رنگ زندگی در تالاب اله‌آباد


گزارش‌ـ‌ پروین شهسواری:


بارش‌های سیل‌آسای فروردین‌ماه امسال گرچه خسارات زیادی را در بخش‌های مختلف در کشور بر جای گذاشت، اما اثرات خوبی نیز در سیراب شدن تالاب‌های خشک شده در کشور که اکثر آنها در معرض نابودی بودند داشت و این خبر شاید در بین خبرهای ناخوش سیل قدری امیدوار کننده باشد که «سیل تالا‌ب‌ها را از لیست قرمز حذف کرد» .

تالاب‌ها منشا خدمات و کارکردهای متعدد و بی‌شماری هستند که از مهمترین آنها می‌توان به تامین معیشت و کمک به اقتصاد جوامع محلی حاشیه تالاب‌ها نام برد.

از جمله دیگر کارکردهای مهم تالاب‌ها می‌توان به جلوگیری از تولید ریزگردها اشاره کرد که با توجه به اتفاقات اخیر در برخی از استان‌های کشور، حفاظت و نگهداری مناسب از تالاب‌ها برای بهره‌مندی از این خدمات بسیار ضروری می‌باشد.

از 42 نوع تالاب شناسایی شده در جهان، تمامی آنها به استثنای تالاب‌های تند در ایران یافت می‌شود. در پهنه جغرافیایی کشور ایران بیش از 80 تالاب با ویژگی‌های مختلف وجود دارد که در سطوح مختلف مدیریت و حفاظت می‌شوند.

در حال حاضر آن‌طور که مسئولان محیط زیست و کارشناسان می‌گویند وضعیت اکثر تالاب‌های کشور مناسب است.

آن‌طور که اسماعیل کهرم کارشناس محیط زیست می‌گوید: 252 تالاب برجسته کشور پیش از این بارندگی‌ها در وضعیت قرمز یا همان خطر قرار داشتند و هم‌اکنون وضعیت آنها مطلوب شده است.

اما حفظ تالاب‌ها در شرایط کنونی بسیار مهم است و اگر مدیریت آن مثل آنچه تا به امروز انجام شده ادامه یابد، امیدی به زنده ماندن آنها تا تابستان امسال نیست.

ابوالفضل آبشت مدیر طرح حفاظت از تالاب‌های ایران نیز با تایید پر‌آب شدن تعداد زیادی از تالاب‌های کشور می‌گوید: اغلب تالاب‌های ما دچار خشکسالی طولانی‌مدت بودند و آب نداشتند اما پس از بارش‌های اخیر پرآب شدند؛ با اینکه سیل خسارت زیادی به مردم وارد کرد، اما جاری شدن آن منجر به پر شدن تالاب‌ها و نجات آنها از خشکسالی شد.

اما وی تاکید می‌کند که سیل اخیر هر هزار سال یک بار اتفاق می‌افتد، بر همین اساس وضعیت پرآبی تالاب‌ها دائمی نیست و اگر به درستی مدیریت نشود دوباره دچار خشکسالی می‌شوند.

مدیر طرح حفاظت از تالاب‌های ایران با اشاره به اینکه ایران دارای اقلیم‌گرمی است، می‌گوید: در این زمان محیط زیست و انجمن‌ها باید حقابه‌های مربوطه را از سدها بگیرند، در غیر این صورت با شروع فصل گرما و تبخیر آب دوباره تالاب‌ها دچار خشکسالی می‌شوند.

اما در استان قزوین نیز تالاب اله‌آباد به عنوان یک تالاب فصلی 15 سال بود که دچار خشکسالی شده بود و به عنوان یکی از عوامل تولید ریزگرد در استان تلقی می‌شد، اما با بارش‌های خوبی که اخیرا داشتیم شاهد احیای مجدد آن و حیات دوباره و بازگشت پرندگان به دامان آن هستیم.

¢ مدیریت تالاب بسیار مهم است

در همین رابطه حسین رفیع مرجع ملی سازمان‌های مردم نهاد در کنوانسیون رامسر نیز در گفت‌وگو با ولایت با بیان اینکه تالاب‌ها کارکردهای فراوانی دارند، می‌گوید: مکانی که سیلاب‌ها آرام می‌گیرند، جایی است که تالاب است و دارای غنی‌ترین اکوسیستم‌ها هستند.

وی می‌افزاید: تالاب‌ها محل ظهور بسیاری از تمدن‌ها و فرهنگ‌ها هستند، چرا که به دلیل جایگاه‌ آبی و شرایط خاصی برای انسان‌ها ارزشمند بود و در ارتباط با زمینه‌ی کشاورزی نیز رابطه‌ی مستقیم دارند.

به گفته‌ی رفیع، ما بهترین نوع کشاورزی را در کنار تالاب‌ها مشاهده می‌کنیم و از طرفی نیز کارآمدترین اکوسیستم برای اقتصاد بشری اکوسیستم تالابی هستند.

مرجع ملی سازمان‌های مردم نهاد در کنوانسیون رامسر خاطرنشان می‌کند: تالاب‌ها ارزش 200 برابری نسبت به زمین‌های کشاورزی دارند و در کنار این ارزش اقتصادی می‌توانند به عنوان مکان گردشگری نیز مورد توجه قرار گیرند.

وی اما در بخش دیگری از سخنانش با بیان اینکه شاخص تالاب، آب موجود در آن نیست، می‌گوید: در حال حاضر از نظر آب وضعیت خوبی در تالاب‌ها وجود دارد البته شاید در برخی تالاب‌ها هنوز به جایگاه قبلی نرسیده باشند.

رفیع معتقد است: مدیریت تالاب بسیار مهمتر از وجود آب در تالاب است؛ گرچه با وجود آب، تالاب‌ها احیا شدند؛ اما اگر این اکوسیستم‌ها مدیریت درستی نشوند با گرم شدن هوا و تبخیر آب دوباره شاهد خشکی در آنها خواهیم بود.

وی ادامه می‌دهد: در کنار برخی تالاب‌ها شاهد چا‌ه‌های کشاورزی و زهکش هستیم که باعث تخلیه آب تالاب می‌شود و اگر فکری برای این مسائل نشود باز هم دچار چالش خواهیم شد.

رفیع می‌گوید: نگرانی‌ها هنوز هم در رابطه با وضعیت تالاب‌ها وجود دارد؛ چرا که هنوز برخی از آنها حالت تثبیت شده‌ای ندارند و به نظر می‌رسد اگر بارندگی‌ها ادامه‌دار نباشد. این وضعیت مقطعی باشد.

¢ ضرورت مدیریت پایدار آب

محمدی‌الموتی فعال محیط زیست و دبیر شبکه سازمان‌های مردم نهاد کشور نیز در گفت‌وگو با ولایت با تاکید بر اینکه احیای تالاب‌ها در شرایط کنونی می‌تواند موقت باشد، می‌گوید: در حال حاضر به دلیل تغیر اقلیم و گستره کم زمان برفمانی در کوه‌ها و ارتفاعات، مدیریت پایدار آب با مشکل مواجه است.

وی معتقد است: در اثر بارش، خاک حاصلخیز از بالادست به سطح زمین‌های پایین دست نمی‌رسد و خاک شسته می‌شود؛ چرا که در پایین دست و رودخانه‌ها تاسیسات ایجاد می‌شود.

الموتی در خصوص وضعیت تالاب اله‌آباد در اراضی آبیک نیز می‌گوید: به دلیل بارش‌های خوب شاهد وضعیت خوبی در این تالاب و حضور پرندگان هستیم؛ اما به دلیل عدم رعایت حقابه تالاب و مداخلات غیرکارشناسی وزارت جهاد و نیرو با طرح‌های بالادستی و استانی، محیط زیست شهری دچار اختلال شد.

وی معتقد است: قبلا نظام عمومی اجتمای حقابه‌ها مطرح بود که سالیان سال مردم خود تنظیم کرده بودند و با ایجاد انحراف و انتقال آب توسط مراجع دولتی شاهد تغییر نظامات بومی شویم.

الموتی می‌گوید: نباید فکر کنیم که با بارندگی‌های اخیر دوران خشکسالی در ایران تمام شده؛ چرا که این بارش‌ها، هیچ کدام دلیل بر وجود وضعیت مدیترانه‌ای و استوایی ایران ندارد.

¢ حیات دوباره تالاب ‌اله‌آباد در کاهش ریزگرد موثر است

رضایی‌زاده معاون فنی اداره کل منابع طبیعی استان قزوین نیز در سخنانی با بیان اینکه حیات دوباره تالاب اله آباد طی چند سال اخیر بی‌سابقه و خبر خوشحال‌کننده‌ای است، می‌گوید: حداقل به مدت 10 سال شاهد انباشت آب در این تالاب نبودیم و در حال حاضر جان دوباره به تالاب برگشته است.

وی می‌گوید: این شرایط باعث می‌شود که برخاستن ریزگرد و ورود دام به آن و شرایط بحرانی را نداشته باشیم.

وی با اشاره به اینکه در حال حاضر وجود زهکش دشت قزوین یک معضل در این تالاب است، خاطرنشان می‌کند: این زهکش باعث خروج آب از تالاب می‌شود و برای پایدار و ثبت شرایط تالاب خطری جدی است که بایستی مسئولان محیط زیست و استانی در این خصوص اظهارنظر کنند.

وی  معتقد است: شرایط تالاب به لحاظ وجود آب، بسیار مطلوب است اما وجود زهکش ممکن است شرایط خوب تالاب را تحت الشعاع قرار دهد.

بر اساس اعلام مسئولان روزانه نزدیک به یک میلیون مترمکعب آب شیرین این تالاب از طریق زهکش که گفته می‌شود به منظور جلوگیری از شوری خاک و هدایت شورآب به رود شور و دریاچه‌ نمک قم در سال 82 احداث شده است، خارج می‌شود. با این شرایط و خالی شدن آب تالاب، دشت اله آباد را بار دیگر به کانون انتشار ریزگرد تبدیل خواهد کرد.

¢زهکش بدون مجوز زیست محیطی ایجاد شد

صادق خسروی، رئیس اداره محیط طبیعی استان نیز با بیان اینکه زهکش بدون مجوزهای ارزیابی زیست محیطی ایجاد شد، می‌گوید: بین تالاب‌های صالحیه و اله‌آباد زهکش بدون مجوزهای محیط زیست اجرا شد که در زمان خشکسالی خیلی مشخص نبود، اما در حال حاضر شاهد خروج آب شیرین به خارج از استان هستیم.

وی معتقد است: این زهکشی بایستی پرشود و در این خصوص مدیریت ارشد استان بایستی با اقدامات کارشناسی وارد کار شود.

خسروی تصریح می‌کند: اگر مدیریت صحیحی در این تالاب صورت گیرد و شاهد عدم خروج آب از این تالاب باشیم، می‌توانیم تالاب پویاتر با عرصه وسیع‌تر از سه هزار هکتار داشته باشیم.

¢ خروج یک میلیون مترمکعب آب شیرین از دشت قزوین به قم

حمید پویا، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای قزوین نیز در خبری از کارشناسی نبودن ایجاد زهکش در دشت اله‌آباد خبر داد و گفت: همکاران ما در شرکت آب منطقه‌ای در سال 82 با احداث این زهکش که با هزینه‌های قابل توجهی ایجاد شد، مخالفت کرده و آن را غیرکارشناسی دانسته و آن را تایید نکرده‌اند.

پویا همچنین اظهار داشته که طی روزهای گذشته 18 مترمکعب بر ثانیه آب شیرین از طریق زهکش‌های ایجاد شده در دشت و تالاب اله‌آباد خارج و در مجموع شاهد خروج نزدیک به یک میلیون مترمکعب آب شیرین از این دشت به سمت دریاچه نمک قم هستیم.

این مسئول خاطرنشان می‌کند که خروجی نامناسب زهکش در هفته‌های اخیر مشخص و علنی شده؛ چرا که کارکرد اصلی این زهکش که باید کم کردن شوری خاک و هدایت شورآب به دریاچه قم باشد اکنون آب شیرین تالاب اله آباد را خارج و به سمت رود شور قم هدایت می‌کند.

¢ انجام بررسی‌‌های کارشناسی و دقیق در خصوص زهکش

اما با احیای این تالاب استاندار قزوین به همراه جمعی از مسئولین استانی از این تالاب بازدید کردند.

عبدالمحمد زاهدی در بازدید از تالاب‌ اله آباد گفته است: تالابی که سال‌ها به دلیل خشکسالی به بیابان تبدیل شده بود، به دلیل بارش‌های اخیر به مکانی خوش‌منظره تبدیل شده است.

وی در خصوص ظرفیت‌های گردشگران این تالاب عنوان کرد: که پس از این بازدید موضوع حفاظت و بهره‌برداری مناسب از تالاب مورد توجه ویژه‌ای قرار می‌گیرد و اکنون نمی‌توان با شتابزدگی در خصوص آن تصمیم‌گیری کرد.

زاهدی همچنین در خصوص زهکشی نامناسب که موجب خروج آب شیرین از تالاب می‌شود، توضیح داد که باید در این خصوص بررسی‌های کارشناسی و ارزیابی دقیق صورت گیرد تا بتوان به طور قطع اظهارنظر و تصمیم‌گیری نمود.

¢¢¢

تالاب آله آباد که 15 سال دچار خشکسالی و بی‌آبی بود، اکنون با بارش‌های اخیر جان دوباره گرفته و شاهد حضور پرندگان مهاجر فصلی در آن هستیم؛ اما از طرفی وجود زهکش در دشت قزوین باعث شده تا نگرانی‌ها در خروج آب تالاب به سمت خارج استان وجود داشته باشد و بار دیگر شاهد خشک شدن مجدد تالاب باشیم. در این خصوص استاندار قزوین خواست تا اقدامات کارشناسی و بررسی‌های دقیق را مسئولان مرتبط انجام دهند که امیدواریم هر چه سریع‌تر نتیجه مشخص شود، زیرا وجود این زهکش که بر اساس مجوزهای زیست محیطی ایجاد نشده و روزانه حجم بالایی از آب را از استان خارج می‌کند، می‌تواند حیات این تالاب را به خطر اندازد.

 


سه شنبه 10 ارديبهشت 1398
04:05:40
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT