نقشِ رنگ‌ها در بهبود کیفیت بصری شهرها


نسترن کیوان‌پور
رویکردِ جدید شهرسازی بر این امر استوار است که فضاها طوری طراحی و ساخته شده باشند که هنگامِ قدم زدن در سطحِ شهر، تجربه‌ی بصریِ حضور در فضا، مانندِ قاب‌های عکس کوچک در ذهنِ شهروند نقش ببندد؛ اما در خیابان‌های شهر ما که راه می‌روید؛ کدام فضا چنین تجربه‌ای برایتان فراهم می‌کند؟ شاید اندکی از خیابان‌ و فضای باز شهری در مناطق شمالی شهر قزوین از طراحی زیبا و متناسب با نیازهای شهروندان برخوردار باشند؛ اما بسیاری از آن‌ها از لحاظ به کارگیری رنگ در نما، کفپوش و مبلمان، در سطحی پایین‌تر از استاندارد قرار دارند. اگر چه در گذشته استفاده از رنگ‌هایی ثابت و غیر‌متنوع چندان تاثیری در لذت بردن از فضا نداشت؛ در فرآیندِ شتاب‌زده‌ی شهرنشینی امروزِ ایران، پارامترهای خشک و ‌انعطاف‌ناپذیرِ کالبدی چنان نقشِ پُررنگی یافته‌اند که تلطیفِ فضا و توجه به مفاهیمِ غیرکالبدی به فراموشی سپرده شده‌است. حال آنکه، آن‌چه در شهرسازی روزِ دنیا در سال‌های اخیر اهمیتِ دوچندانی پیدا کرده، نقشِ رنگ در کیفیتِ زندگی شهری و ارتقای کیفی روحیه‌ی شهروندان است. چرا که شهرسازی جدید، مسائل مرتبط با روحیات شهروندان را مهم‌تر از مسائل کالبدی می‌داند. تجربه‌ی طولانیِ شهرنشینی جهانی، نقش ساخت و ساز کالبد ـ محور را در شکل‌گیری شهرهای بی‌هویت، به همگان اثبات می‌کند. شهروند روحِ شهر است و اگر نتوانیم روح را آن‌طور که باید راضی نگاه داریم، کالبد در طولِ زمان دچارِ فرسودگی خواهد شد. استفاده از رنگ در شهر یکی از عواملِ جالب توجهی است که در کشورهای مختلف به کار گرفته شده و جنبه‌های متنوعی را در بر می‌گیرد که یکی از آن‌ها نورپردازی مناسب فضاهای شهری در شب است. بدیهی است که معمار و شهرساز بیش‌تر باید به فرم و ساختار بپردازد؛ اما تاثیرِ رنگ بر محصولِ نهایی و القای تصویر ذهنی به شهروندان را نباید از نظر دور داشت. در شهرهای امروز تنها دیوارهایی رنگ پریده، خیابان‌هایی خاکستری و ساختمان‌هایی بی‌رنگ و رو مشاهده می‌شود. پیشینه‌ی ورود مبحثِ رنگ در ساختمان‌های شهر در ایران به حدود صد سال پیش بازمی‌گردد که میرزا عباس خان مهندس باشی و حسام‌الدین دولت‌آبادی از بانیانِ این کار بودند. ورودِ رنگ به شهرها، تا حدودی سیمای بصری خیابان‌ها را تغییر داد؛ اما روندِ پیشرفتِ این حرکت نسبت به کشورهای دیگر کُند بوده و محصولِ نهایی انتظاراتِ شهروند از شهری مطلوب را برآورده نمی‌کند. تاثیرِ رنگ بر فضاهای شهری از منظر روانشناسی نیز قابلِ توجه است. چرا که روانشناسان معتقدند رنگ‌های مختلف، طیف‎های هیجانی مختلفی نیز در افراد ایجاد می‌کند؛ بنابراین یک طراح نباید از این مولفه در طراحی فضای شهری غافل شود. ادراک رنگ در شهر توسط فردِ ناظر به سه عامل شرایط و محیط، خصوصیات سطح جسم منعکس‌کننده، مانند بافت و توانایی آن برای جذب یا انعکاس نور و توانایی فرد در ادراک رنگ بستگی دارد که در طراحی مطلوب باید همه‌ی موارد را با هم مد نظر قرار داد. آن‌چه در شهرهای امروز مغفول مانده، نظامی یکسان و جامع بر مولفه‌ی رنگ نماها و دیوارهای خیابان های شهر است. متاسفانه رنگ در فضاهای شهری به صورتِ سلیقه‌ای کاربرد دارد. گویی معمار می‌خواهد نمایی متفاوت برای ساختمان خود ارائه کند و رنگ خاصی برای آن بر می‌گزیند. معمار دیگر در همان خیابان، بی‌اعتنا به ساختمان‌های مجاور، رنگی متضاد با سایران برای بنای خود انتخاب می‌کند. این امر به آشفتگی بصری سیمای شهر دامن می‌زند. «در هر شهر، بسته به اقلیم، مصالح بومی، فناوری و منابع تامین مصالح و سلیقه‌ها و فرهنگ افراد، رنگ نماها، در و پنجره‌ها، مبلمان شهری، کف‌سازی، سقف و بام بناها و اصولاً تمامی عناصر شهری به رنگ‌های خاصی محدود می‌شود که به نوعی شناسنامه‌ی رنگی آن شهر به شمار می‌آید. از کنار هم گذاشتن این نمونه‌های رنگی می‌توان پالت رنگی شهر را تهیه کرد. رنگ‌های پالت رنگی شهر مطلوب در دامنه‌ای مشخص و هماهنگ قرار دارند و اکثراً دارای تناسبات رنگی با یکدیگرند. زمانی که این پالت رنگی، تعداد نامحدود و نامشخصی رنگ را که بی‌هدف و از جاهای مختلف در کنار هم جمع شده‌اند در بر می‌گیرند، و به ویژه در بخش‌هایی که به تازگی ساخته شده‌اند، به سرعت می‌توان این اغتشاش و بی‌نظمی را تشخیص داد و برای اصلاح و بهبود و هدایت نظام رنگی شهر اقدام کرد.»

سه شنبه 9 مرداد 1397
04:11:31
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT