای حضور در ایران استفاده کرده و البته همیشه از تحریم‌های ایالات متحده نیز گریزان و هراسناک بوده‌اند. ضمن آنکه دول اروپایی هیچگونه کنترل و فشاری بروی شرکت‌های این اتحادیه در زمینه‌ی ورود و معامله با ایران ندارند و کلیه‌ی منافع اقتصادی این شرکت‌ها توسط مدیران آنها طرح و برنامه‌ریزی می‌شود و این موضوع سبب می‌شود که برخلاف وجود هر راهکار دیپلماتیک و سیاسی اتحادیه اروپا در قبال ایران، شرکت‌ها، بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری برای انجام هر‌گونه معامله با ایران با وجود تحریم‌های ایالات متحده؛ بیمناک باشند. لذا می‌توان این موضوع را به عنوان پاشنه آشیل اینستکس در بدو تولد (بدون توجه به تحریم احتمالی خود اینستکس توسط آمریکا) شناسایی نمود.

مسلما اروپا از برجام راضیست و بقای آن را یکی از دستاوردهای تعامل با ایران می‌داند، چرا که ایران ثابت کرده است در کنار تمامی مشکلاتی که با اروپا داشته و دارد، از دیگر کشورهای منطقه با ثبات‌تر و قابل اعتمادتر است. شاید بتوان عنوان نمود که سیاست‌های اتحادیه اروپا برپایه‌ی گذشت زمان استوار بوده و انتظار یک تغییر را می‌کشد؛ تغییر در مدیریت ایالات متحده آمریکا. تغییری که با رویکرد متعادل ایران طی دوره مانده از ریاست جمهوری ترامپ تا سال 2020 همراه باشد. چرا که ترامپ دست کم در مورد ایران نشان داده است نمی‌تواند از مواضع منطقی و اصولی برخوردار باشد و البته با ایجاد برخی جو‌سازی‌ها، تجارت اسلحه و تسلیحات خود در خاورمیانه را دنبال می‌کند و نه چیز دیگر و در این راستا هر کشوری جز ایالات متحده آمریکا می‌توانند قربانی کند.

 

 


دوشنبه 17 تير 1398
03:48:27
 
 
Copyright © 2020 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT