قزوین در هنر نقاشی خط، پیشرو است


سعید الهی
علیرضا محبی، بی‌گمان از ستاره‌های پر فروز آسمان هنر کهن شهر قزوین است که تاکنون، نه تنها آنگونه که باید و شاید شناخته نشده که کشف نیز نشده است. این هنرمند 42 ساله، گرچه اینک علاوه بر خط نستعلیق در خطوط دیگری مانند ثلث، نسخ، شکسته نستعلیق، کوفی، نقاشی خط و خطوط ابداعی حرف بسیاری برای گفتن دارد؛ اما او را باید در خط ثلث در اوج دید و مطالعات و تجربیات بسیارش در زمینه‌های نقاشی، گرافیک و طراحی، سبب شد تا محبی در هنر خوشنویسی مدرن به مراتب بالایی دست یابد و افتخارات فراوانی را در جشنواره‌های بین‌المللی کسب نماید. با این هنرمند قزوینی در نگارخانه قرآن مجموعه تاریخی سرای وزیر که او خود نیز مدیر آن است، به گفت‌و‌گو نشستیم. هنرمندی که بیش از آنکه از اساتید آموخته باشد، زانوی تلمذ در عرصه تجربه و نوآوری را بر زمین ساییده است.  علیرضا محبی، از کجا آغاز کرد که امروز جزو صدرنشینان هنر قزوین است؟ برای بیان این آغاز، باید به دوران مدرسه بازگشت؛ وقتی در مدرسه معلمین هنر سرمشق می‌دادند که از روی آنها چندین بار بنویسیم، من لزومی نمی‌دیدم که براساس تعدادی که گفته شده بود، بنویسم؛ چون بار اول مانند همان سرمشق می‌نوشتم. همه می‌گفتند اگر معلم بیاید با تو که تنها یک بار نوشته‌ای، برخورد خواهد کرد؛ اما وقتی می‌دیدند که عین همان نوشته‌ام، فقط می‌گفتند: این خیلی خوبه؛ ولی بهتر بود بیشتر می‌نوشتی! من آنجا فهمیدم که یک چیزی دارم که بچه‌های دیگر ندارند. این ماند تا اینکه، در ایام محرم با دوستان در محله‌مان جمع می‌شدیم و تکیه‌ای می‌زدیم. برای کارهای تبلیغاتی از من می‌خواستند که بنویسم و می‌نوشتم و خیلی از بچه‌ها می‌گفتند چرا تو که خط خوبی داری نمی‌ری کلاس، و این تشویق سبب شد که بروم انجمن خوشنویسان.  چه سالی بود؟ سال 77 بود. دو ماه در تابستان پیش آقای طریقتی کلاس رفتم و هنگام امتحان، ایشان مراحل امتحان از متوسط تا عالی را گفتند که من گفتم متوسط را امتحان بدهم اگر قبول شدم بروم سراغ عالی؛ اما ایشان تاکید کردند که باید در امتحان عالی شرکت کنی و همین هم شد و در حالی که بعضی‌ها بعد از یک سال کار کردن در عالی امتحان ‌می‌دادند، من رفتم و قبول شدم. در ادامه به کلاس مرحوم استاد محصص رفتم و 6 ماهی خدمت ایشان بودم و بعد از آن، ممتاز را امتحان دادم و قبول شدم و بعد از یک سال از اخذ مدرک ممتازی، اولین نمایشگاهم را در نگارخانه عارف برگزار کردم که انواع خط در آن بود، در حالی که من از نظر آموزشی تنها خط نستعلیق را یاد گرفته بودم؛ اما در نمایشگاهی که برگزار کردم خطوط ثلث، شکسته، نسخ و دیوانی و یک سری کار نقاشی خط و همچنین خطی که از خودم ابداع کرده بودم که اسلوب خطوط چینی ها بود، اما با الفبای فارسی و عربی وجود داشت.  بدون آنکه استادی در زمینه خط نسخ یا ثلث داشته باشید؟ بله، استادی نداشتم، ولی از روی سرمشق‌ها و کتب تمرین می‌کردم.  و چرا به سمت ارایه انواع خط در اولین نمایشگاه‌تان رفتید؟ در واقع این از هم گسیختگی، ناشی از آن بود که ذهن من نمی‌توانست بپذیرد که تنها خوشنویسی را ادامه بدهم و این اقناعم نمی‌کرد. درست است که از نظر علاقه، خیلی به خط شکسته و ثلث علاقمندم؛ ولی خط‌های دیگر را هم کار کرده‌ام، کما اینکه در کنگره میرعماد که در سال 82 در قزوین برگزار شد یکی از خطوط نستعلیق من به عنوان نزدیکترین کار به آثار میرعماد معرفی شد.  این اقناع ناپذیری شما را به سمت نقاشی خط کشاند؟ چون قبلا وارد یک سری رشته‌های دیگر هنری هم شده بودم مثل طراحی صنعتی، نقشه‌کشی ساختمان و کارهای حجمی و... که خیلی دوست داشتم، در همین روند بود که احساس کردم نقاشی خط، همه اینها را می‌تواند در خود جمع کند؛ در واقع در میان هنرهای امروزی، می‌توان سینما را مثال زد که همه هنرها را به نوعی در خود جمع کرده است. در بخش تجسمی که مربوط به خط می‌شود نقاشی خط چنین قابلیتی را دارد و من در حالی که می‌توانم همه اینها را به صورت فرد فرد داشته باشم به صورت جمعی در چنین قالبی نیز ارایه کنم. در واقع به صورت حرفه‌‌ای‌تر به نقاشی خط نگاه کردم، چون احساس کردم حرفی که خوشنویس امروز می‌تواند به صورت بین‌المللی بزند و فراتر از جهان اسلام است؛ نقاشی خط است. خوشنویسی در کشورهای اسلامی رایج است؛ اما نقاشی خط می‌تواند با یک اروپایی یا یک نقاش فراتر از جهان اسلام که اساسا با خوشنویسی آشنایی ندارد هم ارتباط برقرار کند.  یک نکته در آثار شما هست و آن هم اینکه، بر خلاف بسیاری که نقاشی خط کار می‌کنند خیلی آوانگارد و پیشرو هستید؛ یعنی تلاش می‌کنید که قالب‌های متداول نقاشی خط را هم بشکنید. چه شد که به این سمت حرکت کردید که قالب‌های تثبیت شده را بشکنید و به اصطلاح طرحی نو در اندازید؟ اساسا خاصیت نقاشی خط و تعریف هنر نقاشی در جهان هنر این است که کاری را ارایه بدهید که قبلا انجام نشده باشد و اگر شما کاری ارایه بدهید که شبیه کار دیگری باشد؛ خود به خود آن اثر مردود است، مخصوصا در نقاشی خط، هر چند بعضی‌ها دارند چنین کاری می‌کنند و نمی‌دانند که یک جوری خودشان را زیر مجموعه فرد دیگری می‌برند و هنر اصلی که باید خودشان داشته باشند، ارایه نمی‌دهند؛ اما من با تلفیق دو خط، عالم جدیدی از خط را در نقاشی خط ارایه کردم و ترکیب‌هایی نیز که در آثارم هست نیز همه برگرفته از اعتقادات شخصی‌ام و تخیلات ذهنی دوران کودکی و نوجوانی، شکل گرفته تا فضای جدیدی را به منصه ظهور بگذارد و برای مقبول شدن هم طبعا یکی از ضرورت، این است که کار تازه‌ای انجام بدهم که پیش از آن صورت نگرفته باشد.  وضعیت نقاشی خط در قزوین را چگونه می‌بینید؟ پیشینه نقاشی خط قزوین بسیار عمیق است و می‌توان گفت قزوین در این عرصه بسیار پیشرو است، از ابتدا هم اگر چنانچه کسی را در خط نستعلیق مثل میرعماد داریم که به او می‌بالیم و یکی از دلایل پایتختی قزوین در خوشنویسی، شخص میرعماد و آثار اوست؛ در نقاشی خط هم در حال حاضر، استاد احصایی برجسته‌ترین هنرمند در جهان اسلام، قزوینی هستند و همچنین آقای شیشه‌گران، ضمن اینکه اصلا نقاشی خط، هنری قدیمی است و در معماری و خطوط کوفی بنایی ما به صورت گرافیکی انجام می‌شده است؛ اما به تابلو آمدنش خیلی دیر انجام شد و قبل از استاد احصایی، گذشتگان ما مانند ملک محمد، خیارجی و سپس سکاک، آغازگر این هنر در قزوین بودند؛ گرچه در ابتدا چندان مورد توجه قرار نگرفت؛ اما بعدها که تعریف جدیدی در هنر مدرن از خوشنویسی صورت گرفت، نقاشی خط توسط اساتیدی چون احصایی و زنده روی شتاب بیشتری یافت و جای خود را یافت.  و حرف آخرتان... ‌ به قول سعدی؛ هر چه گفتیم جز حکایت دوست/ در همه عمر از آن پشیمانیم!

شنبه 14 مهر 1397
05:06:15
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT