چگونه شهرمان را زیبا کنیم؟


محمد‌امین آوه
توجه به مقوله‌ی زیبایی شهری امری است در جهت پاسخگویی به نیازهای روحی و روانی شهروندان در محیط‌های شهری که خصوصا در جهان امروز به سبب تغییر شیوه‌های زندگی و ظهور نیازهای جدید بیش از گذشته پرداختن به این مساله لازم به نظر می‌رسد؛ چنانچه شهر را در رویکردی انسان شناختی معلول زیست انسان‌ها در محدوده جغرافیایی مشخصی بدانیم؛ آنچه سبب هویت یافتن این محدوده می‌گردد؛ انسان و مسائل مربوط به آن چون فرهنگ و ویژگی‌های فرهنگی و اعتقادی آن است. ‌بنابراین زیبایی و تعاریفی که از زیبایی در فضاهای شهری ارائه می‌شود؛ تحت تاثیر فرهنگ‌ها و مدل‌های فرهنگی حاکم در هر شهر قرار می‌گیرد که بر این اساس مفهوم زیبایی و تعابیر و تعاریفی که از آن می‌شود؛ تغییر‌پذیر و نسبی خواهند بود؛ اما در این میان عواملی وجود دارند که به عنوان مظاهر زیبایی شهری در همه جا شناخته می‌شوند که عبارتند از: رنگ و نور، فرم، مصالح و مواد‌(جنس) که البته تاثیر‌گذاری و تاثیر‌پذیری فرهنگ را نمی‌توان در کاربرد آنها نادیده گرفت. * رنگ‌ها ‌یکی از عناصر تاثیر‌گذار بر کیفیت بصری فضاهای شهری «رنگ»ها هستند که کاربرد صحیح آنها در محیط‌های شهری نقش بسزایی در خوانایی و وضوح شهر دارند که سبب تلطیف روحیات شهروندان در شهرهای شلوغ و پر‌هیا‌هوی امروز می‌شوند و احساس مطلوبی را از شهر در آنها ایجاد می‌کنند. به طور کلی سیمای رنگی یک شهر را می‌توان در عناصر زیر خلاصه نمود: ـ نمای ساختمان‌ها (مسکونی، تجاری‌، اداری و...) ـ باجه‌ها (ایستگاه‌های اتوبوس، بلیت‌فروشی، تلفن، روزنامه، پلیس و...) ـ نور‌آرایی معابر، فضاهای سبز و آب‌نماها در شب ـ ‌تبلیغات اعم از ثابت و متحرک (بیلبوردها، بنرها، وسایل نقلیه عمومی و...) ـ ویترین و تابلوی مغازه‌ها به ویژه در شب ـ ترکیب رنگ گیاهان در فضاها مثلا در میادین ـ علائم راهنمایی و رانندگی ـ اتومبیل‌ها پوشش و آرایش شهروندان و به طور کلی ویژگی‌های کاربرد رنگ در فضاهای شهری را نیز می‌توان در موارد زیر تقسیم‌بندی کرد: ـ رنگ‌ها زمینه‌ی متنوعی از تضادها (کنتراست‌ها) را در ساعات مختلف روز پدید آورده و در هر ساعت سایه روشن‌های جدیدی به وجود می‌آورند و فضا را متنوع و سر زنده می‌کنند. ـ با کاربرد صحیح رنگ‌ها در فضاهای شهری می‌توان یک الگوی وحدت بخش برای کل شهر تعیین و تعریف کرد. ـ رنگ‌ها در فضاهای شهری این قابلیت را به افراد می‌دهند تا به آسانی به تفکیک فضاها بپردازند و بتوانند فضاهای مختلف را از یکدیگر تمیز دهند به عبارتی می‌توان گفت رنگ‌ها برای شهروندان حکم نشانه‌ها را دارند مثلا رنگ فیروزه‌ای در فرهنگ ایرانی نماد بناهای مقدس و اسلامی می‌باشد. ـ رنگ‌ها در شهر به افراد در تشخیص اوقات مختلف، وقایع و مراسم کمک می‌نمایند؛ مثلا رنگ پارچه نوشته‌هایی که جهت مناسبت‌های ویژه در معابر نصب می‌شوند. ـ جهت‌یابی شهروندان در شرایط نامساعد جوی با رنگ تقویت می‌گردد. رنگ بدون «نور» هرگز مفهومی نخواهد داشت و نور در ساعات مختلف روز و فصول مختلف با کیفیات متفاوت خود بر رنگ‌ها اثر می‌گذارد و در نتیجه ادراک افراد نیز از رنگ‌ها و فضاها بر حسب شرایط زمانی گوناگون متفاوت خواهد بود. * فرم یا صورت: تعریف زیبا‌شناختی فرم عبارت است از " تظاهر حسی و واضح یک پدیده که خود را در معرض قضاوت قرار می‌دهد " که میزان موفقیت زیباشناختی تابعی از میزان موفقیت فرم در انتقال محتوا می‌باشد. زبان فرم طی یک دوره تحول طولانی به وجود آمده و موفقیت و پایداری یک فرهنگ مبتنی بر دارا بودن یک زبان فرمی معتبر می‌باشد و فرم‌ها به عنوان علائم بصری برای بیان معانی به کار می‌روند که قابلیت تغییر‌پذیری در طول زمان را نیز دارند؛ اما در صورتی که این تغییرات به سرعت اتفاق بیفتد؛ تاخر فرهنگی غیر‌قابل اجتناب خواهد بود؛ به عبارتی، فرم‌ها مرتبا نو می‌شوند؛ اما محتوا با آنها پیش نمی‌رود و آن وقت است که با پدیده «فرمالیسم» یا ظهور فرم‌هایی بی‌محتوا مواجه می‌شویم. توجه به هماهنگی رنگ و فرم نیز می‌تواند در تقویت تاثیر‌گذاری و اثر بخشی آنها بر شهروندان نقش مهمی را ایفا نماید و انتخاب فرم‌ها در فضاهای شهری بایستی به تناسب فضا و مخاطبان آن فضا‌ها صورت گیرد و اندازه آنها باید متناسب با فضا باشد؛ زیرا در غیر این صورت نه تنها موجب برانگیختن حس زیبایی در شهروندان نمی‌گردند؛ بلکه اثری نامطلوب از آن فضا در ذهنشان نقش می‌بندد. * مواد و مصالح (جنس) نوع مصالح و موادی که در زیباسازی فضاهای شهری به کار گرفته می‌شوند؛ در ایجاد حس زیبایی در شهروندان حائز اهمیت می‌باشند. بهره‌گیری از مصالح بومی در نمای ساختمان‌ها و تجهیزات شهری سبب می‌شود تا شهرها از حالت یکدست بیرون بیایند و از ویژگی‌های منحصر به فردی برخوردار گردند که این امر ضمن تقویت حس زیبایی شهروندان و احساس تعلقات بومی و محلی و فرهنگی‌شان به تقویت هویت شهری کمک می‌نماید؛ اما در نظر داشته باشیم که در انتخاب مصالح نه تنها به بعد زیباشناختی؛ بلکه به بعد کارکردی فضا نیز توجه داشته باشیم. ـ منابع این نوشتار در اختیار روزنامه است.

چهارشنبه 14 شهريور 1397
04:21:25
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT