حجاب؛ حقوق شهروندی و حق آزادی


فریبا پروینیان
ازجمله ایرادهایی که بر حجاب گرفته‌اند این است که قانون حجاب موجب سلب حق آزادی که یک حق طبیعی بشری است؛ می‌گردد و نوعی توهین به حیثیت انسانی زن به شمار می‌رود و نقض حقوق شهروندی اوست، نمونه آن هجمه‌هایی است که علیه حجاب توسط برخی همچون مسیح علی‌نژاد به طرق مختلف انجام می‌شود؛ ایشان با طرح موضوع آزادی؛ حجاب را «خاک کردن حقوق بشر» دانسته و از بی‌حجابی به عنوان «حق انتخاب لباس تن» دفاع می‌نماید و قانون حجاب را به عنوان «قانون زور» نقض حقوق شهروندی می‌داند. ابتدا نگاهی کنیم به تفاوت حقوق بشر و حقوق شهروندی، مقصود از حقوق بشر، حداقل حقوقی است که همه افراد باید از آن بهره‌مند شوند و این حقوق به تابعیت، مذهب، جنس نژاد، قومیت، عضویت در گروه اجتماعی و امثال آنها ربطی ندارد و خارج از دایره دولت ـ ملت خواهند بود. این نوع حقوق، حقوقی هستند که هرکس به دلیل آنکه انسان است؛ باید از آنها برخوردار باشد. از طرفی، نهاد دارنده حقوق بشر، «جهانوند» و نهاد دارنده حقوق شهروندی، «شهروند» است. رویکرد حقوق بشر، انسان و اجتماع‌های انسانی است، رویکرد حقوق شهروندی، اجتماعی است که فرد به عنوان شهروند به آن تعلق دارد و عضو آن جامعه است. ممکن است در بسیاری موارد، موضوع‌ها و محتوای حقوق شهروندی و حقوق بشر مثل هم باشند و تفکیک آن دو از این جهت کاری بسیار دشوار است؛ اما آنچه آن دو را از هم جدا می‌کند؛ این است‌ که حقوق شهروندی در چارچوب دولت ـ ملت مطرح است و اینکه فردی به اعتبار شهروند بودن و عضویت در یک جامعه سیاسی حقوقی دارد؛ ولی حقوق بشر در افق جهانی و فارغ از محدوده جغرافیای خاص و عضویت در قلمرویی سیاسی مطرح است. به هر حال، حقوق شهروندی به حقوق و آزادی‌هایی گفته می‌شود، که دولت اجرای آن را بر اساس قوانین داخلی، برای اتباع خود تامین و تضمین می‌کند و محتوای آن ممکن است از یک کشور تا کشور دیگر کمی متفاوت باشد. از سویی دیگر تعریف آزادی به عنوان حوزه‏ای از نبود دخالت، به تعریف منفی آزادی مشهور است؛ زیرا در پوشش عبارت‏هایی چون آزادی، یا نبود مانع خارجی مطرح شده است، در برابر آزادی منفی، تعبیر مثبت آزادی قرار می‏گیرد که ناظر به کاستی‏های معنای اول آزادی بود. آزادی مثبت که بیش‏تر در آثار گرین ـ اندیشمند لیبرال انگلیسی ـ مطرح شده است، به خود مختاری، امکان‏ها و قابلیت‏های افراد برای رشد و تحقق استعدادهای خویش اشاره دارد. به نظر گرین؛ آزادی فرد تا آن‏جاست که بتواند استعدادها و ظرفیت‏های خود را در رفتار عقلانی و اخلاقی شکوفا سازد. آزادی استعدادی مثبت برای شهروند است و در پی گسترش استعداد و توانایی فرد برای پرورش او تا بالاترین میزان ممکن است. هم‏چنین در این تعریف، آزادی فردی با خیر همگانی سازگار دانسته شد و در پیوند با آن مطرح گردید. جان استوارت میل نیز معتقد بود تنها منظوری که به خاطر آن، قدرت می‌تواند اراده خویش را به صورت مشروع بر هر یک از افراد تحمیل کند؛ زمانی است که می‌خواهد مانع زیان رساندن به دیگران شود: «هر نوع عملی که بدون علت مشروعی موجب آسیب دیدن دیگران شود. رواست که توسط عقاید عمومی در موارد شدیدتر، با دخالت قانون ممنوع شود. آزادی فرد باید محدود به آن باشد که به دیگران آسیب نرساند». رعایت نکردن پوشش و کشف حجاب مفاسد فراوانی مانند چشم چرانی، خیانت به همسر، هتک حرمت ناموس مسلمانان، از هم پاشیدن کانون خانواده‌ها، قتل و جنایت را در پی دارد. حفظ حجاب از نخستین قدم‌ها در سالم‌سازی روابط زندگی زن و مرد است و حقوقی است که متعلق به افراد جامعه است و باید به آن توجه کرد. «زهرا شهربرمن» زن تازه مسلمان در این باره می‌گوید: «فرهنگ برهنگی غرب سبب شده است که از هر دو خانواده، در یکی از آن ها روابط نامشروع وجود داشته باشد. اگر خوب دقیق شویم درمی‌یابیم که ضربه‌ی نهایی این وضعیت اسف بار متوجه زن می‌شود و این چیزی است که در آن جا تساوی حقوق زن و مرد نام گرفته است. در حال حاضر خشونت و تعدی علیه زنان و کودکان هر ساله به طور وحشتناکی افزایش می‌یابد. سالانه هزاران زن مورد آزار جنسی قرار می‌گیرند و یا در محل کار خود مورد اذیت و آزار واقع می‌شوند و گاهی نیز مورد ضرب و جرح قرار می‌گیرند». از نگاه قرآن، قوی‌ترین استدلال و انگیزه توصیه به حجاب، حفظ پاکدامنی زنان و مردان و تنظیم روابط اجتماعی، عاری از هرگونه انحراف جنسی است. نظام اسلامی آن گاه که بتواند بستر جامعه را از جلوه‌ها و کشمکش‌های جنسی بپیراید؛ گام مهمی در تعالی اخلاق و معنویت برداشته و فضای جامعه را به عرصه کار و تلاش و پیشرفت و بندگی خداوند بدل ساخته است و بی‌تردید بزرگ‌ترین وظیفه نظام اسلامی در دوران حاضر، ایجاد بستر عمومی نیکی‌ها در سطح جامعه است. در چنین فضایی، تمایل به زشتی‌ها کاهش می‌یابد و در روندی تدریجی، ارزش‌های الهی و انسانی حاکمیت خواهد یافت. لذا زنان به عنوان شهروندان جامعه اسلامی مکلف به رعایت حجاب در جهت حفظ حق خویش و حقوق دیگران هستند؛ هر چند که این صیانت و حفاظت تنها مربوط به زنان نیست و مردان هم از این امر مستثنی نیستند.

دوشنبه 19 شهريور 1397
04:14:22
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT