نشاط و امید؛ لازمه ایجاد سلامت روان در جامعه


حدود 15 درصد از دانش آموزان قزوینی دچار رفتارهای پرخطر هستند
مرضیه قنبری با توجه به دغدغه‌های فراوانی که مردم با آن مواجه هستند؛ گویی توجه به سلامت روحی و روانی به یک حلقه مفقوده در جامعه تبدیل شده است؛ غافل از آن که بخشی از دغدغه‌های امروز در جامعه به این امر مهم منتهی می‌شود. عدم توجه به مقوله سلامت روان در جامعه نتایج تاسف‌باری به دنبال دارد که متاسفانه امروز کم و بیش با آن مواجه هستیم. افسردگی و اضطراب، ایجاد یاس و نا‌امیدی، پایین آمدن آستانه تحمل افراد، ایجاد درگیری‌های مختلف در جامعه و... در نتیجه عدم توجه به مقوله سلامت روان در جامعه شکل می‌گیرد و می‌تواند منشاء بسیاری از مشکلات و دغدغه‌ها در جامعه باشد. اما بحث سلامت روان در بین دانش‌آموزان با توجه به نقش‌آفرینی که این گروه در آینده کشور دارند از اهمیت بسیاری برخوردار است موضوعی که رییس اداره مشاوره اداره کل آموزش و پرورش استان در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت به آن می‌پردازد و با ارائه اطلاعات و آماری بر ضرورت ایجاد فضای شاد و سالم و دمیدن روح امید در جامعه تاکید می‌کند. سید یداله حسینی می‌گوید: عوامل متعددی با تامین سلامت روانی در افراد مرتبط است. یکی از این عوامل، ویژگی‌های شخصیتی است که هر فردی ممکن است به لحاظ شخصیتی دارا باشد؛ به طوری که برخی از افراد معمولا آرام‌تر، صبورتر و در مقابل برخی ممکن است ویژگی‌های عکس داشته باشند.‌  خانواده نقش اساسی در تامین سلامت روان افراد دارد وی ادامه می‌دهد: خانواده، مدرسه و جامعه از عوامل دیگری هستند که تاثیرات فراوانی در سلامت روانی کودک و نوجوان می‌تواند داشته باشد. اولین مساله در بحث تامین سلامت روانی، خانواده است، در خانواده‌ای که ارتباطات خوبی بین اعضای آن برقرار باشد؛ فرزندان سالمی نیز تربیت می‌شود.‌ این مسئول اظهار می‌دارد: ارتباطات والدین با فرزندان در این حوزه بسیار مهم است؛ اینکه والدین چطور با فرزندان خود صحبت می‌کنند؛ چطور آنها را تنبیه و یا تشویق می‌کنند، چطور درخواست خود را از فرزندانشان مطرح می‌کنند، و در مجموع چطور با فرزندان خود رفتار می‌کنند بحث بسیار مهمی است که در برخورداری یا عدم برخورداری فرد از سلامت روان موثر است. حسینی با اشاره به وجود مشکلات اقتصادی و یا اختلافات خانوادگی شدید در برخی از خانواده‌ها می‌گوید: در چنین خانواده‌هایی، فرزندان آسیب بیشتری می‌بینند و یا خانواده‌های که پدر بیکار است که به تبع آن مشکلات و دغدغه های اقتصادی در آن ایجاد می‌شود؛ در چنین شرایطی نیز ارتباطات خانوادگی دچار آسیب شده و بر سلامت روانی تک تک اعضای خانواده به ویژه فرزندان تاثیر‌گذار است.  طلاق آسیب زیادی به سلامت روان فرزندان وارد می‌کند وی مساله طلاق در جامعه را پیش کشیده و با اشاره به ثبت 170 هزار طلاق در کشور آن را آسیبی به سلامت روانی افراد عنوان کرده و می‌افزاید: در چنین خانواده‌هایی ارتباط سازنده‌ای که می‌بایست بین پدر و مادرها با فرزندان باشد؛ دچار مشکل شده و همین امر می‌تواند تبعات زیادی به دنبال داشته باشد که یکی از این تبعات به خطر افتادن سلامت روانی افراد آن خانواده است. رییس اداره مشاوره اداره کل آموزش و پرورش استان با اشاره به اهمیت نهاد خانواده تصریح می‌کند: متاسفانه یکی از مشکلات ما در کشور آن است که خانواده متولی ندارد؛ یعنی هیچ نهاد و ارگانی که خانواده‌هایی را که تشکیل می‌دهند؛ آموزش دهد؛ وجود ندارد. نهادی که به خانواده‌ها نحوه تربیت فرزندان، نحوه برقراری ارتباطات صحیح و درست ‌و یا نحوه برخورد با اختلاف سلیقه‌ها را بیاموزد؛ وجود ندارد. این در حالی است که اگر چنین نهادی شکل بگیرد به طور حتم بسیاری از دغدغه‌هایی که در حوزه خانواده ما در جامعه با آن مواجه هستیم؛ برطرف خواهد شد. حسینی در ادامه، مدرسه را به عنوان یکی دیگر از نهادهای تاثیر‌گذار در تامین سلامت روانی دانش‌آموزان دانسته و می‌گوید: مدرسه نهادی است که می‌تواند بخشی از نارسایی‌های خانواده‌ها را جبران کند؛ اما کدام مدرسه؟ ... دانش‌آموزی که در خانواده دچار آسیب می‌شود و یا خانواده‌ای که در آن بحث طلاق مطرح است؛ می‌آید مدرسه، اینجاست که اگر مدرسه ما مطلوب و استاندارد باشد؛ خیلی از مسائل و دغدغه‌های دانش‌آموزان را که با آسیب مواجه هستند می‌تواند کاهش دهد. وی تصریح می‌کند: اگر معلم ما دغدغه نداشته باشد و یا مهارت‌های شغلی بالایی داشته باشد؛ خیلی راحت می‌تواند با این دانش‌آموزان ارتباط برقرار بکند و با رصد مشکلات آنها، در جهت رفع آنها برآید. رییس اداره مشاوره اداره کل آموزش و پرورش در ادامه عنوان می‌کند: متاسفانه در مدارس ما خیلی این شرایط مهیا نیست. الان آموزش و پرورش ما یک نهادی است که معلمان در آن برخی از ناملایمات را احساس می‌کنند؛ بنابراین وقتی چنین احساسی در معلم وجود دارد؛ انگیزه شغلی معلم آسیب می‌بیند و دیگر ممکن است آن انگیزه لازم را برای رفع دغدغه‌های دانش‌آموزان نداشته باشد.‌  عدم وجود انگیزه، مانع شکل‌گیری ارتباط سازنده حسینی اذعان می‌کند: بنابراین وقتی که انگیزه شغلی معلم افت کند؛ ارتباط سازنده بین معلم و شاگرد شکل نمی‌گیرد و وقتی این ارتباط سازنده دچار آسیب شود؛ دیگر مدرسه نمی‌تواند در کاهش این آسیب‌ها تاثیر داشته باشد. وی با اشاره به تصمیمات کلانی که در سطح ملی گرفته می‌شود؛ یادآور می‌شود: متاسفانه آموزش و پرورش جزو اولویت‌های آخر مسئولان است؛ این در حالی است که باید آموزش و پرورش که نهادی انسان‌ساز است بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. وی در ادامه مقوله تامین سلامت روان در دانش‌آموزان، بحث جامعه را پیش کشیده و در این خصوص معتقد است: هر چه امید در جامعه بیشتر شود؛ افراد در آن جامعه احساس بهتری خواهند داشت و سطح سلامت روان در این جامعه بالاتر خواهد بود؛ اما هر چه احساس یاس و ناامیدی در جامعه وجود داشته باشد؛ شروع انواع آسیب‌ها خواهد بود‌. به عبارتی اگر امنیت روانی در جامعه حاکم باشد؛ در چنین جامعه‌ای سلامت روان افراد رو به بهبود خواهد بود. رییس اداره مشاوره اداره کل آموزش و پرورش قزوین اضافه می‌کند: امنیت روانی در جامعه باعث افزایش امید و افزایش امید در جامعه سبب بهبود روابط در جامعه می‌گردد. وی، بحث اقتصاد، اشتغال، پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی را در سطح سلامت روان جامعه به ویژه دانش‌آموزان بسیار موثر عنوان کرده و با اشاره به ویژگی‌های گروه سنی نوجوان و جوان، خاطرنشان می‌کند: اگر چه مدرسه هم یک جامعه است؛ ولی جامعه به شکل عام این امر زمانی اتفاق می‌افتد که معلم خود دغدغه‌هایی چون دغدغه معیشت نداشته باشد و با برقراری ارتباط دوسویه با دانش‌آموزان که در جامعه و مدرسه دچار آسیب شده‌اند؛ آنها را در رفع مشکلات یاری کند.  زمینه لذت‌های سالم در جامعه باید فراهم شود این مسئول عنوان می‌کند: یکی از ویژگی‌های این گروه بحث لذت‌طلبی است که اگر زمینه لذت‌های مثبت و سالم در جامعه ایجاد شود؛ کمک بزرگی به ارتقای سلامت روان می‌شود و دیگر افراد به سمت لذت‌های کاذب همچون مواد مخدر، الکل، دوستی با گروه‌ها و افراد ناسالم نخواهند رفت. حسینی، توجه به اوقات فراغت جوانان و نوجوانان و سرمایه‌گذاری مناسب در زمینه‌ی فعالیت‌های ورزشی، فعالیت‌های فرهنگی و هنری و ایجاد زمینه مهارت‌آموزی را یکی از راه‌های پیشگیری از بروز آسیب‌های اجتماعی در جامعه عنوان کرده و بر ضرورت توجه به این مقوله تاکید می‌کند. وی تصریح می‌کند: در حال حاضر هزینه‌های فراوانی در حوزه مقابله با آسیب‌ها در کشور صورت می‌گیرد که اگر بخشی از این هزینه‌ها صرف فعالیت‌های مهارت‌آموزی و غنی‌سازی اوقات فراغت شود؛ ضمن کمک به ارتقای سلامت روانی در جامعه می‌تواند در پیشگیری از بروز آسیب‌ها موثرتر باشد. رییس اداره مشاوره اداره کل آموزش و پرورش استان تاکید می‌کند: در مجموع اگر فردی از یک خانواده خوب برخوردار باشد؛ ارتباطات سازنده‌ای بین اعضای خانواده برقرار باشد، مدرسه از شرایط استاندارد و مطلوبی برخوردار باشد و از طرفی امنیت روانی در جامعه بالا باشد؛ به دنبال آن فرد از سلامت روان برخوردار خواهد بود. حسینی با اشاره به سیاست‌های کلانی که در کشور در بحث پیشگیری و مقابله با آسیب‌های اجتماعی صورت می‌گیرد؛ می‌افزاید: در حال حاضر به نهادها و ارگان‌های متعدد اعتبارات مناسبی برای پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی پرداخت می‌شود که در نهایت نیز بخش عمده این اعتبارات صرف آموزش و سخنرانی می‌شود. وی، معتقد است: این آموزش‌ها وقتی زیرساخت کار درست نباشد؛ نتیجه چندان مطلوبی در پی نخواهد داشت. همانند رنگ کردن روی دیوار مرطوب است. یعنی دیوار از داخل رطوبت دارد و ما برای برطرف کردن نم آن مدام در حال رنگ کردن آن هستیم .  سلامت روانی دانش آموزان؛ برآیند سلامت روانی جامعه این مسئول در ادامه این گفت‌و‌گو، وضعیت سلامت روان در بین دانش‌آموزان را برآیندی از وضعیت سلامت روان در جامعه عنوان کرده و می‌گوید: بر اساس غربالگری که سال گذشته در جمعیت 26 هزار نفری دانش‌آموزان در دوره اول دبیرستان در سطح استان صورت گرفت؛ می‌توان گفت 53 درصد از دانش‌آموزان دچار افسردگی نیستند. این آمارها حاکی از آن است که حدود ده درصد از دانش‌آموزان که در این طرح غربالگری شرکت کردند؛ دارای افسردگی بالا هستند. حسینی می‌افزاید: بر اساس این بررسی می‌توان گفت میزان اضطراب 50 درصد از دانش‌آموزان در حد نرمال و طبیعی بوده و از این نظر سالم هستند و تقریبا‌ 30 درصد دانش‌آموزان میزان اضطراب‌شان کمی از استاندارد بالاتر است و حدود 20 درصد دارای اضطراب زیاد هستند. وی با بیان اینکه، از نظر خشم، 50 درصد از دانش‌آموزان می‌توانند خشم خود را کنترل کنند؛ اضافه می‌کند: حدود 30 درصد از دانش‌آموزان خشم مختصر دارند؛ ولی 20 درصد از دانش‌آموزان شرکت داده شده در این غربالگری دچار خشم زیاد هستند. رییس اداره مشاوره اداره کل آموزش و پرورش استان در خصوص میزان رفتارهای پر خطر در گروه سنی یاد شده نیز با اشاره به اینکه 85 درصد از دانش‌آموزان دچار رفتار پرخطر نبوده و به سمت الکل، مواد مخدر و...گرایش ندارند؛ اذعان کرد: حدود 15 درصد از دانش‌آموزان دچار رفتارهای پرخطر هستند. به گفته حسینی، میزان افسردگی و اضطراب در بین دانش‌آموزان نسبت به سال‌های گذشته به مقدار کمی افزایش یافته است؛ ولی این غربالگری نشاندهنده آن است که میزان رفتارهای پرخطر کمتر از سال‌های گذشته شده است. وی همچنین با اشاره به فعالیت به فعالیت یازده مرکز مشاوره دانش‌آموزی و ده مرکز مشاوره خانواده که زیر نظر اداره کل آموزش و پرورش در استان فعالیت می‌کنند؛ ادامه می‌دهد: به طور نسبی می‌توان گفت از جمعیت 26 هزار نفری که در برنامه غربالگری شرکت داشتند؛ حدود شش هزار نفر نیازمند دریافت خدمات روان شناختی بودند که این خدمات از طریق مراکز مشاوره به آنها ارائه می‌شود. به گفته‌ی این مسئول در حال حاضر 250 مشاور در سطح مدارس استان فعال هستند که با توجه به به شرایط و تغییراتی که افراد در دوره نوجوانی با آن مواجه هستند؛ سعی شده است این مشاوران در سطح مدارس دوره اول دبیرستان فعالیت کنند. حسینی در پایان این گفت‌و‌گو با تاکید بر ضرورت ایجاد نشاط و شادی در جامعه، اضافه می‌کند: دمیدن روح امید به جامعه مساله مهمی است که نباید فراموش شود؛ چرا که امید داشتن به آینده می‌تواند در ارتقای سلامت افراد جامعه نقش بسیاری داشته باشد.

چهارشنبه 9 خرداد 1397
04:15:23
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT