سرنوشت نامعلوم اجرای طرح بام سبز در قزوین


میثم مالمیر
اجرای طرح بام سبز در قزوین که از چندی قبل توسط مدیران حوزه شهری مطرح شده است؛ به دلایل پیچیدگی‌های فنی و حقوقی در وضعیت مبهمی قرار داشته و سرنوشت نامعلومی دارد. بام سبز به پوشش گیاهی به هم پیوسته‌‌ای گفته می‌شود که در معماری سبز و با هدف ارتقاِی توسعه زیست محیطی، امکانی را فراهم می‌کند تا رویش گیاهان روی بام منازل صورت پذیرد. در ایران، استان فارس و شهر شیراز پیشگام اجرای این طرح بوده است و تجربه موفق آن موجب شده تا مسئولان در دیگر شهرها از جمله قزوین نیز به فکر اجرای چنین طرحی باشند. مدیران شهری قزوین معتقدند که این شهر به علت توسعه عمودی، کمبود سرانه فضای سبز و کمبود چشم اندازهای زیست محیطی به اجرای طرح بام سبز نیاز دارد. در همین راستا، اجرای طرح بام سبز تاکنون 2 بار توسط اعضای شورای شهر قزوین در جلسات علنی به مردم وعده داده شده و حتی از آن تحت عنوان یکی از برنامه‌های مهم استان در حوزه خدمات شهری نام برده شده است. در حال حاضر این طرح در قالب کتابچه‌ای مدون از سوی شهرداری به دبیرخانه کمیسیون ماده پنج استان ارسال شده و در انتظار تصویب است؛ اما به اعتقاد برخی کارشناسان اجرای این طرح در قزوین از نظر مباحث مختلف فنی، مهندسی و حقوقی با چالش‌های مختلفی روبروست و دارای یک سرنوشت نامعلوم است.  ضرورت ایجاد بام سبز برای جنوب شهر رییس کمیسیون محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر قزوین در این باره می‌گوید: به منظور تشویق شهروندان در ایجاد بام سبز باید یکسری طرح‌های تشویقی برای مالکان ساختمان‌ها ایجاد شود. سیده منیره قوامی می‌افزاید: شهر قزوین علاوه بر بام سبز به دیوارهای سبز نیز نیاز دارد و باید تلاش کرد تا با احیای فضاهای سبز مصنوعی، خلاء فضاهای سبز طبیعی که از دست رفته‌اند را جبران کنیم. وی با بیان اینکه باید ابعاد و مسایل فنی طرح بام ساز را نیز در نظر داشت؛ اضافه می‌کند: خیلی از موضوعات معماری در ساختمان‌های شهر برای اجرای طرح بام سبز آماده نیست و باید سطح پشت بام از نظر هموار بودن و حتی میزان زهکشی و عایق پذیری نیز مورد بررسی قرار گیرد. این عضو شورای شهر تاکید می‌کند: ساخت و ساز آپارتمان در شمال شهر قزوین رو به رشد است و این در حالی است که ما در جنوب شهر با عدم تهویه مناسب هوا در کالبد شهری مواجه هستیم که همه این موارد ضرورت پیدا می‌کند تا طرح بام سبز بیش از آن که آپارتمان‌ها را هدف قرار دهد؛ در جنوب شهر مورد توجه واقع شود. قوامی با بیان اینکه اجرای این طرح هزینه‌ای برای شهرداری نمی‌تراشد؛ ادامه می‌دهد: هزینه آبیاری و نگهداری از بام‌های سبز بر عهده شهروندان است و در نتیجه چنین طرحی نه تنها هزینه‌ای برای شهرداری ندارد؛ بلکه به سرانه فضای سبز شهر نیز کمک می‌کند.  فواید و معایب بام سبز در کالبد شهری اما یک کارشناس شهرسازی و مدرس دانشگاه با اشاره به فواید و معایب طرح بام سبز معتقد است: افزایش جمعیت و توسعه روزافزون شهرها در کنار کمبود هرچه بیشتر زمین موجب شده تا توسعه افقی شهرها از دستور کار شهرسازان خارج شود. محمود داوران می‌گوید: راهکار جدیدی که شهرسازان به جای توسعه افقی شهر جایگزین کرده‌اند؛ 'شهر فشرده' است که به منظور پاسخ به نیازهای روز افزون شهروندان در روند توسعه شهر مورد توجه قرار دارد. وی می‌افزاید: در شهر فشرده توسعه عمودی شهر و همچنین توسعه میان‌افزا یا توسعه درون‌زا به منظور استفاده هرچه بیشتر از فضاها اهمیت می‌یابد. این فعال زیست محیطی تاکید می‌کند: به منظور افزایش سرانه فضای سبز و مقابله با مشکلات ناشی از ازدحام جمعیت و آلودگی‌های زیست محیطی به ویژه آلودگی هوا و جبران دوری فضای شهری و شهروندان از طبیعت، پروژه‌هایی مانند 'بام سبز' از طرف شهرسازان، معماران، برنامه‌ریزان شهری و حامیان محیط زیست مطرح است. داوران تصریح می‌کند: فواید بام سبز به لحاظ محیط زیستی از چند وجه قابل توجه است که اصلاح کیفیت هوا، کاهش آلودگی‌های کربنی، خنک نگاه داشتن ساختمان و محیط اطراف، کاهش جذب حرارت بناها، ایجاد محیطی مفرح از نظر بصری، کاهش مصرف انرژی و سروصدا، فراهم آوردن زیستگاهی برای حیوانات خانگی و کاهش اثرات ناشی از جزایر حرارتی از جمله آنهاست. وی ادامه می دهد: بام سبز در کنار تمام فواید، دارای معایب مختلفی نیز هست به عنوان مثال اولا باید سازه‌هایی که لازم است بام سبز روی آنها شکل بگیرد؛ تحمل وزن خاک و گیاهان را داشته باشند و دوم اینکه ممکن است ریشه‌های عمیق گیاهان به سیستم عایق سقف ساختمان ها آسیب برساند. این مدرس دانشگاه یادآور می‌شود: برای استفاده از امکاناتی نظیر بام سبز لازم است که هزینه‌ها مورد بررسی قرار گیرد تا به افزایش هزینه‌های اجرایی ساختمان منجر نشود. داوران ابراز می‌کند: طرح بام سبز نیازمند وضع مقررات خاص و نظارت از طرف نهادهای ذیربط است و باید در این راستا بسترسازی‌های فرهنگی، اقتصادی صورت پذیرد و نیروهای متخصص برای اجرای آن تربیت شود. وی در ادامه عنوان می‌کند: تمرکز شهر قزوین با توجه به شرایط اکولوژیک (بوم شناسی) باید به احیا و حفاظت و بهره‌برداری از پدیده منحر به فرد تاریخی ـ زیست محیطی باغستان سنتی معطوف باشد که این مهم در راستای توسعه پایدار شهرغیرقابل تردید است و پیگیری مقوله‌ای مانند بام سبز با توجه به فقدان بسترهای لازم قابل تامل به نظر می‌رسد. این فعال زیست محیطی همچنین خاطرنشان می کند: مدیریت شهری اگر عزم تامین رفاه و سلامتی شهروندان را دارد؛ لازم است که ابتدا به پیگیری حل مشکلات باغستان سنتی اقدام کند و سپس به منظور شکل گیری بام سبز در قزوین اقدامات لازم را سامان بخشد.  طرح بام سبز هنوز مصوبه ندارد با این همه، معاون شهرسازی و معماری شهردار قزوین می‌گوید: موضوع بام سبز توسط سازمان خدمات طراحی شهرداری قزوین مطالعه شده است؛ اما برای اجرای رسمی نیازمند تصویب در کمیسیون ماده 5 استان است. فرزانه نظری‌پور می‌افزاید: هدف ما از اجرای بام سبز تنها اتکا به این موضوع خاص نبوده و در کنار آن ابعاد دیگری نظیر دیوار سبز نیز پیگیری می‌شود که تاکنون مشاوری نیز برای این طرح به کارگیری شده است. وی با بیان اینکه، مطالعات طرح بام سبز در قالب یک دفترچه تدوین شده و برای اجرا نیاز به تصویب در کمیسیون ماده 5 استان دارد؛ تصریح کرد: موضوع بام سبز در همه استان‌های کشور به خصوص در فارس پیشرو است و برای بهتر اجرا شدن این طرح مشوق‌هایی را برای مجریان آن در نظر گرفته‌اند. به گفته این مسئول، بام سبز دارای یک تعریف خاص است و تنها به نصب چند گلدان روی پشت بام خلاصه نمی‌شود و اگر هم مواردی وجود داشته باشد؛ بدون ضابطه و به صورت خودجوش است. نظری‌پور اضافه می‌کند: پس از تصویب این طرح، تخفیفات و ضوابط انگیزشی برای شهروندان لحاظ خواهد شد که این موضوع در قالب لایحه در شورای شهر قزوین مطرح می‌شود. وی همچنین یادآور می‌شود: شهرداری قزوین در پروژه ساخت ساختمان جدید شهرداری تصمیم دارد که اجرای بام سبز را در دستور کار قرار دهد.  بام سبز طرحی پیچیده است در همین حال، مدیر شهرسازی و معماری اداره کل راه و شهرسازی استان در این باره می‌گوید: برای تصویب طرح بام سبز در کمیسیون ماده 5 استان، تاکنون 2 جلسه با موضوع سیما و منظر شهری برگزار شده است که در آخرین جلسه با حضور مشاور این طرح به بیان مباحث مختلفی پرداخته شد. محسن اسماعیلی می‌افزاید: مبحث بام سبز گرچه دارای نام زیبایی است و به سادگی در مورد آن صحبت می‌شود؛ اما در واقع به لحاظ مباحث فنی و حقوقی بسیار پیچیده است. وی تصریح می‌کند: موضوعاتی مانند اشرافیت به ساختمان‌های همجوار، تردد در پشت بام، هزینه‌های اجرایی و نگهداری و تعیین مجری این طرح از جمله مواردی است که نمی توان به سادگی از کنار آنها عبور کرد. این مسئول ادامه می‌دهد: اهداف متعالی ما در اجرای بام سبز، استفاده از ظرفیت انرژی خورشیدی است و در این موارد باید تصمیم‌گیری کنیم که میزان آبیاری و نحوه انتخاب گیاهان به شکل خواهد بود. به گفته اسماعیلی، طرح بام سبز از نظر مباحث فنی و حقوقی تکمیل نشده است و این طرح با وجود ابهامات متعدد، اگر مورد اتفاق نظر کارشناسان واقع شود؛ نهایتا برای تصویب در کمیسیون ماده 5 استان مطرح می‌شود. وی تاکید می‌کند: حضور ادارات میراث فرهنگی، فرهنگ و ارشاد اسلامی، جهاد کشاورزی، امور اراضی، نظام مهندسی، شهرداری و استانداری در کمیسیون ماده 5 باعث شده تا برای گرفتن تصمیم مناسب از همه نظرات بهره‌مند باشیم.  افزایش سرانه فضای سبز با اجرای این طرح اما مدیرکل حفاظت محیط زیست استان دیدگاه دیگری دارد. حسن پسندیده با استقبال از این طرح، می‌گوید: بام سبز موضوعی است که در نقاط مختلف کشور در حال گسترش است و مخصوصا برخی اماکن عمومی و آپارتمان‌‎ها به لحاظ نداشتن فضای کافی در بهره‌مندی از فضای سبز، می‌‎توانند با داشتن بام سبز از نظر زیبایی شناختی این خلاء را جبران کنند. وی می افزاید: طرح‌های زیست محیطی نظیر بام سبز بیشتر از آن که در قالب یک امکانات رفاهی تعریف شود؛ به عنوان یک موضوع خدماتی مطرح هستند و این موضوع در فضاهایی که نیازمند سرانه فضای سبز بیشتری هستند؛ باید مورد توجه جدی قرار گیرد. مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اضافه می‌کند: با استفاده از ظرفیت طرح بام سبز سرانه فضای سبز در شهر قزوین می‌تواند به 25 مترمربع افزایش یابد. پسندیده همچنین خاطرنشان می‌کند: موضوعی که اکنون شهر قزوین به آن مبتلا شده، افزایش جزایر حرارتی است و این مسئله ضمن اتلاف انرژی و برهم خوردن اقلیم استانی، باعث افزایش میزان آلودگی در شهر می‌شود و یکی از راه های راه برون رفت از این معضل استفاده از ظرفیت بام سبز است.

چهارشنبه 21 آذر 1397
04:50:11
 
 
Copyright © 2019 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT