کارشناسان، قنات رادکان را شاهکار بشر در مصرف بهینه از آب می‌دانند


ساخت روستاها و شهرهای اولیه در کنار رودخانه‌ها روشن‌ترین دلیل برای اهمیت آب در زندگی روزمره انسان‌هاست. ایران از گذشته تا به امروز با مشکلی به نام آب روبه رو بوده است. از این رو مهندسین ایران باستان برای غلبه بر این مشکل سیستم حفر قنات را طراحی کردند تا راهکاری باشد برای استفاده از آب‌های زیرزمینی و همچنین صرفه‌جویی در مصرف آب. قنات تاریخی فضلعلی خان روستای رادکان، یکی از این قنات‌هاست؛ قناتی که به باور کارشناسان، جزو قنات‌های منحصر به فرد کشور به شمار می‌رود، اما به رغم آن، نه تنها ثبت جهانی نشده که از بسیاری جهات مغفول نیز مانده است. مظاهر رضائی کیا، دهیار پیشین روستای رادکان که تلاش او در شناساندن این قنات، قابل توجه بوده در گفت‌وگو با ولایت، در باره روستای رادکان و این قنات می‌گوید.
  شاید خیلی از مردم استان از روستای رادکان اطلاعی نداشته باشند؛ از این روستا و ویژگی‌های تاریخی آن بگویید. ـ روستای رادکان در کیلومتر 12 جاده تاکستان به همدان قرار دارد و به علت آب هوای مناسب و وجود آثار متعدد تاریخی در حال رشد است. اکثر مردم این روستا کشاورز هستند و به باغداری و دامداری مشغول می‌باشند. از مهم‌ترین تپه‌ها و محوطه‌های باستانی رادکان می‌توان به محوطه «آلو» اشاره کرد که طبق حفاری‌های انجام شده توسط دکتر حسین داودی سرپرست تیم کاوش، بر مبنای مواد فرهنگی یافت شده به ویژه سفال‌ها، گاهنگاری محوطه آلو را می‌توان به طور نسبی به اواسط هزاره چهارم قبل از میلاد و دوره مس سنگی جدید دانست. رادکان شهدایی را نیز در طول جنگ تحمیلی فدای ایران عزیز نموده است. از عالمان بزرگ رادکان نیز می‌توان به آیت‌ا... سید ابراهیم موسوی زنجانی اشاره کرد. ایشان دارای تالیفات متعدد بودند و در شهر مقدس نجف، امام جماعت حرم امیرالمومنین(ع) بوده‌اند.  قنات تاریخی در کدام قسمت روستا قرار گرفته است؟ ـ قنات تاریخی فضلعلی خان در جنوب غربی روستای رادکان قرار دارد و متصل شده است به زمین‌های کشاورزی روستای مظهر، که در موتور خانه شماره چهار دولتی می‌باشد و به باغات انگور می‌رسد.  با توجه به قدمت 3 هزار ساله که برای قنات رادکان تخمین زده می‌شود؛ چرا نام این قنات را «فضلعلی خان» گذاشته‌اند؟ ـ طبق شنیده‌ها در زمان مظفرالدین شاه قاجار در هنگام عبور شاه ایران از کنار روستای رادکان، مردم سفال‌ها را زیر پای اسب پادشاه می‌شکنند. مظفرالدین شاه از فرمانده خود فضلعلی خان دلیل بی‌احترامی مردم را جویا می‌شود. فضلعلی خان پاسخ می‌دهد گویا مردم تشنه هستند نه آب برای خوردن دارند و نه برای کشاورزی. مظفرالدین شاه به فضلعلی خان دستور می‌دهد نیروی کار زیادی جمع نماید و اقدام به لایروبی قنات نماید و فضلعلی خان دستور شاه را اطاعت کرده و از منطقه، کارگرانی را استخدام می‌نماید و در مدت کوتاهی قنات را لایروبی می‌کند و آب کاریز به سمت رادکان سرازیر می‌شود. همین هم می‌شود که اهالی رادکان به احترام فضلعلی خان اسم کاریز (قنات) را قنات فضلعلی‌خان می‌گذارند.  در حال حاضر قنات چه وضعیتی دارد؟ ـ در سال گذشته متاسفانه سیل وارد قنات گردید و موجب شد مقداری از کوره و دستک، از گل ولای پر شود؛ اما خوشبختانه به قسمت‌های باستانی آسیبی نرسید. تا به امروز هیچ گونه مرمتی بر روی قنات انجام نشده است. مرمت قنات جزو برنامه‌های آینده اداره کل میراث فرهنگی استان است تا بعد از اتمام کارهای ثبتی مرمت آن آغاز شود.  آیا برنامه خاصی جهت حفظ قنات در نظر گرفته شده است؟ ـ بله به طور جدی و به دستور آقای حضرتی مدیرکل میراث استان از قنات حفاظت می‌شود. اجازه هیچگونه خاک‌برداری در محدوده قنات داده نمی‌شود آقای حضرتی نسبت به ارزش قنات آگاه هستند و خودشان شخصا کارها را کنترل می‌نمایند. چند وقت پیش طبق هماهنگی‌های انجام شده باستان‌شناس استان دکتر داودی و کارشناس میراث تاکستان آقایان صادقی و علیخانی از محل شکستگی قنات بازدید و از آجرها نمونه‌برداری کردند تا مرمت و قدمت دقیق آن مشخص شود. مدیرکل میراث فرهنگی شخصا پیگیر مراحل ثبت جهانی قنات می‌باشند.  ثبت جهانی قنات در چه مرحله‌ای است؟ ـ مقدمات ثبت جهانی آماده شده و همان طور که گفتم آقای حضرتی شخصا پیگیر پرونده هستند، اما به علت دشواری در نقشه‌برداری، تعداد زیاد میله‌ها، نامشخص بودن چاه مادر، شکستگی کوره اصلی، نبود اعتبار و... کار ثبت جهانی قنات به سختی پیش می‌رود. یک نکته را بگویم و آن هم اینکه، پرفسور بهنیا بنیان‌گذار قنات‌شناسی در ایران؛ وقتی از قنات بازدید کردند و نظرات جالبی را گفتند. به گفته پرفسور بهنیا اگر قنات فضلعلی خان روستای رادکان متعلق به کشوری مثل فرانسه بود؛ به اندازه در آمد نفتی کشور ایران از لحاظ گردشگری برای کشورشان در آمد کسب می‌کردند؛ اما متاسفانه ما از این موضوع مهم غافل هستیم.  تاثیر احیای قنات رادکان را در توسعه اقتصاد روستا و منطقه چگونه می‌بینید؟ ـ حرف من و خیلی از کارشناسان دیگر که از نزدیک قنات فضلعلی خان را دیده‌اند این است که زیبایی این قنات به قدری است که هر توریستی را به راحتی به تماشا می‌کشاند و درواقع نعمت بزرگی است که از اجدادمان برای ما به یادگار مانده است. اگر گردشگری این قنات رونق بگیرد نه تنها در درآمد استان قزوین تاثیر خواهد گذاشت؛ بلکه در اقتصاد کل کشور تاثیر می‌گذارد و نمونه‌ای می‌شود برای استان‌های دیگر. درواقع می‌شود اجرای اقتصاد مقاومتی که مقام معظم رهبری تاکید زیادی بر آن دارند. خارجی‌ها عاشق زیبایی قنات هستند. تا کسی نبیند باور نمی‌کند چگونه این همه بنا زیر زمین وجود داشته باشد، این همه میله شگفت‌انگیز چگونه در دل زمین ساخته شده، کوره اصلی قنات، دستک جدا شده و خیلی چیزهای دیگر... به همین دلیل است که قنات فضلعلی را زیباترین قنات جهان و شاهکار بشر در امر هدایت مصرف بهینه آب می‌دانند.

دوشنبه 21 اسفند 1396
04:59:06
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT