جامعه‌ی با نشاط؛ چگونه؟!


مهدیه سادات قافله باشی*
پزشکی قانونی قزوین در ماه پایانی سال 96 اعلام کرد که آمار نزاع در استان 8 درصد نسبت به سال پیش از آن، افزایش داشته است. چندی پیش نیز یک موسسه پژوهشی، ایران را عصبانی‌ترین کشور جهان عنوان کرده و همچنین بنابر اعلام وزارت بهداشت 4/23 درصد افراد جامعه نشانه‌هایی از اختلال روانی دارند. در کنار این‌ها، مبلمان شهری بی‌روح و دل آزار، رنگ‌های خسته‌ کننده و کسالت آور، آلودگی صوتی، ترافیک، المان‌های چشم‌آزار و بی‌هدف، فضاهای ناامن شهری برای زنان را که موجب افزایش آسیب‌های اجتماعی می‌شوند هم باید به آن اضافه کرد. همین‌ها نشان می‌دهد که باید با تردید به مقوله نشاط و پویایی اجتماعی در جامعه نگریست؛ اما باید به این نکته اشاره کرد که منظور از نشاط تنها شادی، خنده و شوخی نیست؛ بلکه احساس پویایی، شایسته‌سالاری، تمایل به مشارکت، خانواده منسجم و انسجام اجتماعی ازجمله مولفه‌های نشاط هستند. این درحالی است که کارشناسان اجتماعی معتقدند آمارها نشان می‌دهد جامعه ایران وضعیت مناسبی هم در این مولفه‌ها ندارد. اما چرا بر نشاط اجتماعی تاکید می‌شود؛ چون رابطه تنگاتنگی با توسعه دارد. انسان با نشاط، خانواده پویا خواهد داشت و خانواده پویا، جامعه را به سمت تندرستی و سپس توسعه سوق می‌دهد. بنابراین دولت‌ها به معنای عام آن، در کنار سیاستگزاری کلان اقتصادی، باید به سلامت اجتماعی افراد هم بیندیشد. در واقع جامعه سالم، جامعه ای است که در آن کسی فقیر نباشد؛ خشونت وجود نداشته باشد؛ رشد جمعیت کنترل شده‌ باشد؛ تبعیض جنسی وجود نداشته باشد؛ اجرای قانون درباره همه یکسان باشد؛ حقوق شهروندی رعایت شود؛ تحصیل اجباری و رایگان باشد؛ همگان به خدمات سلامت دسترسی داشته باشند؛ امنیت وجود داشته باشد؛ آزادی عقیده وجود داشته باشد؛ افراد از زندگی خود احساس رضایت داشته باشند؛ همه مردم تحت پوشش بیمه باشند؛ توزیع درآمدها عادلانه باشد، بیکاری وجود نداشته باشد، تبعیض وجود نداشته باشد؛ دولت با شیوه مردم سالارانه انتخاب شوند و تحت نظارت مردم باشند. گرچه سهم عمده ایجاد نشاط اجتماعی برعهده دولت‌هاست؛ اما افراد هم در افزایش نشاط و پویایی نقش دارند؛ برای مثال در برخوردهای اجتماعی از برخوردهای تند و خشک پرهیز کنند، چه بسیار لبخند‌های کوتاه در انتقال مفاهیم تاثیرگذارتر است؛ استفاده از عطر و لباس‌های آراسته با رنگ‌های شاد، در روحیات افراد موثر است؛ پرهیز از پیشداوری و عصبانیت زودهنگام و بالا بردن آستانه تحمل، افراد را در پیشبرد اهداف خود کمک می‌کند؛ با دوری از وسواس فکری و بدبینی و حسادت، افراد بیشتری جذب یکدیگر می‌شوند که هرکدام در پیشرفت کار و انسجام اجتماعی موثر است. البته از آنجایی که برخی از رفتارهای اشتباه به عادت روزمره تبدیل شده، بنابراین استفاده از راهکارهای یاد شده فردی به آموزش و ممارست نیاز دارد. اما همانگونه که بیان شد، دولت‌ها وظایف سنگینی در فراهم کردن زمینه نشاط اجتماعی دارند؛ برای مثال، معاونت اجتماعی استانداری، سازمان فرهنگی ـ ورزشی شهرداری، صدا و سیما، آموزش و پرورش، دانشگاه‌ها، سازمان تبلیغات اسلامی، اداره فرهنگ و ارشاد، امامان جمعه و رسانه‌ها، برای اصلاح این ذهنیت در برخی از افراد که شادی کردن معادل بی‌بندوباری و لاقیدی و قانون شکنی است، بکوشند و مظاهر صحیح شادی که با فرهنگ دینی ما همخوانی دارد، ترویج دهند. ادارات دولتی و حکومتی متولی فرهنگی و اجتماعی (معاونت اجتماعی استانداری، سازمان فرهنگی ـ ورزشی شهرداری، صدا و سیما) با کمک نهادهای مردمی، افراد را در درک تمایز نشاط با لذات زودگذر و کاذب آگاه کنند؛ مناسبت‌های ملی و مذهبی را به صورت خیابانی همراه با مسابقه و طنز برگزار شود؛ برگزاری پیاده‌روهای گسترده که موجب تقویت تعامل و انسجام اجتماعی می‌شود؛ زیر ساخت‌های تفریحی و سرگرمی‌های سالم اجتماعی چون افزایش سرانه فضای سبز در شهر افزایش دهند، مجموعه‌های فرهنگی و ورزشی در بوستان‌ها ایجاد شود و سینماهای روباز در بوستان‌های شهر احداث شود، سایت‌های کوچک ورزشی) فوتسال، تنیس روی میز، بد مینتون و ...) در بوستان‌های شهر ساخته شود. هویت فرهنگی هم در تقویت نشاط اجتماعی موثر است. برگزاری آیین‌های سنتی مثل اعیاد نوروز و چهارشنبه‌سوری و ... در خیابان و بوستان‌ها می‌تواند هویت فرهنگی را تقویت کند ـ هرچند در سال‌های اخیر در استان قزوین هم چنین فعالیت‌هایی دیده می‌شود؛ اما بیشتر متمرکز و در مکان‌های خاص است که همه اقشار به ویژه نیازمندان چندان از آن بهره نمی‌برند. البته به شرط آنکه آیین‌ها و سنن رنگ دولتی نگیرند؛ مردم خود بهتر می‌توانند آیین ها را زنده نگه دارند. سلامت اداری که شایسته سالاری یکی از گزینه‌هاست و مبارزه با فساد هم دیگر مولفه تاثیرگذار در افزایش نشاط اجتماعی است. بدون شک وقتی مردم مشاهده کنند، دولت‌ها با کوچکترین تخلفی در زیر مجموعه خود مقابله می‌کنند؛ این امر موجب افزایش اعتماد مردم به دولتمردان و انسجام ملی می‌شود. بی تردید نشاط اجتماعی را نمی‌توان از موضع بالا به پایین تولید کرد؛ در واقع نشاط اجتماعی نمی‌تواند صرف دولتی باشد، البته دولت می‌تواند زمینه های نشاط را فراهم کند؛ اما نشاط اجتماعی با پویایی اجتماعی و فرهنگی در لایه های زیرین جامعه امکان پذیر است. در این لایه‌ها گروه‌های مختلف اجتماعی با سلایق و سبک زندگی متفاوتی زندگی می‌کنند که مثل هم فکر نمی‌کنند. زمانی که گروه های مختلف اجتماعی احساس ‌کنند می‌توانند بدون مانعی جدی به اهداف خود در جهت رشد جامعه برسند؛ احساس نشاط و سرزندگی اجتماعی خواهند کرد؛ یعنی اگر موانع رسمی و بوروکراتیک بر سر راه زندگی افراد و گروه های اجتماعی قرار نگیرد؛ خود به خود نشاط اجتماعی پدید خواهد آمد. * رییس کمیسیون فرهنگی، هنری شورای اسلامی شهر قزوین

سه شنبه 21 فروردين 1397
04:00:12
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT