کتاب، بخش جدایی ناشدنی زندگی من است


سعید الهی حمید جاوید مهر، از آن دسته از هنرمندان گرافیست قزوینی است که آثارش، فراتر از تقلید و تکرار؛ نوگرایانه، خلاقانه و فکورانه است. چه آنگاه که جلد کتابی را طراحی می کند و چه هنگامی که صفحات یک نشریه را می‌بندد. راز ابداع اندیشه‌ورزانه در طرح‌های گرافیکی او را، همانگونه که خود نیز در لابلای پاسخ هایش به سوالات ما بیان می‌کند باید در اُنس تام و تمام او با کتاب یافت. اُنسی که قدرت پرواز او را تا دور دست‌ها، فراهم ساخته و آثارش را نه فقط دیدنی که، اندیشیدنی کرده است.
با این هنرمند قزوینی که 14 سال است به صورت حرفه‌ای، کار گرافیک را پی گرفته و صدها اثر را به فرجامی خوش نگار رسانده است، در «نگارخانه ولایت» گفت‌وگو کردیم. آنچه می‌خوانید، نتیجه همین گپ‌و‌گفت در یک عصر زمستانی است.  گرایش شما به گرافیک از کجا آمد. چون هنرستان رفته بودید به گرافیک علاقمند شدید و ادامه دادید یا اینکه، چون برادرتان هم طراح و گرافیست بود؛ این کشش در شما ایجاد شد. بدون شک شخصیت هنری امیرحسین ـ برادر بزرگتر من ـ در شکل‌گیری شخصیت من بسیار تاثیرگذار بوده و به واسطه ایشان، همیشه کتاب، مجله و کالاهای مختلف فرهنگی و هنری در دسترس و اطراف من بود و قاعدتا رشد و نفس کشیدن در چنین فضایی و همراه با چاشنی تشویق‌های خانواده، زمینه ساز علاقه و گرایش من به هنر بود.  و این کشش در چه مقطعی از زندگی خودش را نشان داد؟ ـ درواقع، جرقه‌های علاقمندی از پیش از دبستان در من زده شد، از وقتی که هر هفته مجله کیهان بچه‌ها را با قیمت 25 ریال می‌خریدم و بعد در روزهای دبستان هم، روزنامه دیواری‌های مناسبتی درست می‌کردیم و گاهی هم با ابزار ساده مثل خودکار و خط کش، ویژه‌نامه‌هایی برای خودم به مناسبت جام جهانی فوتبال و ... درست می‌کردم و نتیجه و خلاصه هر بازی را در صفحه‌ای همراه با عکس و متن همراه می‌کردم. در دوران متوسطه به هنرستان میرعماد ـ تنها مدرسه هنری آن سال‌ها ـ رفتم و بهره‌مندی از اساتید و فراگیری درس‌های تخصصی گرافیک، این کشش را به اوج خودش رساند و ورود به دانشگاه هم سبب شد که گرافیک را حرفه و شغل اصلی زندگی‌ام قرار بدهم.  برخی گرافیک را هنر سفارشی و یا هنری در خدمت بازار می‌‌دانند، تا چه حد به این باور معتقدید؟ ـ هنر گرافیک، هنر بسیار دقیق و حساسی است و بر خلاف سایر رشته‌های هنری به دلیل شخصی نبودن و این که طراح گرافیک در جریان خلق آثار هنری خود همواره باید به مخاطب فکر کند و نقش سفارش‌دهنده و تکثیر را نادیده نگیرد؛ نمی‌تواند در عالم هنرهای خالص، محض و ناب قرار بگیرد. بازار و مخاطب عضو جدانشدنی گرافیک است و این ذات هنر گرافیک است؛ اما از آن جهت که معانی و مفاهیم پنهانی و درونی پیام‌‌ها و اتفاق‌ها را کشف می‌کند و به صورت خلاقانه و در کوتاه‌ترین زمان ممکن به مخاطب می‌رساند و انسان‌ها را به مکث و تفکر وا می‌دارد، در دسته رشته‌های هنری قرار می‌گیرد. به واقع این طور می‌توان گفت که مخاطب، ماهیت و ذات گرافیک با مخاطب همراه است و صرفا هنری فردگرا نیست و به نوعی می‌‌شود گرافیک را محصول خرد جمعی نامید. در این میان، هر چه این خردجمعی متشکل از گرافیست و مخاطب و جامعه در تصمیم‌گیری و پیش برد آثار گرافیک، فهیم، آگاهانه و با مطالعه عمل کند و حب و بغض‌ها و اعمال نظرهای سلیقه‌ای و شخصی، بدون دانش و بی‌پایه و اساس را کنار بگذارد و همچنین از باید و نبایدها و کلیشه‌های رایج نقش بسته در ذهن‌ها و فاصله بگیرد؛ شاهد رشد و خلق آثار بهتری در زمینه هنر گرافیک خواهیم بود.  بیشترین فعالیت‌های شما در عرصه طراحی و گرافیک در چند سال اخیر طراحی جلد کتاب بوده است. چه شد که فعالیت‌تان را به این سو کشاندید؟ ـ این که به سمت طراحی جلد کتاب کشیده شدم؛ شاید دلیل اصلی‌اش این است که کتاب‌خوان حرفه‌ای هستم و به ماهیت وجودی کتاب، که یکی از اجزای جدا‌نشدنی روزها و شب‌های من است؛ ارادت فراوان دارم. در سال‌های کودکی و نوجوانی، اکثرا زمان من صرف دیدن ویترین پر از کتابِ کتاب فروشی‌های قزوین مثل «اندیشه»، «معصومی»، «رسول‌زاده» و «اقمشه» می‌شد و مقدار زیادی از پول توجیبی خودم را صرف خرید از این کتاب‌‌فروشی‌ها می‌کردم. در همان حین دنیای رنگارنگ طرح جلدهای کتاب، به ویژه طرح جلدهای هیجان‌انگیز با رنگ‌های درخشان و بازی‌های بصری و ترفندهای تصویری متنوع مرحوم «مرتضی ممیز» ـ استاد بی‌بدیل گرافیک ـ بیشتر از متن‌های یکسان و حروف‌چینی‌های سربی خسته‌کننده کتاب مجذوبم می‌کرد. طبیعی است ارادت به کتاب و کشش فراوان به طراحی جلد با توجه به تاثیرات طرح‌های مرحوم ممیز بر نهان ناخودآگاه من، مرا به سمت طراحی جلد کتاب کشاند.  وضعیت طراحی جلد کتاب را در کشور چگونه می‌بینید؟ ـ متاسفانه بالا رفتن هزینه کاغذ و چاپ و ورود کتاب‌ها و نشریات الکترونیکی و گسترش فضاهای مجازی اینترنتی و همچنین قرار نگرفتن کتاب در سبد خرید خانواده‌ها، سرانه مطالعه به شدت پایین آمده و تولید کتاب در کشور بسیار نا‌به‌سامان شده است. این کم شدن تولید و چاپ کتاب، بی شک بر روی طراحی جلد هم تاثیر مستقیم و فراوان گذاشته است. اکثر ناشران و مدیران نشر کتاب در این برهه از زمان به مقوله مهم طراحی جلد کتاب، که در حکم ویترین کتاب است؛ کم توجه شده‌اند و کمتر از طراحان حرفه‌ای استفاده می‌کنند که این مساله باعث رونق طرح‌هایی با تصاویر خنثی، نازل و سطحی در بازار نشر کتاب شده است و آثار فاخر که مخاطب کتاب خوان را به سوی خود جلب کند کمتر دیده می‌شود.  از کارهای حرفه‌ای دیگر شما، گرافیک مطبوعاتی و صفحه‌آرایی نشریات است. صفحه‌آرایی نشریات محلی قزوین در مقایسه با مطبوعات کشور را در چه سطحی ارزیابی می‌کنید؟ ـ دارا بودن تعداد زیاد نشریه، پایگاه‌های خبری و برگزاری سالانه جشنواره استانی مطبوعات در قزوین، حاکی از پتانسیل بالای رسانه‌ای و خبری در استان دارد؛ اما با توجه به این، رونق مطبوعاتی، آثار و فرم‌های موجود در زمینه گرافیک و صفحه‌آرایی در نشریات محلی اگر چه در اکثر موارد در سطح خوبی است؛ اما به شدت از عدم تنوع و نبود ذائقه‌های متفاوت بصری برخوردار است و متاسفانه گاهی بسیار شبیه به هم ارایه می‌شود، و این عدم تنوع همواره مخاطب روزنامه‌خوان را در معرض محصولات تکراری و کسل‌کننده قرارداده است.  و حرف آخرتان... ـ ضمن تشکر از فرصتی که در اختیار من قرار دادید؛ باید تاکید کنم که امروزه به دلیل به کار نگرفتن تفکر کارآمد و نیروهای متخصص و همچنین استفاده نابجا از طرح‌های گرافیکی بی‌اثر و خنثی که گاهی با صرف هزینه‌های هنگفت تولید می‌شوند؛ جامعه ما در معرض دیدن تصاویر بی‌روح قرار گرفته است، تصاویری که به سرعت فراموش می‌شوند و ارزش خود را از دست می‌دهند. امیدوارم متولیان و تصمیم‌گیرندگان ارشد فرهنگی و هنری با بازنگری در طرح‌ها و برنامه‌های ارتباط بصری خود، کیفیت دید تصویری جامعه را ارتقا دهند و ما شاهد توقف نابسامانی‌ها در این عرصه باشیم.

دوشنبه 21 اسفند 1396
04:56:18
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT