نقش دهیاران زن در توسعه مدیریت روستایی


عصمت ریاضی ـ کارشناس مسئول امور بانوان و خانواده استانداری


 

از مهم‌ترین ابعاد توسعه روستایی و شاید بتوان گفت مهم‌ترین بعد آن، مدیریت روستایی است که نقش بسیار مهمی در هماهنگی فعالیت‌های توسعه روستایی بر عهده دارد.

یکی از مسایلی که جوامع در حال توسعه و توسعه‌یافته، امروزه با آن مواجه هستند و برای آن‌ها بسیار مهم است مساله توسعه پایدار می‌باشد می‌باشد و یکی از مهم‌ترین شاخصه‌های آن یعنی توسعه پایدار روستایی است که می‌تواند راهگشای جامعه در رسیدن به توسعه پایدار در تمام سطوح باشد. مدیریت نواحی روستایی یکی از مهم‌ترین اجزای دستیابی به توسعه پایدار در سطح ملی است که بدون بهره‌گیری از شیوه‌های مدیریتی توانمند و کارآمد میسر نخواهد شد.

همچنین یکی از شرایط لازم برای دستیابی به توسعه پایدار روستایی، مشارکت زنان روستایی در سطح مدیریت روستاهاست، زنان روستایی با حضور رد نقش‌های مدیریتی همچون دهیاری و شورای اسلامی روستا، می‌توانند در توسعه جامعه محلی نقش بسزایی داشته باشند.

برای رسیدن به توسعه پایدار، توجه به چند مولفه اساسی مورد نظر است که مهم‌ترین آن نیروی انسانی است که زنان هم در این بین نیمی از جوامع بشری را تشکیل می‌دهند که از اهمیت خاصی در زمینه دسترسی به توسعه پایدار برخوردارند.

زنان از دیرباز در فعالیت‌‌های گوناگون همچون کشاورزی، دامداری و ... حضور داشته و تا امروز توانسته‌اند نقش خود را در جامعه پررنگ‌تر کنند. اگر به تاریخ نگاهی بیاندازیم، زنان زیادی را دیده‌ایم که از مرزهای گذشته و توانسته‌اند فرهنگ جامعه‌ی خود را در مسیر پیشرفت تغییر دهند.

از آنجایی که زنان در همه جوامع و همین طور در جوامع روستایی هم نیمی از جمعیت را تشکیل می‌دهند در مناصب مختلف از جمله مناصب مربوط به مدیریت شهری و روستایی می‌توانند در روند و تسریع توسعه موثر باشند و شوراهای روستایی هم در انتخاب و عزل دهیاران دخالت دارند، انتخاب زنان در مقام دهیاران چند سالی است که چشمگیر بوده و نشان دهنده تاثیر زنان در امر مدیریت روستایی است.

سهم بانوان دهیار طی سال‌های گذشته افزایش یافته است که این موضوع حاکی از رشد و بالندگی فکری و فرهنگی روستاییان و توانمندی زنان در عرصه مدیریت روستایی است.

یکی از عرصه‌های قابل تامل برای حضور زنان در حوزه مدیریت روستا، نهاد دهیاری است که با شروع به کار دهیاری‌ها بر اساس مصوبه مجلس شورای اسلامی تحقق یافت به شکلی که زنان از بدو شکل‌گیری دهیاری‌ها حضور پویا و فعالی در عرصه مدیریت روستایی به نمایش گذاشته‌اند.

دهیاران زن، به عنوان نمایندگان دو اجتماع بزرگ از ایران شامل اجتماع زنان و اجتماع  مدیران روستایی؛ بار سنگین مسئولیت مدیریت روستایی را بر دوش می‌کشند.

نقش فعالانه دهیاران زن در توسعه کشور حائز اهمیت است؛ چرا که زنان از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های بالایی برخوردار هستند و کشور و دولت کنونی توانسته است با ایجاد شرایط و بسترهای لازم، موجبات بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های زنان روستایی را در عرصه مدیریتی، بیش از پیش فراهم سازد.

پس از تصویب «قانون تاسیس دهیاری‌های خودکفا» و در راستای تقویت بنیان مدیریت روستای، وزارت کشور سیاست راه‌اندازی، تقویت و ساماندهی تشکیلات دهیاری‌ها را در پیش گرفت.

دهیاری‌ها اگر چه سازمانی نوپا به شمار می‌روند، ولی به عنوان بازوان اجرایی دولت نقش مهمی در اجرای نظارت وسازماندهی برنامه‌ای توسعه در راستای دستیابی به سطحی مطلوب از توسعه پایدار روستایی دارد.

بر اساس ماده 68 وظایف و اختیارات شورای اسلامی روستا، انتخاب فردی ذیصلاح به سمت دهیار برای مدت چهار سال بر اساس آیین‌نامه مربوط و معرفی به بخشدار جهت صدور حکم از وظایف شوراهای روستایی است.

دهیار (که می‌توان نقشی مشابه شهردار را در جامعه روستایی به او نسبت داد) به طور مستقیم توسط شورای روستا به بخشداری منطقه معرفی می‌شود و بخشداری پس از کسب استعلامات لازم از اطلاعات، نیروی انتظامی و سایر ارگان‌های مربوطه، حکم دهیاری شخص معرفی شده را صادر می‌کند.

براساس ماده 69 (اصلاحی 6/7/1382) ـ‌دهیار وظایف زیر را به عهده دارد:

ـ اجرای مصوبات شورای روستا

ـ همکاری با نیروی انتظامی در خصوص اعلام وقوع جرایم، اجرای مقررات خدمت وظیفه عمومی، حفظ نظم عمومی و سعی در حل اختلافات محلی

ـ اعلان فرامین و قوانین و مقررات عمومی

ـ همکاری در حفظ و نگهداری تاسیسات عمومی و عمرانی و اموال و دارایی‌های روستا

ـ همکاری با سازمان‌ها و نهادهای دولتی و ایجاد تسهیلات لازم در جهت ایفای وظایف آنان

ـ مراقبت در اجرای مقررات بهداشتی و حفظ نظافت و ایجاد زمینه مناسب برای تامین بهداشت محیط

ـ همکاری با سازمان‌های ثبت احوال و اسناد در جهت ثبت وقایع چهارگانه سجلی و اسناد و املاک

ـ همکاری با مسئولین ذی‌ربط در جهت حفظ، نگهداری و بهره‌برداری منابع طبیعی و میراث فرهنگی واقع در روستا

ـ اجرای طرح‌های عمرانی و خدماتی در محدوده روستا در صورت آمادگی با تایید کمیته برنامه‌ریزی شهرستان

ـ تشکیل پرونده برای ایجاد بناها، تاسیسات و تفکیک اراضی در محدوده قانونی روستا و ارجاع به بخشداری جهت صدور مجوز.

دهیاران به عنوان مدیر ارشد روستا وظایف متعددی را در راستای توسعه پایدار مناطق روستایی بر عهده دارند.

این وظایف حیطه گسترده‌ای را در برمی‌گیرد که از اهم آن می‌توان به بهبود وضعیت کالبدی، ارتقاء وضعیت بهداشتی و زیست محیطی و کمک به ارتقاء شاخص‌های سکونت و کیفیت زندگی در روستا اشاره کرد.

اگر بخواهیم مسیر روشن‌تری از وظایف یک دهیار موفق ترسیم نماییم، ایشان بایستی 6 گام اساسی را فراراه خویش قرار دهند.

ـ1ـ دهیار باید وضعیت موجود روستا را کاملا بشناسد. در ابتدا دهیار بایستی از وضع موجود روستا شناخت کافی به عمل آورد که این شناخت در سه دسته کلی تنظیم می‌شود:

شناخت محیطی ـ کالبدی روستا (جاده‌ها کانال‌های آبیاری مدرسه درمانگاه زمین‌های مسکونی و کشاورزی و ... به طور کلی هر روستا باید نقشه داشته باشد)

شناخت ویژگی‌های اجتماعی روستا (جمعیت روستا ـ مردم و زن و جوان و پیر ـ مهاجرت‌های فصلی و دائمی و گروه‌ها و احزاب روستا)

شناخت منابع درآمدی و فعالیت‌ها در روستا (فعالیت‌های اقتصادی ـ کشاورزی ـ دامداری ـ صنایع دستی و ماشینی کارخانه‌ها)

ـ2ـ دهیار باید مسائل و مشکلات و نیازهای روستا را بشناسد.

ـ3ـ دهیار باید با مشورت و نظرخواهی مردم مسائل و مشکلات و نیازها را اولویت‌بندی کند.

ـ4ـ دهیار با همکاری کمیته‌های متشکل از مردم و مسئولین راه‌حل‌های قابل اجرا را پیدا کند.

ـ5ـ از این راه‌حل‌ها بهینه‌ترین را انتخاب و منبع کسب درآمد اجرای آن را تعیین کند. باید مشخص شود که چقدر پول و از کجا باید تامین شود و ریزحساب‌های مالی آن برآورد شود.

ـ6ـ در نهایت این تصمیمات با این برنامه گرفته شده است، ولی اگر به اجرا نرسد هیچ فایده‌ای ندارد؛ بنابراین مهمترین مرحله اجرا است که به کمک مسئولین ذیربط با توجه به ریز درآمدها و هزینه‌های پروژه، این کار انجام می‌شود.

بهره‌گیری از توان مشارکت زنان در فرآیند توسعه پایدار روستایی از راهبردهای اصلی دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری است و امیدواریم زنان روستایی نه تنها مکمل روند توسعه بلکه بخش عظیمی از موفقیت‌های آینده جامعه روستایی استان را تشکیل دهند.

دهیاری برای زنان تجربه‌ای بی‌نظیر در مدیریت مدرن روستایی است و عرصه مشارکتی نوینی را برای زنان فراهم آورده است، زیرا در این بستر زنان با ارجاع به روحیات زنانه‌ای چون حساسیت به گروه‌های حاشیه‌ای، تعدیل توازن قدرت در تصمیم‌گیری عمومی و کسب دستاوردهای اجرایی در راستای حل مشکلات روستاها، عملکرد شایان توجهی داشته‌اند. در نتیجه حمایت از زنان برای حفظ موقعیت مدیریت نوپای آنها ضرورتی انکارناپذیر است.

راهبردهای تغییر وضع موجود منجر به راهگشایی برای حضور زنان در دهیاری‌ها و شوراها و در نهایت سبب نهادینگی تدریجی دهیاری زنان می‌شود.

مشکلات و راهکارهای عمومی مدیریت زنان در روستاهای ایران:

ـ1ـ نبود قوانین حمایتی

ـ2ـ خلاء سیاست‌های حمایتی بلندمدت

ـ3ـ خلاء حمایت پایدار مسئولان بالادستی

ـ4ـ بازنگری در وظایف دهیاری‌ها، اهداف و ماموریت‌های این نهاد

ـ5ـ عدم وجود گروه‌های محلی و سازمان‌های مردم نهاد محلی

ـ6ـ عدم آموزش‌های مناسب به دهیاران

ـ7ـ عدم وجود تعاونی‌های تولیدی روستا جهت حمایت از تولیدات محلی و ایجاد انگیزه اقتصادی برای مردم

رضایت مردم از عملکرد دهیاری‌ها نشانه توفیق مدیریت روستایی در دستیابی به اهداف خود است. امید است زنان جامعه روستایی (دهیاران زن)، بتوانند با درایت و کاردانی و مدیریت شایسته عرصه‌های روستایی، موجبات تحقق توسعه پایدار روستایی و بالندگی و سرافرازی کشور را فراهم سازند.



شنبه 21 ارديبهشت 1398
04:00:27
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT