آبخیزداری؛ تنها راه نجات استان از خشکسالی و سیلاب


بیش از 14 میلیارد تومان اعتبار به طرح‌های آبخیزداری استان اختصاص یافت
پروین شهسواری تلفات منابع آب و خاک طی چند دهه‌ی اخیر در اثر عوامل انسانی و بعضا اقلیمی شدت فزاینده‌ای یافته و تبعات اقتصادی و اجتماعی فراوانی به همراه داشته است؛ به طوری که این مساله علاوه بر تحمیل هزینه‌های اقتصادی و تلفات سرمایه‌های ملی منجر به تشدید وقوع سیلاب‌ها، افزایش نرخ تولید رسوب و کاهش عمر مفید مخازن سدها، از بین رفتن پوشش گیاهی و کاهش تولیدات کشاورزی و همچنین کم‌آبی شده است. در این راستا، آبخیزداری یکی از روش‌های مناسب برای مدیریت صحیح منابع آب و خاک است که با گذشت قریب به 70 سال از اولین اقدامات صورت گرفته در حوزه آبخیزداری در کشور هنوز ابعاد مختلف اهمیت و طراوت آن به خوبی روشن نشده و با وجود اعتبارات تخصیص‌یافته و اقدامات صورت گرفته طی سال‌های اخیر همچنان شاهد تخریب منابع آب و خاک هستیم؛ بنابراین شناخت حوزه آبخیز و مسائل مربوط به آن و همچنین اولویت‌بندی آبخیزداری متناسب با پتانسیل‌های موجود در کشور یکی از ضروریات انکارناپذیر در این حوزه است تا بتوان با استفاده از این روش به احیای منابع آب و خاک پرداخت از همه مهمتر به جنگ با خشکسالی و کم‌آبی و پدیده بیابان‌زایی رفت. به طور کلی می‌توان گفت: عملیات آبخیزداری خدمات با اهمیتی به مردم و منابع طبیعی ارائه می‌دهد که شامل مواردی چون؛ تامین منابع آب شیرین برای مردم شهرها و روستاها، تنظیم جریان منابع آبی، حفظ کیفیت آب، حفاظت از منابع طبیعی جهت تامین معیشت مردم محلی، تامین انرژی به عنوان مثال انرژی حاصل از آب و حفاظت از تنوع زیستی و احیای آن می‌شود. در وضعیت کنونی، آبخیزداری و آبخوان‌داری راهکاری است که علاوه بر پیشگیری از سیل و کاهش خسارات در اقلیم خشک و نیمه خشک، می‌تواند به رفع معضلات کم‌آبی کمک کند. در واقع آبخیزداری فرصتی است که می‌تواند تهدید سیلاب را به فرصت تبدیل کند. در سال جاری برای اولین بار با دستور مقام رهبری 200 میلیون دلار اعتبار از محل صندوق توسعه ملی برای اجرای طرح‌های آبخوان‌داری و آبخیزداری در سطح کشور اختصاص داده شده که این امر نشان از وجود حساسیت و بحران آب در کشور است. سهم استان قزوین از این اعتبارات، 5/14 میلیارد تومان در فاز اول است که اگر 10 میلیارد تومان اعتبار استانی از طریق تصویب در شورای برنامه‌ریزی استان تخصیص یابد؛ سازمان جنگل‌ها و مراتع و آبخیزداری کشور نیز 10 میلیارد تومان دیگر به منظور تحقق اهداف و در راستای اجرای طرح‌های آبخیزداری به استان اختصاص می‌دهد.  طرح‌های آبخیزداری موجب تقویت سفره‌های زیرزمینی می‌شود به منظور اطلاع از اقدامات اداره‌ی کل منابع طبیعی استان در روند اجرای طرح‌های‌ آبخیزداری به سراغ مدیرکل این اداره رفتیم. علی‌اکبر اسدالهی در گفت‌وگو با «ولایت» با بیان اینکه موضوع منابع طبیعی یک عنوان اصلی در کشور مطرح است؛ می‌گوید: منابع طبیعی تنها جنگل و مرتع نیست؛ بلکه همه منابع سه‌گانه آب، خاک و گیاه را دربرمی‌گیرد و نتیجه‌اش داشتن محیط زیست سالم و داشتن هوای پاک است. وی ادامه می‌دهد: آبخیزداری یکی از موارد مهمی بود که طی سالیان اخیر مورد غفلت واقع شده بود و در حال حاضر با توجه به بحران‌های کمبود آب و خشکسالی‌های پی در پی اهمیت دوچندانی یافته است. مدیرکل منابع طبیعی استان در خصوص اجرای طرح‌های آبخیزداری تاکید می‌کند: آبخیزداری به مجموعه‌ای از فعالیت‌های بیولوژیکی، بیومکانیکی، مکانیکی و برخی از رفتارهای مدیریتی در بخش مرتعداری و بیابان‌زدایی گفته می‌شود که تاثیر بسیار زیادی در جلوگیری از فرونشست زمین و آبگیری چشمه‌ها، چاه‌ها و قنات‌ها دارد. اسدالهی می‌افزاید: اصلاح شیب آبراهه‌ها از طریق احداث بندها و سدها، تراس‌بندی و بانکت سازی، دیواره‌سازی برای حفاظت کناره‌های بستر رودخانه، کاشت گونه‌های گیاهی مناسب، کشت نواری، کشت درختان با هدف جلوگیری از فرسایش خاک جنگلکاری، توسعه مراتع بذر کاشت و مدیریت ترکیب گیاهان مرتعی از جمله اقداماتی است که در طرح‌های آبخیزداری صورت می‌گیرد و بایستی به آنها توجه کرد. به گفته‌ی وی، اجرای طرح‌ها و اقدامات آبخیزداری می‌تواند منجر به کاهش فرسایش خاک کاهش سرعت حرکت آب و کنترل سیلاب شود و از بسیاری از ضرر‌ها و زیان‌های وارده به مردم و کشور جلوگیری کند. این مسئول همچنین از کنترل رسوبات ثبت مخزن سدهای آب به عنوان یکی از اثرات اجرای طرح‌های آبخیزداری اشاره کرده و یادآور می‌شود: بسیار مهم است که نگذاریم مخزن سد از رسوبات پر شود و با اجرای یکسری اقدامات می‌توانیم جلوی انتقال رسوبات به سد را بگیریم؛ بنابراین فواید طرح‌های آبخیزداری، چندوجهی است که می‌توانند مردم از آن منتفع شوند.  افزایش اعتبارات طرح‌های آبخیزداری به 35 میلیارد تومان اسدالهی در بخش دیگری از این گفت وگو، به اعتبار مصوب شده از محل صندوق توسعه ملی برای اقدامات آبخیزداری در استان اضافه می‌کند: مبلغ 5/14 میلیارد در فاز اول برای این موضوع تحقیقی دادند که طبق توافقات استانی و ملی قرار است به 35 میلیارد تومان افزایش یابد. وی به پروژه‌های تعریف شده در راستای اجرای این طرح‌ها می‌پردازد و عنوان می‌کند: عملیات سنگی گابیونی به حجم 40 هزار مترمکعب، عملیات سنگی ملایت به حجم 15 هزار مترمکعب عملیات خشکه چین به حجم 10 هزار مترمکعب، کپه کاری در سطح سه هزار هکتار، بذرکاری در سطح 520 هکتار، تبدیل دیم زار در سطح 150 هکتار از جمله این طرح‌هاست. مدیرکل منابع طبیعی استان ادامه می دهد: از دیگر طرح‌های پیش‌بینی شده برای عملیات آبخیزداری در قالب این اعتبارات می‌توان به قرق به وسعت 2 هزار هکتار، ذخیره نزولات آسمانی در سطح سه هزار و 500 هکتار، نهالکاری مثمر و غیرمثر در سطح850 هکتار، کاداستر اراضی ملی به مساحت 96 هزار و 976 هکتار مبارزه با انگل دارواش سه هزار اصله و افزایش پوشش حفاظتی اراضی و آموزشی و ترویج اشاره کرد. اسدالهی همچنین از اتمام این پروژه تا پایان آذرماه خبر داده و بیان می‌کند: پیمانکاران پروژه‌ها از ماه‌ها قبل شناسایی و دعوت به کار شده‌اند و امیدواریم تا زمان پیش‌بینی شده کارها به اتمام برسد. وی در ادامه با اشاره به فاز دوم اجرای طرح‌های آبخیزداری، تصریح می‌کند: اثر اعتبارات استانی و ملی توافق شده تامین شود؛ می‌توانیم در ناحیه شهرهای قزوین، بویین‌زهرا و نهالکاری سد نهب پروژه‌های تعریف شده را اجرایی کنیم. مدیرکل منابع طبیعی استان با اشاره به اینکه اجرای طرح‌های آبخیزداری در تقویت سفره‌های زیرزمینی بسیار موثر است می گوید: امسال برای اولین بار و با اذن مقام معظم رهبری اعتبارات خوبی به استان‌ها برای اجرای طرح‌های آبخیزداری اعطا شد که نشان دهنده اهمیت موضوع آب است؛ متاسفانه طی سال‌های برای گذشته اعتبارات این حوزه بسیار کم بود تا جایی که در سال 93 اعتبار طرح‌های آبخیزداری استان 735 میلیون تومان بود.  نیازمند همکاری جوامع محلی هستیم اسدالهی تاکید می‌کند: همکاری جوامع محلی، ائمه جماعات، بخشداران و دهیاران و دستگاه‌های اجرایی مرتبط در اجرای طرح‌ها بسیار مهم و تاثیرگذار است؛ چرا که فضای فکری و عمومی مردم محلی بسیار می‌تواند در اجرای کامل طرح‌ها موثر باشد. به گفته اوی، در حوزه دشت و مرتع بسیار آسیب‌ دیدیم و لازم است تا در راستای تقویت گیاهان و پوشش مرتعی کارهای زیادی با مشارکت مردم و جوامع محلی صورت گیرد. این مسئول اما در بخش دیگری از سخنانش به موضوع پیچیده روند بیابانی شدن قزوین پرداخته و ابراز می‌کند: خوشبختانه وفاق خوبی در استان برای حل این مشکل ایجاد شد و حساسیت‌ها برای حل مشکل بیابانی شدن استان و تهدید ریزگردهای مناطق بحرانی برای 25 میلیون نفر جمعیت تهران و البرز ایجاد شد. به گفته اسدالهی اقدامات خوبی از جمله نهالکاری و فرق و تقویت پوشش گیاهی مناطق صورت گرفته است؛ اما برای مدیریت چاه‌های غیرمجاز و پیگیری امور آب برای برداشت‌های بی‌رویه و ارائه الگوی کشت از سوی سازمان جهاد کشاورزی بایستی اقدامات بیشتری صورت گیرد. وی، ایجاد قرق به وسعت 50 تا 60 هزار هکتار از اراضی بیابانی استان را بسیار ضروری و مهم می‌داند و معتقد است: مدیریت چرای دام و قرق در مناطق جنوب شهر ابیک تا شمال شرق بویین‌زهرا لازم است اتفاق بیفتد تا شاهد برگشت پوشش گیاهی و تقویت آن‌ها باشیم. مدیرکل منابع طبیعی استان در بخش پایانی این گفت و گو خواستار توجه و پرهیز از بخشی نگری به حوزه منابع طبیعی شده و می‌افزاید: با توجه به تغییر اقلیم و وضعیت کشور لازم است تا توجه به موضوعات منابع طبیعی در سطح کشور گسترده‌تر شود و اعتبارات بیشتری برای انجام طرح‌ها و پروژه‌های این بخش اختصاص یابد. اسدالهی همچنین خاطرنشان می‌کند: منابع طبیعی در همه حوزه‌ها و بخش‌ها تاثیرگذار است و به طور کلی همه بخش‌ها از اثرات آن بهره‌مند می‌شوند؛ بنابراین سرمایه‌گذاری در این حوزه، آینده کشور را روشن‌تر خواهد کرد. به طور کلی اهمیت منابع طبیعی و نقش آن در حیات و سازندگی کشور به هیچ کس پوشیده نیست. بنابراین لازم است تا خدمات این حوزه با اختصاص اعتبارات افزایش یابد. اختصاص 200 مییلون دلار اعتبار از محل صندوق توسعه ملی برای طرح‌های آبخیزداری کشور، شروع خوبی برای پروژه‌های مهم در این حوزه است که امیدواریم سالیانه شاهد اجرای این پروژه‌ها در سطح استان باشیم تا اثرات اجرای پروژه‌ها را در تقویت سفره‌های زیرزمینی و افزایش ذخیره آب سدها و تصویب پوشش گیاهی مرتعی در سال‌های آینده ببینیم.  

يكشنبه 29 مهر 1397
05:10:08
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT