آرزوهایی که در سینه ی خیال می مانند!


مریم بهبهانی فر
فرهنگ غنی ایران زمین شامل حوزه‌های مختلفی است که یکی از آن‌ها ادبیات کودکان است که قصه، شعر، نمایش، افسانه و داستان را در بر می‌گیرد. ادبیات کودک، تلاشی هنرمندانه است در قالب کلام، برای هدایت کودک به سوی رشد، با زبان و شیوه‌ای مناسب و در خور فهم او و یا به عبارتی دیگر ادبیات عبارت است از چگونگی تعبیر و بیان احساسات، عواطف و افکار به وسیله‌ی کلمات در اشکال و صورت‌های گوناگون. ادبیات، کودک را در همه‌ی اوقات زندگی پرورش می‌دهد و باعث مسرت خاطر، وسعت تخیل و قوت تصور او می‌شود و نیز نیروی ابتکار و ابداع به او می‌بخشد. داستان‌ها و اشعاری که کودکان می‌خوانند و می‌شنوند؛ اثری عمیق در فکر و روحیه‌ی آنان می‌گذارد و ایشان را برای رویارویی با مسایل رشد و معاشرت با دیگران آماده می‌سازد و نیز در درک و فهم مشکلات زندگی آنان را یاری می‌کند. به مناسبت فرارسیدن روز ادبیات کودک و نوجوان پای صحبت‌های بانوانی نشستیم که برای تقویت رشد فکری کودک در قالب شعر و داستان کمک می‌کنند؛ این قشر اگرچه برای شادابی کودکان تلاش می کنند، ولی در حوزه کاری خود با چالش‌های جدی هستند.  حوزه ادبیات کودک مغفول مانده است خاتون حسنی، شاعر حوزه کودک ونوجوان است که در سال 52 در روستای زیبای «ورس» در اطراف قزوین به دنیا آمده و تا پایان دوره راهنمایی در روستا تحصیل کرده و اقامت داشته است. او از همان دوران کودکی علاقه عجیبی به شعر و شاعری داشته، اما از دوران دبیرستان این جرقه در او بیشتر شد. این بانوی شاعر توسط یکی از همکلاسی‌های خود با انجمن ادبی سحر که مسئول آن محمدعلی حضرتی بود؛ آشنا می‌شود و با فعالیت خود را آغاز می‌کند تا اینکه شعرهای او در مجلات چاپ می‌شد و در نهایت در سال 81 کتاب «سارا خپل می‌خنده» او را انتشارات توکا چاپ می‌کند. حسنی در ابتدا گاهگاهی می‌نوشته و به دلیل مسایل و مشکلات فعالیت او کمرنگ می‌شود؛ اما در سال های 88 و 87 جایزه شعر فجر استان در بخش کودک را به خود اختصاص می‌دهد و به طور جدی از سال 91 در حال نوشتن شعر برای بچه‌ها است. او در سال 90 در جشنواره شعر بسیج کشور مقام آورده و پس از آن بود که با دوستان دیگر شاعر کودک آشنا می‌شود و در سال 92 کتاب «کوچ یک پرستو» را در زمینه دفاع مقدس کودکان شاهد منتشر می‌کند، آثار این شاعر حوزه کودک هم اکنون در مجله‌های سروش خردسال و کودک، کیهان بچه‌ها، روزهای زندگی. همشهری بچه‌ها و پوپک و مجلات رشد کودک، منتشر می‌شود. او همچنین زیر نظر مصطفی رحمان دوست و شکوه قاسم‌نیا در کارگاه‌های شعر فعالیت دارد. این فعال حوزه کودکان و نوجوانان که از آثار او می‌توان به کتاب های کوچ یک پرستو؛ بیچاره سال گردن؛ جوجه‌ها و گربه‌ها؛ مادرم پروانه است؛ دو تا سیب سوربن؛ جیرجیرجیر... قورقورقور، اشاره کرد؛ امیدوار است که بتواند برای گل‌های این سرزمین بهتر زیباتر و صمیمی‌تر بنویسد. حسنی که میهمان این هفته روزنامه ولایت بود؛ می‌گوید: از همان دوران کودکی به ادبیات علاقه خاصی داشتم، همیشه همه شعرهای کتاب درسی را از حفظ بودم. در زمان قدیم معمولا از اداره آموزش و پرورش بازرس می‌آمد و به مدارس سر می‌زدند، همیشه جایزه می‌گرفتم جایزه‌ها هم اکثرا کتاب بودند. از دوران راهنمایی هم با کتاب‌های رمان و قصه آشنا شدم و از همان زمان قصه‌هایم در رادیو خوانده می‌شد. او می‌افزاید: من در حوزه خردسال یعنی گروه سنی الف و کودک یعنی ب و ج کار می‌کنم. گاه گاهی برای نوجوان هم شعر می‌نویسم و به صورت تخصصی در حوزه خردسال فعالیت دارم. سال‌هاست با مجلات رشد وابسته به آموزش و پرورش کشور همکاری دارم و بر خود می‌بالم که از شاگردان استاد مصطفی رحمان دوست هستم. از تجربه‌های استاد دیگر این حوزه خانم شکوه قاسم نیا هم بسیار بهره برده‌ام. این شاعر حوزه ادبیات کودک خاطرنشان می‌کند: شعرهای من با الهام از طبیعت و حول محور خانواده و عاطفه و مهربانی است با توجه به اینکه من بزرگ شده روستا هستم و در خانواده ای صمیمی و مهربان بزرگ شدم؛ قطعا دوران کودکی‌ام و حس لطیف بازی در باغ‌های روستایی در پیشبرد کارهایم تاثیرگذار بوده است. حسنی با اشاره به مشکلات فعالان حوزه ادبیات کودک، اضافه می‌کند: مشکلات نشر ادبیات کودک بسیار زیاد است؛ مهم‌ترین موضوعی که می‌توان در این باره به آن اشاره کرد؛ این است که من شاعر گروه سنی الف هستم و به شدت دنبال چاپ کتاب‌های حرفه‌ای، ماندگار و متناسب با گروه سنی بچه‌ها هستم. متناسب با دایره لغات بچه‌ها... کارهای خلاق. نو و از همه مهم‌تر کاری که دارای ساختار واقعی ادبیات باشد. صنایع ادبی در آن به کار برود. دستور زبان. ارتباط عمودی. خلاقیت و مخاطبان‌شناسی در آن رعایت شده باشد و خیلی چیزهای دیگر که در این فرصت کم، نمی‌شود ‌گفت. ولی اغلب ناشران چندان خیلی بر کار ادبی آشنا نیستند و حتی شاعران و نویسندگان را نمی‌شناسند که این‌ها به کار ما آسیب وارد می‌کند. او یادآور می‌شود: کسی دلسوز واقعی این حوزه در شهر ما نیست. اداره کل ارشاد چه کار مثبتی در حوزه ادبیات کودک انجام داده است. سه سال است که شب‌های شعر ما را که سال‌ها هر هفته در شهر فرهنگی چون قزوین دایر بود؛ متوقف کرده اند، هر چند این شب‌های شعر در حوزه بزرگسال بود به هر حال یک اتفاق مهم بود که متاسفانه تعطیل شد.  مسئولان توجهی به ادبیات کودک ندارند این شاعر کودک تصریح می‌کند: دستگاه‌هایی همچون آموزش و پرورش، کانون فکری پرورشی و ارشاد خیلی راحت می‌تواند شاعران را حمایت کنند که نمی‌کنند من بحث را باز نمی‌کنم؛ اینجا جای سخن نیست؛ چون گلایه‌هایم زیاد است و از ما به یک اشاره... حسنی درباره وضعیت ادبیات کودک و نوجوان در استان ادامه می‌دهد: این حوزه از فرهنگ در استان قزوین بسیار ضعیف و مغفول است. به طور مثال در استان قم چند تا از مجله‌های مهم کودک کشور چاپ می‌شود؛ ولی قزوین یک مجله مناسب کودک هم ندارد. نمی‌دانم شاید ما مخاطبی به نام کودک در استان‌مان نداریم که این قدر مسئولان بی‌خیال هستند. به نظر من، ما هیچ فردی که دلسوز ادبیات کودک باشد؛ در استان نداریم و کسی هم دغدغه این کار را ندارد و من به عنوان یک شاعر وظیفه خودم را انجام می‌دهم ولی گسترش و زمینه‌سازی ادبیات کودک کار مسئولان هست که متاسفانه کاری نمی‌‌کنند. او با تاکید بر این مطلب که علت عدم بی‌توجهی شاید عدم شناخت کافی از حوزه ادبیات کودکان هست؛ عنوان می‌کند: شاید ما نمی‌دانیم که ریشه‌های آینده سرزمین عزیز ما تربیت و پرورش مخاطبان کودک است. و ادبیات به خصوص ادبیات کودک نقش مهمی در پرورش کودکان در خانواده دارد. همان قصه‌ها، لالایی‌ها. متل‌ها و شعرهایی که برای کودکان خوانده می‌شود؛ درواقع زمینه آموزش بچه‌ها را فراهم می‌کند که باید درست انجام شود؛ زیرا همین آموزش‌ها از ادبیات کودک ما سرچشمه می‌گیرد که از سرآغاز آفرینش آدمی این لالایی‌ها برای بچه‌ها خوانده می‌شده و می‌شود. این شاعر قزوینی ادامه می‌دهد: بحث در زمینه ادبیات کودک بسیار گسترده است؛ اما در اینجا اینقدر می‌توان گفت که باید پایه‌ریزی درست داشته باشد. کودکان باید به زبان سالم معیار گفتاری سخن بگویند. تا وقتی که به مدرسه می‌روند و با زبان سالم نوشتاری آشنا می‌شوند؛ دچار مشکل نشوند. با توجه به این وضعیت در استان باید مسئولین دست‌اندرکار برای کودکان کاری کنند. که من امید چندانی ندارم. چون جایی نیست که از ادبیات کودک دفاع کند. حسنی یادآور می‌شود: ما آنقدر ناشناخته‌ایم که گاهی نمی‌دانند شهر ما هم شاعر یا نویسنده کودک دارد. همین امر باعث شده که من سال‌ها هفته‌ای یکبار یا دوبار مسیر قزوین تهران را طی می‌کنم با توجه به تمام مشکلاتی که زندگی‌های امروزی دارد تا بتوانم کارم را از نفر کیفی بالا ببرم و این نشان‌دهنده ابن است که ما هیچ حامی‌ای در استان نداریم. من خیلی سعی کردم با اداره‌های مرتبط ادبیات کودک ارتباط برقرار کنم نشد که نشد برای همین خیلی امیدوار نیستم. او همچنین می‌گوید: یکی از آرزوهای بزرگم این است که روزی بچه‌های شهرم را از نزدیک ببینم و برایشان شعر بخوانم و مهم‌تر از آن بتوانم کودکان مستعد شهرم را شناسایی کنم. اگر توانایی داشتم کمک کنم از آنها ایده بگیرم. دغدغه‌هایشان را بشناسم و به امید روزی که دستی پیدا شود یاریگر ادبیات کودک باشد.  مولفان و مترجمان حمایت نمی‌شوند بیتا صادقیان، دیگر میهمان این هفته «ولایت» است. او که از سال 82 در حوزه ترجمه کتاب کودک و نوجوان در قزوین فعالیت دارد؛ می‌گوید: تاکنون بیست و پنج کتاب در حوزه کودک چهار کتاب نوجوان و شش بزرگسال، برای انتشارات سایه گستر و مهرگان دانش ترجمه کرده ام. از مشکلاتی که با آن مواجه بودم؛ می‌توانم به این موضوع اشاره کنم که در سال 78 اولین کتاب 150 صفحه‌ای که در حوزه نوجوان ترجمه کردم با وجود اینکه موضوع جذاب و آموزنده‌ای داشت چون کار اولم بود و ناشناس بودم هیچ ناشری برای چاپ آن با من همکاری نکرد و زحمت شش ماه من بی‌فایده ماند. علاوه بر این به طور معمول حق الزحمه ترجمه به خصوص در شهرستان‌ها بسیار اندک است و کسی با این مبلغ قادر به امرار معاش نخواهد بود. او می‌گوید: متولیان استان تلاشی برای معرفی و حمایت مولفان یا مترجمان استان انجام نمی‌دهند. به ویژه کسانی که در حوزه کودک کار می‌کنند؛ بسیار مظلوم و ناشناس باقی می‌مانند. این در حالی است که نقش کتاب و کتابخوانی در رشد فکری کودکان کاملا اثبات شده است. بخش قابل توجهی از بزرگسالان ما متاسفانه توان راهنمایی و علاقمند کردن بچه‌ها را به کتابخوانی ندارند. این مترجم حوزه کودک ادامه می‌دهد: اما به نظر می‌رسد این نهادها و سازمان‌ها به خوبی و کامل معرفی نشده‌اند و عموم مردم از فعالیت‌های آنها اطلاع ندارند و شاید باید این ارگان‌ها قوی‌تر عمل کنند و خانواده‌ها هم تعامل بیشتری داشته باشند. در مدارس هم در جهت علاقمند کردن کودکان به کتابخوانی کار منسجم و جامعی انجام نمی‌شود.

چهارشنبه 13 تير 1397
03:43:40
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT