میرعماد قزوینی، وارث یک جریان دویست ساله


محمدعلی حضرتی
در گذشته نظریه‌ای وجود داشت بر این اصل که در هر هزاره‌ای از تاریخ، فردی ظهور کرده و دوران تازه‌ای را به وجود می‌آورد، در هزاره دوران اسلامی در حوزه‌های هنری چهره‌های برجسته‌ای چون میرعماد و علیرضا عباسی در حوزه خوشنویسی، رضا عباسی، سلطان محمد و بهزاد در حوزه نگارگری بی‌گمان چهره‌های دوران‌ساز و تاثیرگذاری هستند که چندین سده را متاثر ساخته و هنرمندان بسیاری را دنباله روی خود ساخته‌اند. ولی واقعیت این است که چهره‌های دوران‌ساز محصول یک دوران خاص هستند و فرضیه هر هزار سال در عرصه‌های اجتماعی و هنری پذیرفتنی نیست؛ بلکه باید گفت در هر دورانی به اقتضای آن دوران پدیده‌هایی به وجود می‌آیند که تاثیر ویژه دارند. به عنوان مثال فردوسی در زمانه‌ای ظهور می‌کند که مجموعه‌ای از عوامل سلبی و ایجابی چون نهضت‌های شعوبی در ایران، ظلم بیش از حد بنی امیه و بنی عباس، بی‌رسمی‌های ترکان غزنوی و امرایی که در دستگاه خلافت عباسی جا خوش کردند؛ پدیده‌ای به نام دهقانان خراسان و یک حامی بسیار مهم به نام عبدالرزاق، سپهسالار خراسان در کنار جوهر ذاتی فردوسی دست به دست هم داده تا فردوسی این رسالت بزرگ را عهدار شود و شاهکاری چون شاهنامه خلق گردد. در همین دوران که به عبارتی دوره اوج شکوفایی تمدن ایرانی ـ اسلامی است؛ علوم عقلی، فلسفی، ریاضی و هندسه رواج بسیار یافت و مدارس ایرانی در این حوزه شاگردان بسیاری را تربیت کردند که یکی از آنها به نام ابوالوفا محمد بوزجانی ریاضی‌دان برجسته سده چهارم هجری نظریه‌ای درباره ترسیم پنج‌ضلعی‌های منتظم دارد که بسیاری از آرایه‌های معماری قرن پنجم تا هفتم هجری متاثر از این نظریه شکل گرفته و ساخت تعدادی از آثار تاریخی در همه جای ایران مانند برج‌های خرقان در قزوین، برج طغرل در شهرری، برج رادکان در خراسان و ... با دقت بسیار بالایی به اجرا در آمده و آثاری هنری، فراگیر و همه شمول به شمار می‌روند. میرعلی تبریزی از خوشنویسان بنام و مفاخر خوشنویسی ایران در سده هشتم و نهم هجری در بستر تاریخی آن زمان، اصول و قواعدی را کشف، ابداع و تثبیت کرد که به مرور زمان به وسیله فرزندان و شاگردان وی میرزا جعفر بایسنقری، میرزا اظهر و ... رواج یافت؛ به طوری که در قرن نهم و اوایل قرن دهم هجری این پدیده به اوج خود رسید و به وسیله سلطان علی مشهدی، میرعلی هروی و حلقه شاگردانش مسیری را طی کرد که توسط مالک دیلمی، عیسی زرنگار از قزوین عبور کرده و به واسطه علاء الدین تبریزی و محمد حسین تبریزی در تبریز به میر عماد می‌رسد. میرعماد سیفی حسنی قزوینی در حقیقت وارث یک جریان دویست ساله است که جهان نویی را معرفی و تثبیت کرده و علی‌رغم اینکه شیوه وی شباهت هایی به برخی از خوشنویسان معاصر خود داشته و متاثر از خوشنویسان پیشین نیز هست؛ افزوده‌هایی دارد که بسیار خاص است و باید از آن به عنوان یک شیوه مستقل نام برد. شیوه میرعماد مسیر نویی را باز می‌کند که تا 200 سال پس از وی کسی نتوانست چیزی به آن بیفزاید تا اینکه در دوره قاجار افرادی مانند کلهر، میرزا غلامرضا، میرزا اسداله، میرزا حسین خوشنویس باشی، میر ابراهیم تهرانی، میرزا عمو و ... ظهور کرده و این مسیر را ادامه دادند.

شنبه 17 شهريور 1397
03:36:55
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT