درختانی که ایستاده می‌میرند!


پروین شهسواری
تابستان است و گرمایش، آفتاب داغش، حرارت آسفالت خیابان و بادهای گرم‌اش... چند سالی است که به دلیل تغییرات اقلیمی تابستان‌های بسیار گرمی را تجربه می‌کنیم و کارشناسان هواشناسی هم از گرم شدن تدریجی زمین و افزایش 3 ـ 2 درجه‌ای دمای هوا نسبت به سال‌های اخیر می‌گویند. این روزها اگر در خیابان‌های شهر قزوین قدم بزنید و با دقت به حال و روز درختان شهر بنگرید؛ چهره زرد برخی درختان را می‌بینید که گویی پاییز در شهر رخ نموده است. این روایت تلخ این روزهای چنارهای شهر است که در اوایل تابستان به خزان نشسته‌اند؛ خیلی دور نیستند روزهایی که سایه چنار و نارونی در شهرها، گرمای تابستان را خنکی می‌بخشید و حال، زیرپای درختان تابستانی شهر، زوال برگ‌ها را می‌بینیم که به قامت زرد به خاک افتاده‌اند و فریادی تلخ بر قامت نزارشان شنیده می‌شود. به ملاقات چنارهای شهر در خیابان نواب، سعدی و چند خیابان مرکزی و اصلی شهر می‌روم که شاخه‌هایشان را به هم گره کرده‌اند و خیابان‌ها را زیر سایه انبوه‌شان آرام جای داده‌اند؛ اما سقف خیابان را که می‌بینی چنارها نتوانسته‌اند روی زرد خود را پنهان کنند و این روایت تکرار تابستان خزان‌زده شهر است. این روزها گرمای شهر گرمای تابستان و حتی گرم‌تر از سال‌های گذشته است؛ اما بسیاری از درختان قدیمی شهر به خصوص چنارها در حال خزانی زودتر از سالیان پیش هستند. تقویم می‌گوید تابستان به نیمه راه رسیده؛ اما درختان قدیمی شهر پاییزانی سخت را آغاز کرده‌اند و برگ‌ها به استقبال خزان رفته‌اند و از اوایل تیرماه بود که اولین نشانه‌های پاییز در شهر ریشه دواند. البته موضوع خزان زودرس چنارها تنها به شهر قزوین ختم نشده و اغلب شهرهای بزرگ و کوچک کشور میزبان پاییز در تابستان شده‌اند.  تنش گرمایی علت مهم خزان زودرس چنار کارشناس ارشد باغبانی دلایل مختلفی برای خزان زودرس چنارها عنوان می‌کند و می‌گوید: گرما موجب زرد شدن زودهنگام برگ درختان شده است و تغییرات اقلیمی و افزایش‌های زمین از دیگر دلایل خزان زودرس این درختان است. سمانه حسینی، همچنین می‌افزاید: خزان زودرس چنار تقریبا از اواسط تابستان شروع می‌شود و یکی دیگر از دلایل این موضوع می‌تواند کمبود موادغذایی باشد. به گفته‌ی اوچون در زمان غرس یا کاشت نهال موارد فنی رعایت نشده و در بزرگسالی ریشه درخت فضای کافی برای گسترش و به دست آوردن غذا ندارد؛ خزان زودرس رخ می‌دهد. این کارشناس ارشد باغبانی تصریح می‌کند: تنش گرمایی و آبی نیز این موضوع را تشدید می‌کند. حسینی با تاکید بر اینکه با تزریق موادغذایی می‌توان خزان زودرس را کاهش داد؛ می‌افزاید؛ همچنین می‌توان با استفاده از کوددهی از طریق محلول‌پاشی و از طریق خاکی، آبیاری منظم تا حدودی خزان درختان چنار را به تعویق انداخت. اما درخت چنار یکی از پهن برگانی است که نیاز آبی بالایی دارد و گرمای هوا و تنش آبی می‌تواند عمر آنها را تهدید کرده و از طرفی آنها را برای پذیرش آفات و بیماری‌ها ضعیف‌تر کند. اینکه این درختان چرا در محیط‌های شهری که با خشکی و یا کمبود رطوبت همراه هستند؛ در گذشته کاشته شده بحثی است که بایستی کارشناسان امر پاسخگو باشند؛ اما برای اطلاع از وضعیت دقیق این چنارهای خزان شده به سراغ مهندس مظفری، مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری قزوین رفتیم.  تغییرات اقلیمی شرایط را برای خزان درختان مهیا می‌کند مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری قزوین تغییرات اقلیمی را مهمترین دلیل خزان زودرس درختان چنار شهر عنوان می‌کند و می‌گوید: کره زمین در حال گرم شدن است و تغییرات اقلیمی آن غیرقابل کتمان است؛ متاسفانه کشور ایران نیز یکی از تاثیرپذیرترین کشورها در سرعت تغییرات اقلیمی و گرم شدن هوای آن است. وی می‌افزاید: گیاهان به دلیل فیزیولوژی و خاستگاهی به شرایط اقلیمی و محیطی و شرایط آب و هوایی خاصی نیاز دارند و بایستی برای زندگی عادی آنها شرایط محیطی نیز مهیا شود. مظفری خاطرنشان می‌کند: در داخل شهرها گرما و دمای هوا به دلیل تردد خودروها و جزیره‌های گرمایی و آسفالت خیابان‌ها و ساختمان‌های بلندمرتبه بیشتر است و گیاهان بایستی گرمای بیشتری را تحمل کنند. این مسئول با اشاره به اینکه در تمام حاشیه جنوبی رشته کوه‌های البرز چنارها این وضعیت را دارند؛ می‌افزاید: به ناچار باید بگوییم چنار با این آب و هوا سازگار نیست و در حال کوچ کردن از قزوین هستند. وی تصریح می‌کند: به دلیل تغییرات اقلیمی و شتاب گرفتن آن طی سال‌های اخیر بارش نزولات آسمانی کاهش یافته و دمای هوا نیز افزایش یافت است. به طوری که در قزوین طی روزهای اخیر دمای بالای 38 درجه را تجربه کردیم و چنار نمی‌تواند این تنش را تحمل کند. به گفته مظفری، کاری نمی‌توانیم برای تعویق و یا ماندگاری چنار در این شرایط محیطی انجام دهیم؛ چرا که در این دما اگر هر چقدر هم آب به درخت بدهیم باز این شرایط را تحمل نمی‌کند.  سازگاری با کاشت گونه‌های گیاهی جدید مقاوم این کارشناس فضای سبز می‌گوید: بایستی آهسته آهسته با این شرایط خود را وفق دهیم و به جای مدیریت بحران نیاز است تا مدیریت سازگاری با کاشت گونه‌های گیاهی و اصلاح کشت آن‌ها داشته باشیم. وی تاکید می‌کند: طی سالیان اخیر کاشت چنار در سطح شهر حذف شده و فقط در قسمت‌هایی که نیاز به واکاوی دارند؛ استفاده می‌شود و جایگزین درختان کم آب بر به جای درختان پر آب در دستورکار قرار دارند. مظفری در پاسخ به این سوال که آیا درختان چناری که از بین رفته‌اند؛ قطع می‌شوند؛ می‌گوید: هیچ درختی در سطح شهر قطع نمی‌شود؛ مگر اینکه در کمیسیون ماده 7 مطرح و اگر درخت سبزی نیاز به قطع داشته باشد با رای این کمیسیون صورت می‌گیرد. این مسئول در بخش دیگری از گفت و گو با ولایت به راهکار مدیریت شهری برای مقابله با کم آبی و سازگاری با شرایط اقلیمی اشاره می‌کند و می‌گوید: در این راستا سعی شده به سمت کاشت گونه‌های درختچه‌ای گلدار مثل ختمی و گیاهان پرچینی مانند پیروکانتا که مقاوم به شوری و آفات هستند؛ برویم. وی همچنین به حذف چمن و یا استفاده زیر 30 درصدی از چمن در شهر اشاره می‌کند و می‌افزاید: در حال حاضر به دلیل آب بر بودن چمن استفاده از آن در بوستان‌ها و سطح شهر کاهش یافته و فقط به لحاظ بصری در مناطقی که در دید است؛ استفاده می‌شود. به گفته مظفری به جای چمن استفاده از گیاهان پوششی مانند لاوان، رزماری، رز و یوکا در دستور کار قرار دارد و در پل‌ها نیز از گیاهان آویزی و پیچ امین الدوله و پیچ اناری استفاده می‌شود. مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری قزوین تصریح می‌کند: بازی با گونه‌های گیاهی و جایگزینی آن‌ها باعث می‌شود مردم هیچ کمبودی در فضای سبز احساس نکنند. وی همچنین یادآور می‌شود؛ در بوستان‌هایی که از قبل چمن داشته‌اند درختکاری متراکم انجام شد که باعث شود نیاز آبی چمن کاهش یابد. مظفری در بخش دیگری از این گفت‌وگو به تجهیز سیستم‌های آبیاری نوین برای سیستم آبیاری این سازمان اشاره می‌کند و می‌گوید: برای آبیاری فضای سبز در شهر قزوین به سمت استفاده از شیوه‌های نوین آبیاری رفته‌ایم.  آبیاری فضای سبز با آب خام انجام می‌شود وی تصریح می‌کند: بیش از 95 درصد آبیاری بوستان‌ها و فضای سبز شهر قزوین توسط آب چاه‌های آلوده که مصرف شرب ندارند؛ انجام می‌شود. به گفته مظفری، 5 درصد باقی مانده که آب شرب است عمدتا در سرویس‌های بهداشتی و آبخوری بوستان‌های شهر استفاده می‌شود. وی با اشاره به بحث مدیریت آب در آبیاری فضای سبز شهری خاطرنشان می‌کند: سیستم‌های نظارتی را در مدیریت کنترل آب افزایش دادیم و برای اپراتورها در خصوص مصرف بهینه آب کلاس‌های آموزشی ارایه کردیم؛ همچنین توسط گشت‌های شبانه هدر رفت آب رصد می‌شود. مظفری به پیشرو بودن شهر قزوین در استفاده از شیوه‌های نوین آبیاری اشاره می‌کند و می‌گوید: در بحث آبیاری فضای سبز، شهر قزوین ازجمله شهرهای پیشرو در استفاده از سیستم‌های آبیاری قطره‌ای و یا چشمی می‌باشد که سهم عمده‌ای در کاهش هدر رفت آب دارد. وی در بخش دیگری از این گفت و گو به موضوع حوادث و اتفاقاتی که موجب هدر رفت آب می‌شود اشاره می‌کند و می‌گوید: برخی از شهروندان در بوستان‌ها شیر آب را باز گذاشته و باعث هدر رفت آب می‌شوند و در برخی از ریفوژ خیابان‌ها نیز دیده می‌شود. شیر فلکه آبیاری را به دلیل شستشو باز گذاشته و این گونه باعث افت فشار آب شبکه و هدر رفت آب می‌شوند.

يكشنبه 7 مرداد 1397
04:15:48
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT