ایران، سیاست توسعه‌طلبانه و همسایگان


سید‌ابوالفضل هاشمی
غربی‌ها و برخی حاکمان عرب، جمهوری اسلامی را به تلاش برای گسترش ایدئولوژی خود در دیگر کشورها ـ که قبلاً صدور انقلاب نامیده می‌شد ـ و توسعه‌طلبی جغرافیایی و گسترش نفوذ سیاسی خود در خاورمیانه متهم می‌کنند و تحت همین عناوین به حملات علیه نظام سیاسی ایران ادامه می‌دهند. این حملات از نخستین روزهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی که رژیم شاه را سرنگون کرد؛ آغاز شد. همچنین به طور ویژه به نقش ایران در عراق، سوریه، لبنان، یمن و بحرین اشاره می‌شود و عده‌ای نیز از تلاش ایران برای «گسترش تشیع» سخن می گویند که این مقوله یکی از ابزارهای ترویج طایفه‌گرایی و ایجاد شکاف بین ایران و متحدانش از گروه‌های اسلامی میانه‌رو محسوب می‌شود. انکار این ادعاها، سادگی است؛ هیچ‌کس نمی‌تواند تمایل ایران را برای گسترش نفوذ سیاسی و ایدئولوژیکی خود یا در اختیار داشتن ابزارهای نظامی ـ دفاعی پیشرفته یا تلاش برای جلب دوستی دولت‌ها و گروه‌های سیاسی دوست و متحد را در شماری از کشورها انکار کند. اما باید ‌پرسید جهان از کشوری که در محاصره شش کشور قدرتمند و همچنین کشورهای عربی خلیج‌فارس قرار دارد که بیشتر تحت نفوذ آمریکا به عنوان دشمن ایران هستند؛ چه انتظاری دارد؟ همچنین در حالی که کشورهای منطقه‌ای و بین‌المللی تمایل خود را به سرنگونی نظام اسلامی ایران پنهان نمی‌کنند؛ ایران باید چگونه رفتار کند؟ ضمن این که ایران تنها کشور منطقه نیست که دارای اهداف و برنامه‌های درازمدت است. در واقع ایران روابطی معقول با همه همسایگانش به استثنای عربستان و بحرین دارد. این روابط به عنوان توسعه نفوذ منطقه‌ای ایران تعبیر می‌شود و فقط کسانی که با ایران دشمنی دارند با آن مخالفند. روابط ایران با عراق و افغانستان به‌رغم حضور نظامی آمریکا در این دو کشور در حال توسعه است و ایران درگیر مناقشه پنهان و آشکار با واشنگتن بر سر نفوذ در این دو کشور است. ایران به دنبال فرونشاندن تنش‌ها در مرزهای خود است تا مانع هرگونه تهدید تروریستی از این مرزها شود و تلاش می‌کند روابط خود را با همه تشکل‌های سیاسی و دینی در افغانستان و عراق بهبود بخشد. ایران به دنبال گسترش نفوذ منطقه‌ای خود است؛ ولی نمی‌توان اثبات کرد که کشور ایران در صدد توسعه‌طلبی جغرافیایی است، همچنین بد نیست به سیاست‌های توسعه‌طلبانه دیگر کشورهای منطقه که قدرتی به مراتب کمتر از ایران دارند؛ نگاهی بیندازیم تا دریابیم تمایلات توسعه طلبانه عربستان سعودی چگونه است؛ بازداشت سعد حریری نخست وزیر لبنان هنگام سفر به عربستان نحوه تعامل عربستان را با متحدانش نشان می‌دهد که مانند روابط ارباب با برده خویش است. همین رفتار عربستان یکی از مهمترین علل شکاف در شورای همکاری خلیج‌فارس محسوب می‌شود. جنگ یمن نیز سیاست توسعه‌طلبی عربستان را به خوبی آشکار کرد و عربستان اگر بتواند، از ضمیمه کردن یمن به خاک خود ابایی ندارد. تمایلات توسعه‌طلبانه امارات نیز جالب است؛ این کشور بخش وسیعی از یمن را اشغال کرده و بندر عدن را تحت کنترل خود درآورده است و به دنبال سیطره بر بندر الحدیده است، این کشور به دنبال ایجاد ارتش وابسته به خود در یمن است نفوذ خود را در جزیره سقطری یمن و بنادر دو سوی تنگه باب المندب گسترش داده است همچنین این نگرانی وجود دارد که امارات با درگذشت سلطان قابوس در صدد اشغال شبه جزیره مسندم عمان در تنگه هرمز برآید. هزینه‌های نظامی نیز داستان دیگری دارد؛ در سال 2016 هزینه نظامی عربستان 64 میلیارد دلار و امارات 23 میلیارد دلار بود؛ در حالی که هزینه نظامی ایران از 12 میلیارد دلار فراتر نرفت. بدون شک ایران تمایل به گسترش نفود خود دارد؛ ولی کشورهایی در منطقه که بسیار کوچکتر از ایران هستند؛ در این زمینه از طریق به راه انداختن جنگ یا حمایت از گروه‌های تروریستی یا گسترش تفکر افراطی یا سیطره بر بنادر و جزایر دیگر کشورها، بسیار بیشتر از ایران پیش رفته‌اند.

دوشنبه 14 آبان 1397
04:54:19
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT