از شایعه سازی تا شایعه پراکنی


سعید الهی
شایعه، یعنی خبری که درستی یا نادرستی آن معلوم نیست؛ قدمتی به قدمت عمر آدمی دارد! انسان همواره شیفته دانستن و اطلاع یافتن از وقایع و رخدادهای پیرامون خود است و از همین رو، از هرگونه خبری که ذهن کنجکاو و جان تشنه او را سیراب سازد؛ استقبال می‌کند و طبیعی است که در این میان، شایعه، بستری برای نشر می‌یابد و تا فرآیند اوج‌گیری و استهلاک خود را سپری نسازد؛ مورد پذیرش و استقبال طیف‌های وسیعی از مخاطبان عمومی خود قرار می‌گیرد. اینکه، شایعه ناشی از چه عوامل و شرایطی است؛ موضوع این نوشتار نیست؛ اما به اجمال باید اشاره کنم که شایعات عموما معلول ناکارآمدی شبکه‌های اطلاع‌رسانی رسمی است و خلاء انتشار سریع خبرهای واقعی، بسترساز نشر مطالب غیرواقعی براساس نیاز اطلاعاتی جامعه هدف می‌گردد. گسترش فناوری ارتباطی و ایجاد شبکه مجازی در فضای مجازی، فرصت بسیار مناسبی را به منظور آنچه که از آنها به عنوان «شایعه‌سازی» و «شایعه‌پراکنی» نام برده می‌شود؛ فراهم ساخته است. از یکسو هم ابزار کافی بدین منظور در اختیار است و از سوی دیگر، هم اینک حداقل 50 میلیون ایرانی در شبکه اجتماعی «تلگرام» از طریق کانال‌ها و گروه‌های مختلف، آماده دریافت خبرهای غیرواقعی و یا یک کلاغ، چهل کلاغ شده‌ای هستند که به سرعت در جامعه نشر می‌‌یابد و متاسفانه مورد قبول کثیری نیز قرار می‌گیرد. در این میان، تکذیب دستگاه‌های مسئول که عمدتا بدون توجه به نوع گرایش ذهنی و روانی مخاطبان، صورت می پذیرد نیز راه به جایی ندارد که گاه، بر پذیرش شایعه توسط مخاطبان نیز می‌افزاید! شایعات رایج در شبکه‌های اجتماعی که در برخی موارد مانند یک بمب در افکار عمومی منفجر می‌شوند؛ مختص مکان یا کشور خاصی نیستند. در هر نقطه از جهان که مردم، موبایل به دست یا پشت کامپیوتر به دنیای شبکه‌های اجتماعی سرک می‌کشند، هر روز و هر لحظه صدها و شاید هزاران خبر نادرست نشر می‌یابد که برخی به عمد آبرو، اعتبار یا شهرت اشخاص و یا کسب و کار افراد را نشانه می‌روند و یا برخی دیگر، ناآگاهانه تصویر ذهنی عموم مردم از هویت ملی، فرهنگ، قومیت یا جنسیت بخشی از جامعه را مخدوش می‌کنند و گاه حتی سبب اخلال و ایجاد چالش در مسایل سیاسی و دیپلماتیک می‌گردند. آنچه به نشر سریع‌تر و گسترده‌تر اینگونه پیام‌ها دامن می‌زند؛ جدا از جذابیت موضوع و تحریک اذهان، این نکته است که بیشتر افراد به طور همزمان در شبکه‌های اجتماعی متعددی حضور دارند؛ بنابراین کسی که یک پیام را در تلگرام دریافت می‌کند؛ ممکن است آن را در سایر شبکه‌ها مانند توییتر، فیس بوک، واتس آپ یا اینستاگرام هم به اشتراک بگذارد و از این رو، خود خواسته یا ناخواسته به «شایعه پراکنی» تبدیل می شود که فرد، افراد یا جامعه ای را هدف عملیات تخریبگرایانه خود قرار داده است. بی‌تردید شبکه‌های اجتماعی ابزار بسیار قدرتمندی هستند؛ اما اینکه ما چگونه از این ابزار استفاده می‌کنیم؛ موضوعی است که باید بدان بیندیشیم و این نکته را بدرستی بدانیم که نشر اخبار واهی، بدون منبع و سند در قالب «شایعه» چونان شمشیری دو دم می‌ماند که ممکن است روزی علیه خود ما نیز به کار گرفته شود.

چهارشنبه 2 اسفند 1396
05:10:29
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT