شهر امن، شهر مطلوب شهروندان


مهدیه سادات قافله‌باشی

رئیس کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر قزوین

 

امنیت، یکی از نیازهای ضروری و پایه‌ای برای رشد و بالندگی روحی انسان تلقی می‌شود و وجود آن همچون نیازهای فیزیولوژی برای یکایک ما ضرورت دارد.

وجود یا عدم وجود این مؤلفه حیاتی در زندگی شهری، به صورت مستقیم و غیر مستقیم بر سلامت و سعادت انسان‌ها، کیفیت روابط فردی و اجتماعی آنها و همچنین سطح زندگی در جوامع تاثیر دارد.

انسان و محیطی که در آن زندگی می‌کند از یکدیگر تفکیک‌ناپذیر هستند؛ محیط، عرصه کارکردها و تعاملات اجتماعی می‌باشد و چگونگی تأمین امنیت آن به عنوان نیازی اساسی برای تداوم فعالیت های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، هنری و...  افراد، تعیین کننده سطح زندگی می باشد.

وقتی سخن از زندگی مطلوب شهری به میان می آید، مبحث امنیت و طبقه بندی سطوح مختلف آن با گروه های هدف زنان، کودکان، سالمندان، معلولان و... به عنوان یکی از الزامات آن مطرح می شود، به گونه ای که نمی‌توان از زندگی مطلوب سخن به میان آورد بی‌آنکه پیش‌فرض‌های آن تامین شده باشد.

 تحقیقات مختلف نشان می‌دهد که حساسیت به وجود یا میزان امنیت نسبت برخی از گروه‌های سنی و جنسی متفاوت است و همین موضوع است که حساسیت نقش برنامه‌ریزان و مدیران شهری را در تدوین و اجرای برنامه های خود دو چندان می کند.

به عنوان مثال؛ تامین امنیت زنان به گونه ای که بتوانند به راحتی در جامعه حضور پیدا کنند و به ایفای نقش‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و... بپردازند موضوعی است که مورد توجه بسیاری از صاحب نظران شهری قرار گرفته و توجه آن‌ها را به تامین بسیاری مولفه‌ها به عنوان پیش نیاز این مساله جلب نموده است.

 نباید از نظر دور داشت که تامین امنیت زنان صرفا پاسخگویی به مطالبات آنها نیست و طیف وسیعی از جامعه را تحت پوشش قرار می دهد.

زنان از ارکان و عناصر کلیدی تعلیم و تربیت در جوامع به شمار می روند و در صورت رضایت و آرامش خاطر می‌توانند زمینه‌ساز بستری امن و آرام برای رشد و بالندگی فرزندان به عنوان پدران و مادران فردا باشند و با مشارکت فعال در فعالیت‌های مورد علاقه خود روح سرزندگی و مدیریت منعطف را در جوامع بدمند و پرچمدار رویکرد سازگار، منعطف و در عین حال کارا و اثربخش در جامعه باشند.

یکی از موضوعاتی که در بحث تأمین امنیت زنان مطرح می شود و با مسأله  پیشگیری از جرم ارتباط معنا می‌یابد،  مبحث طراحی محیطی است که در حوزه مدیریت شهری مطرح شده است؛ از جمله عوامل تاثیرگذار در درک امنیت ذهنی از یک فضای عمومی شهری عوامل شخصیتی هستند که مهم‌ترین آن‌ها جنسیت است؛ ترس مداومی که زنان از حضور خود در جوامع تجربه می‌کنند و اغلب نیز از وجود آن بی‌اطلاعند موضوعی است که از نظر روانشناختی آسیب‌هایی جدی را متوجه سلامت روحی‌ ـ روانی آنها می کند و در درازمدت آسیب های جبران ناپذیری را به کیفیت حضور آنها وارد می‌نماید، به گونه ای که از توانمندی آنها در ایفای نقش‌هایی که قابلیت اجرای آنها را دارند می‌کاهد.

 زنان در جوامع بدوی‌تر با ترس‌های عمیق‌تری دست به گریبانند؛ آنها احساس ناخوشایندی در بهره‌گیری از محیط‌های عمومی و به ویژه در معابر باریک، تاریک و خلوت دارند.

نتایج یک مطالعه موردی که به مقایسه چگونگی رعایت این شاخص کالبدی در دو بافت قدیمی و جدید شهری در شهر قزوین پرداخته حاکی از آن است که گرچه امنیت به لحاظ عینی در فضای عمومی بافت جدید به دلیل بهتر بودن شاخص‌های کالبدی در شرایط مناسب‌تری است، ولی تجربه احساس امنیت در بافت قدیم شهری بیشتر بوده و تحت تاثیر انسجام اجتماعی بالاتر در منظر شهری قدیم قرار دارد.

این انسجام اجتماعی نتیجه احساس تعلق نسبت به محیط مسکونی قدیمی و پذیرش هویت مشترک در میان ساکنان آن محلات است؛ بنابراین لازم است طراحان و برنامه‌ریزان منظر شهری علاوه بر رعایت اصول شهرسازی بر عوامل تاثیرگذار بر انسجام اجتماعی و احساس تعلق در محیط مسکونی نیز توجه کنند.

فرم فضا، آسایش بصری و محیطی، اندازه فضا، توجه به مقیاس‌ها، عدم وجود ازدحام، عدم وجود آلودگی نمادی، آلودگی دیداری، اغتشاش بصری، وضعیت کاربرد نامطلوب رنگ در فضاهای شهری آلودگی محیطی نامناسب وضعیت نفوذناپذیری قلمروها، وضعیت دسترسی، وجود فضاهای متروکه، وجود اماکن عمومی مانند: سرویس بهداشتی، روشنایی معابر گذری به ویژه در پارک‌ها، محصور بودن پل‌های عابر پیاده، وجود گذرهای شهری امن، آسانسورهای غیرشیشه‌ای و ... از مصادیق وجود عدم امنیت به ویژه برای زنان و کودکان خواهد بود.

گرچه در شورای پنجم سعی شده که با نظارت دقیق‌تر بر فضاهای ناامن و اتخاذ تدابیر دوراندیشانه از وجود اماکنی که سبب تجربه احساس عدم امنیت می‌شود، کاسته شود ولی به نظر می‌رسد تا رسیدن به شهری امن برای شهروندان فاصله زیادی وجود دارد؛ البته در این راه نیازمند همکاری و همفکری صاحب نظران حوزه‌های مختلف شهرسازی، حقوقدانان، روانشناسان، جامعه‌شناسان و همه افرادی هستیم که می‌توانند در این راستا بازوی توانمند و نیروی متفکر مدیریت شهری باشند.



دوشنبه 26 فروردين 1398
03:46:27
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT