انتخابات دوره پنجم مجلس و اراده رییس الوزرا


محمدحسن سلیمانی
«به واسطه حسن ظنی که بعضی از احرار قزوین نسبت بما دارند؛ در خصوص کاندیدای آن جا با ما وارد مراسله شده‌اند از جمله آقای صبا مدیر محترم ستاره ایران را نام برده و زمینه ایشان را قوی معرفی کرده ضمنا عقاید ما را در این باب استفسار کرده‌اند. برای معرفی آقای صبا تصور می‌کنیم همان اوراق ستاره ایران مخصوصا اگر زحمانی که ایشان از چهارده پانزده سال به این طرف در راه آزادی متحمل شده‌اند و سوابقی که در جریده ایران و جریده آفتاب دارند؛ به آن ضمیمه کنیم و چهارده ماه محبوسیت ایشان را هم در قزوین به امر کابینه فجایع آور وثوق الدوله متذکر شویم. البته در این صورت باید تصدیق کنیم که اگر اهالی قزوین در انتخاب معظم له یک نظر نیکی داشته و یک جدیتی مبذول دارند که خیلی به مورد است و به عقیده ما اهالی ولایات در انتخابات همیشه باید به سوابق و امتحانات اشخاص مراجعه کرده و از روی آن نسبت باشخاص نیک بین یا بدبین باشند». (1) این نوشته علی دشتی، صاحب امتیاز و مدیر مسئول روزنامه شفق سرخ در معرفی میرزا حسین خان صبا، مدیر روزنامه ستاره ایران به عنوان کاندیدای وکالت اهالی قزوین برای دوره پنجم مجلس شورای ملی است. توصیه‌ای که البته در جریان انتخابات، اثری نبخشید و نتیجه انتخابات در حوزه انتخابیه قزوین سرنوشتی دیگر یافت. انتخابات دوره پنجم مجلس شورای ملی در شرایطی برگزار گردید که رضاخان با به دست آوردن منصب وزارت جنگ و سپس رییس الوزرایی، در صدد پایان بخشیدن به حکومت 70 ساله سلسله قاجار از طریق مجلس بود و همین مساله، این انتخابات را به انتخاباتی فرمایشی بدل ساخت و اکثریت افرادی که به مجلس پنجم راه یافتند؛ کسانی بودند که رضا خان و نظامیان حاکم در مناطق مختلف بر آنان مهر تایید زده بودند. اما انتخابات این دوره در قزوین آن‌هم با رقابت 70 کاندیدا، روایتی خواندنی دارد. عین السلطنه در خاطراتش در باره این انتخابات می‌نویسد: «این جا همه هیاهوی وکالت دارند و می‌گویند هفتاد نفر داعیه وکالت دارند. پول مثل عباست که کیسه کیسه، بقچه بقچه به دهات می‌رود... شیخ محمدعلی الموتی هم با دست خالی بسیار پارتی دارد. الموت که هم البته رای می‌دهد. در هر دوره تقنیه، شیخ محمدعلی کاندیدای وکالت بود؛ اما وکیل نشده است تا این دفعه چه شود. شیخ برای وکالت جان می‌دهد اگر این دفعه هم نشود دق خواهد کرد ... حکومت [قزوین] با همان غلامرضا خان میرپنج است. در کاغذ و پاکت اسم نظامی چاپ است؛ اما کارها خیر غیرنظامی است. نظار را حکومت معلوم کرد مردم قبول نکردند بر هم زد و مجددا معلوم نمود باز حرف دارند. شاهزاده سردار مفخم وکیل قزوین مرخصی یک ماهه گرفته و آمده است. یک شب بعد از ورود به اشاره آقای حاجی سید حسین و تحریک وثوق‌الاسلام و صدرالمعالی، حاج سید جوادی جمعیتی از طلبه و اهالی محله مغلاواک به خانه شاهزاده رفته، تبریک و تهنیت ورود گفتند و اظهار تمایل بسیار که مجددا باید شما را انتخاب کرد. وثوق الاسلام نطق کرد خدمات مشعشع وکیل محبوب را توصیف نمود از مراتب صداقت و درایت شیخ الوکلا اظهار رضایت نمود. مردم زنده باد گفتند بعد خود شیخ الوکلا خطابه انشاء کرد و از حسن نیت آقایان تشکر زیاد نمود. به علاوه نفری دو قران، که به مغلاواکی‌ها برای بروز و احساسات قبلا نیاز و تقدیم نموده بود. روز دیگر جماعتی از احزاب ائتلاف نموده در جلو خان مسجد شیخ‌الاسلام علیه شاهزاده نطق نمود. اظهار نفرت و بیزاری از وکالت سابق و انتخابات لاحق او نمودند. به جای زنده بادها، مرده باد و حتی به میرزا ابراهیم خان هم نسبت‌ها دادند که خجالت آور است. مکرم السلطان نامی جوان ریش مصنوعی گذاشته. پسر مکرم السلطان برادر امیر علم از طایفه آشوری این جا آمده مایل به وکالت است مهمانی می‌دهد؛ سور می‌دهد؛ پول می‌دهد. یک شب 15 من شاهی، برنج طبخ نمود به خورد مردم داد؛ نتیجه این شد که شما به منبر بروید و خود را به خلق معرفی کنید. او هم رفت و بعضی مطالب در معرفی خود گفت. نتیجه این دو اقدام فعلا اشتهاری است که تمام شده، سردار مفخم هفتاد و پنج سال دارد. مکرم السلطان بیست و سه سال، هر دو محروم از وکالت می‌باشند. احزاب این جا خیلی بسط پیدا کرده، هر آدمی که سابقا در حزب دمکرات بوده حالا خودش لیدر و کاندید وکالت و دارای یک حزب است... سالار سعید به یک طرف، میرزا حسین خان صبا مدیر روزنامه ستاره، فطن السلطنه برادر علیجان، مصدق السلطنه، جمال، عطار، دیگری و دیگری، همه مشغول و تلاش برای وکالت می‌کنند. جمعی از ملاها مثل میرزا فضلعلی آقا، شیخ محمدعلی، آقا سعید نعیم و غیره و غیره در تقلا می‌باشند». (2) با این همه، نتیجه انتخابات مجلس پنجم شورای ملی در حوزه انتخابیه قزوین، همانگونه رقم خورد که رییس الوزرا اراده کرده بود. شیخ محمدعلی ثابت الموتی، شاهزاده اکبر مبرزا ملقب به سردار مفخم و ابراهیم خان ملک آرایی، سه نفری بودند که نام آنان از صندوق‌های اخذ رای بیرون آورده شد! منابع: ـ1ـ روزنامه شفق سرخ، ش 133، 18 حمل 1302، ص 2 ـ2ـ سیمای تاریخ و فرهنگ قزوین، دکتر پرویز ورجاوند، نشر نی، ج 3، ص 2257 کلیشه معرفی میرزا حسین خان صبا مدیر روزنامه ستاره ایران به عنوان کاندیدای وکالت مجلس شورای ملی از حوزه انتخابیه قزوین در روزنامه شفق سرخ

شنبه 12 خرداد 1397
04:06:21
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT