نوسانات خُلقی چیست و چه باید کرد؟


ترجمه‌ی: ا. امیردیوانی
بیشتر اوقات پدران و مادران از خلق و خوی متغیر نوجوانان خویش شکوه می‌کنند. گاه خشنود، سرخوش و سازگار با اوضاع و احوال و گاهی افسرده‌دل، خشمگین و عزت گزین. به هر صورت این گروه سنی با ابراز کردارهایی چونان خفتن زیاد، تندخشمی و ایستادگی در مقابل دستورهای والدین شهره‌اند. حال با چنین بالا و پایین رفتن خلق، پدر و مادر نگران و مسئول از کجا دریابد رفتار نوجوانش هنجار بوده یا به یک بیماری روانی همانند «اختلال دوقطبی» مبتلا شده است؟!  اختلال دوقطبی یا دو قطب مخالف رفتاری این نابسامانی به مرض «شیدایی ـ افسردگی» نیز شهرت دارد. به منظور این که فرد را به راستی بدان مبتلا بدانیم، باید نشانه‌های مشخصش را بشناسیم وگرنه ناراحتی و خوشحالی گاه گاهی، دلیل بیماری نتواند بود. اکثر مردم پاره‌ای اوقات دوره‌های سرخوشی و فسرده جانی را از سر می‌گذرانند که مسلما علت ویژه‌ای برای چنین رفتارهایی وجود دارد؛ لیکن چنانچه دوره‌های مورد بحث، بی‌سبب، پدید آیند، باید از آن غفلت نورزید. در نوع بیمار‌گونه‌ی این کردارها، فرد به ناگاها افسرده می‌گردد، اندوهگین می‌شود، به تلاش‌های عادی زندگی، اشتیاقی نشان نمی‌دهد، خواب و خوراکش به هم می‌خورد، احساس گناه می‌کند و حتی مایل به خودکشی است. پس از این دوره ناگهان به مرحله‌ی «شیدایی» گام می‌نهد؛ به نحوی که بسی خوشحال می‌گردد. گویی بهترین رخدادی در حیاتش روی داده است. لطیفه می‌گوید، زیاد صحبت می‌کند و بسیار خشنود است. این دسته از بیماران قاعدتا خیلی خود بزرگ‌بین‌اند. زندگی خصوصی‌شان آکنده از ماجرا بوده، کم‌خواب و بسیار اجتماعی به نظر می‌آیند.  علایم آغازگر مرض طبق معمول، بزرگسالانی که از این بیماری رنجوراند، ناراحتی‌شان را به سنین نوجوانی مرتبط می‌کنند و پژوهش‌ها حاکی از آنند که نخستین نشانه‌ها در 17 سالگی نمایان می‌شوند. از همین‌روی، تشخیص زودهنگام مرض یاری بسزایی به شخص می‌کند. علایم یاد شده در نوجوانان به این صورت است که مریض مثلا 4 ساعت از روز را سرشار از سرمستی بوده و انرژی فراوانی دارد. برعکس 4 ساعت دیگر روز ناراحت و افسرده می‌باشد. مایل نیست با دوستانش باشد و گوشه‌ی انزوا برمی‌گزیند! معمولا والدین چرخه‌ی سریع دگرگونی روحیه و خُلق نوجوان را از جنبه‌ی بسیار خوب به خیلی بد درمی‌یابند. این رویداد هر روز، هر ماه و هر سال تکرار می‌شود و به کلی متناوب است. این قبیل افراد تصمیمات ناگهانی و عجیب و غریبی می‌گیرند. به عنوان مثال می‌گویند: «من به مدرسه نمی‌روم! آنجا چیزی به من نمی‌آموزند. من که می‌خواهم رئیس‌جمهوری کشوری شوم، چرا باید به مدرسه بروم!» چنین کرداری کاملا بزرگ‌بینانه است و اساسا غیرعادی می‌باشد. وانگهی، اینان به نحو نامعمول و به طرز افراطی به جنس مخالف گرایش می‌یابند.  عوامل اثربخش در پیدایش این بیماری مهمترین عامل، ساخت زادی (توارث) است؛ به عبارت دیگر کسان دیگری هم در این خانواده به بیماری مورد نظر گرفتار بوده‌اند. بی‌شک مصرف داروهایی نظر کورتون‌ها، مواد حاوی کوکایین و پاره‌ای امراض مانند حمله‌ی مغزی، توده‌ها (تومورها) و صدمه به سر ممکن است موجب بروز این بیماری گردد. تشخیص یک نوجوان مبتلا به نوسان خلق و خوی و نوجوان درگیر اختلال روانی دوقطبی، عملی دشوار ولی امکانپذیر است. نخستین گام آن است که چنانچه پدر و مادر به رفتار نوجوان شک دارند، وی را فورا نزد روانپزشک ببرند تا ارزیابی دقیق علمی صورت گیرد. عنایت کنید این امر خیلی اهمیت دارد و بدترین اتفاقی که رخ می‌نماید آن است که شما جزیی پول و یا وقت صرف این کار می‌کنید؛ لکن هرگاه این مساله را بررسی نکنید و مشکل ادامه یابد، زندگی فرزندتان پایمال می‌شود؛ زیرا ‌مخاطرات فراوانی در انتظارش خواهد بود: احتمال دارد به سبب تمایلات شدید جنسی مورد آزار و اذیت قرار گیرد. چه بسا آنقدر افسرده گردد که به فکر خودکشی بیفتد یا هزار مشکل دیگر چون که این‌گونه نوجوانان به مصرف موادمخدر و نوشابه‌های الکلی هم بیشتر متمایل می‌شوند.  برای هر دردی، درمانی هست ـ 3 دسته دارو برای این قبیل افراد تجویز می‌شود که البته فرد مبتلا باید یقینا به وسیله‌ی روانپزشک بررسی شده و زیر نظر او دارو مصرف کند. داروهای ضدشیدایی (مانیا) و داروهای ویژه‌ی (نورولپتیک)، آموزش خانواده، توضیح بیماری و نشانه‌های آن اهمیت بسزایی دارد. مسئولان مدرسه نیز باید از بیماری نوجوان آگاه باشند تا توقع آنان در تکالیف مدرسه با شرایط نوجوان سازگار باشد. در بیشتر موارد، بیمار واکنش مناسبی نسبت به دارو نشان می‌دهد و در صورتی که آن را مرتب و مطابق دستور مصرف کند، وضع زندگی‌اش طبیعی‌تر شده و نیاز کمتری به بستری شدن می‌یابد؛ به طوری که قادر به ادامه‌ی تحصیل، یافتن شغل و ارتباط متعادلی با اشخاص دیگر می‌شود. لکن در برخی موارد بازتاب مریض به دارو منفی گشته و ماه‌ها به درازا می‌انجامد تا آمیزه (ترکیب) دارویی مناسبی برایش منظور شود و بردباری زیادی ضرورت دارد. بدیهی است چنانچه بیماری به موقع تشخیص داده شود، مهارش موثرتر بوده و مشکلات بیمار بسیار اندک می‌گردد.

سه شنبه 3 ارديبهشت 1398
03:33:29
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT