سایه سنگین بحران آب در روستاهای استان


پروین شهسواری
آن قدر شنیده‌ایم که در کشورمان کمبود آب داریم و همیشه از صرفه‌جویی کردن صحبت شده است که شاید برایمان عادی شده باشد، اما این یک بحث جدی است. اگر زمانی در مورد «کم آبی» هشدار داده می‌شد؛ اکنون مساله بی‌آبی مطرح است یعنی کشور ما با یک بحران مواجه است که اگر به درستی مدیریت نشود سرنوشت نامعلومی در انتظار جامعه‌ ما خواهد بود. ایران در حال تجربه مشکلات جدی آب است. خشکسالی ‌های مکرر توام با برداشت بیش از حد آب‌های سطحی و زیرزمینی از طریق شبکه بزرگی از زیرساخت‌های هیدرولیکی و چاه‌های عمیق، وضعیت آب کشور را به سطح بحرانی رسانده است بر همین اساس میزان سرانه آب‌های تجدید‌پذیر در سال 1300 به ازای هر نفر معادل 12 هزار مترمکعب بود. این در حالی است که در سال آبی 96 ـ 95 این عدد به 1400 مترمکعب کاهش یافته است. بیشترین مصارف آبی در بخش‌های کشاورزی به میزان 83 میلیارد مترمکعب، خانگی به میزان 5/5 میلیارد مترمکعب و مابقی نیز به بخش‌های دیگر اختصاص داشته است. طبق بررسی آمارها و گفته مسئولان کشوری با وضعیت بارش برف و باران در کشور 5/34 میدان نفر در 334 شهر کشور در معرض تنش آبی قرار دارند. با این گفتار، اما هستند مردمی که خطر کم آبی را جدی نگرفته‌اند و همچنان با روال سابق خود با جان آب بازی می‌کنند یعنی به مدیریت مصرف توجهی نداشته و برای تمیز کردن هر چیزی ابتدا سراغ آب رفته و بی‌رویه از آن استفاده می‌کنند. بازی با جان آب تنها محدود به بخش خانگی شرب نیست، بلکه در آبیاری فضای سبز شهری و مزارع و باغات نیز رهاشدگی آب به چشم می‌خورد. اما در این مجال به وضعیت آب روستایی در استان می پردازیم شاید وضعیت روستاها به دلیل برخورداری از چشمه‌های متعدد از شهرها بهتر باشد، اما همچنان شاهد مصرف 2 برابری آب در سطح روستاهای استان هستیم. برای بررسی وضعیت بحران آب در روستاهای استان، سراغ محمد علیزاده، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب روستایی قزوین رفتیم تا در گپ و گفتی با این مسئول از آخرین وضعیت روستاهای استان در این خصوص بدانیم.  متوسط سرانه مصرف آب روستاییان استان چه میزان است؟ آیا بیش از میانگین کشوری، روستاییان استان مصرف آب دارند؟ بر اساس استانداردهای جهانی هر نفر 110 لیتر در شبانه روز در شرایط عادی آب مصرف می‌کند که این رقم در شرایط بحرانی 75 لیتر و در شرایط فوق بحرانی 25 لیتر است. این در حالی است که در این کشورها متوسط بارندگی 850 لیتر است. متوسط بارندگی شهر قزوین 317 لیتر است و در این شرایط روزانه 208 لیتر به ازای هر نفر در روستاهای استان آب مصرف می‌شود که 2 برابر میانگین می‌باشد همچنین آب شرب در روستاها بیشتر به آبیاری باغچه در حیاط منزل و دام و احشام صنعتی که در خانه نگهداری می‌شوند مصرف می‌شود که یکی از چالش‌های عمده در موضوع بحران آب می‌باشد.  در حال حاضر چند نفر از روستاییان تحت پوشش خدمات این شرکت هستند و دارای کنتور آب می‌باشند؟ سالیانه حدود 21 میلیون مترمکعب آب برای 113 هزار مشترک روستایی در سطح استان آب به فروش می‌رسد و از 600 روستای بالای 20 خانوار حدود 500 روستا تحت پوشش خدمات شرکت هستند، به عبارتی 90 درصد جمعیت روستایی استان تحت پوشش خدمات هستند.  10 درصد روستاهای هم مشکل آب دارند؟ تحت پوشش نبودن این روستاها به معنای این نیست که آب ندارند بلکه کنتور و آب بهداشتی ندارند و تحت کنترل و نظارت این شرکت قرار ندارند.  چرا ساکنان این روستاها تمایلی به نصب کنتور ندارند؟ چه مشکلی برای ورود شما به این روستاها برای بهره‌مندی اهالی از آب شرب بهداشتی وجود دارد؟ متاسفانه در مناطق کوهستانی فرهنگ غلطی وجود دارد که آب برای خودمان است و می‌گویند چرا آب را به شرکت آب و فاضلاب دهیم؟ این روستاها تا جایی که چشمه‌هایشان خشک نشده باشد و شبکه آبرسانی آن‌ها فرسوده نشود به سراغ این شرکت نمی‌آیند؛ این در حالی است که اگر زودتر اقدام کنند با قیمت مناسب و کمتری تحت پوشش خدمات شرکت قرار می‌گیرند. متاسفانه برخی افراد شوراها در این روستاها به دلیل یکسری منافع خود حاضر به نصب کنتور در روستاها نیستند چرا که به صورت رایگان و بی حد و اندازه از آب استفاده می‌کنند.  طی سالیان گذشته روستاهای زیادی در استان با بحران کم آبی مواجه بودند در حال حاضر تعداد روستاهایی که با بحران مواجه هستند چه تعداد است؟ چند روستا روزانه آبرسانی سیار می‌شوند؟ در استان 150 روستا با بحران مواجه هستند که در ایام خاصی از سال در فاصله اردیبهشت ماه تا اول آبان ماه مشکل کم آبی دارند. اما در حال حاضر 60 روستا به صورت سیار آبرسانی می‌شوند که در شهریور ماه ممکن است به 150 روستا افزایش یابد.  برای مقابله با این بحران چه کرده اید؟ با شناسایی روستاهای بحرانی اقدام به تعریف مجتمع‌های روستایی کردیم که از طریق یک منبع آبرسانی به چند روستا آب منتقل می‌شود. در شهرستان قزوین نیز با پایدار کردن منابع‌ آبی در 3 مجتمع الموت، قاقازان و طارم اقدامات خوبی را انجام داده‌ایم.  چه چالش‌هایی برای ساخت مجتمع‌های آبرسانی روستایی وجود دارد؟ محدودیت منابع آبی و همکاری نکردن روستاییان و کمبود اعتبارات از جمله چالش‌هایی است که برای مجتمع‌سازی و پایدار کردن منابع آبی وجود دارد. به عنوان نمونه یک مجتمع آبرسانی بزرگ به 25 میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد که بایستی تماما به صورت دولتی هزینه شود که به دلیل محدودیت در اعتبارات کمی کارها سخت می‌شود.  اعتراضات مردمی زیادی را از روستاهای نجم آباد و اردبیلک مبنی بر قطعی طولانی آب و مشکلات عدیده ناشی از قطعی آب را در طی روزهای اخیر شاهد بودیم. مشکل این روستاها چیست؟ استان قزوین 5 روستا در حوزه شهری دارد که می‌بایست آب در حوزه شهری به این حوزه تعلق گیرد و سپس بین مردم توزیع شود. روستاهای نجم آباد، حسن آباد، امیر آباد و اکبر آباد طبق توافق نامه در شبانه روز بایستی 6 ساعت آب از طریق حوزه شهری به روستایی ارائه شود که با توجه به بحران آب این 6 ساعت به 2 ساعت رسیده است و در یک هفته اخیر به یک ساعت کاهش یافته است. همین موضوع باعث شده که اهالی این روستاها طی شبانه روز آب نداشته باشند و شاهد قطعی آب باشند. اما با این حال آبرسانی، توسط تانکر آبرسانی سیار انجام شده است. متاسفانه شنیده می‌شود اهالی برای نگهداری و ذخیره آب از چاه‌های دستی نگهدارنده آب استفاده می‌کنند که این چاه‌ها باعث عدم ذخیره آب است و به نوعی روستاییان آب را این گونه هدر می‌دهند.  چه چالش‌ها و مشکلاتی در حوزه آب روستایی وجود دارد؟ انشعابات غیرمجاز از مهم‌ترین چالش‌هایی است که در سطح روستاها با آن مواجه هستیم به طوری که سالیانه 600 تا 700 مورد شناسایی می‌شوند. از ساکنین در روستاها می‌خواهیم که هر گونه انشعابات غیرمجاز را سریعا به سامانه 1523 و ادارات آب و فاضلاب روستایی اطلاع دهند. در حوزه کوهستان به دلیل وجود چشمه‌های متعدد مشکل خاصی نداریم اما در دشت قزوین به دلیل برداشت‌های بی‌رویه، سطح آب بسیار پایین رفته به طوری که در بویین‌زهرا اگر در 20 متری به آب می‌رسیدیم حالا در 200 متری به آب می‌رسیم. شوری آب در بخش مرکزی شهرستان بویین‌زهرا نیز از جمله مشکلاتی است که با آن روبرو هستیم و برای مهار آن سد بالاخانلو در حال احداث است که تا 5 سال دیگر وارد مدار می‌شود. فرونشت زمین به اندازه 24 سانتیمتر از جمله مواردی است که باعث تخریب تاسیسات چاه ها شده است. اجاره چاه‌ها نیز در منطقه دشت از دیگر چالش‌ها و مشکلات مهم این حوزه است که باعث می‌شود که بخواهند افراد از منابع آب‌های زیرزمینی برداشت کنند بدون اینکه هیچ نظارت و کنترلی روی آن‌ها صورت گیرد.  آیا ارزان بودن قیمت آب می‌تواند به عنوان یکی از دلایل عدم صرفه‌جویی و مصرف بیش از اندازه توسط مشترکان تلقی شود؟ تعرفه آب روستایی چگونه محاسبه می‌شود؟ در حوزه روستایی تعرفه گاز و برق به صورت شهری محاسبه می‌شود اما تعرفه آب روستایی به میزان 50 درصد تعرفه شهری محاسبه می‌شود به عبارتی آب ارزان است و هزار لیتر آب 90 تومان می‌شود در صورتی که نیم لیتر آب مصرفی هزار تومان است. همچنین به دلیل قیمت کم آب سرمایه‌گذاری رغبت برای سرمایه‌گذاری در این حوزه ندارد .  الگوی مصرف مشترکان آب در حوزه روستایی وجود دارد که چه میزان از افراد الگوی مصرف را رعایت می‌کنند؟ به طور کلی 45 درصد از مشترکان الگوی مصرف را رعایت کرده و 35 درصد 2 برابر الگوی مصرف و 16 درصد 3 برابر الگوی مصرف و 4 درصد نیز بالاتر از 3 برابر آب مصرف می‌کنند.  از اقدامات و برنامه‌های شرکت در سال جاری برایمان بگویید؟ اتمام پروژه‌های نیمه تمام در بحث مجتمع‌های آبرسانی روستایی از اولویت‌های امسال این شرکت است. خوشبختانه از اعتبارات مصوب جلوتر هستیم و با دریافت اعتبارات جدید پروژه‌های عمرانی جدیدی را آغاز خواهیم کرد.

سه شنبه 19 تير 1397
04:13:33
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT