آلودگی زمین و علل آن


تالیف و ترجمه: حمید وثیق‌زاده انصاری
آلودگی زمین یکی از مهلک‌ترین انواع آلودگی‌هاست. به این خاطر آن را مهلک توصیف می‌کنم که ما به خاطر فعالیت‌های گوناگونی که انجام می‌دهیم و تصمیمات مختلفی که می‌گیریم متوجه نمی‌شویم زمین چه وقت و چگونه آلوده می‌شود. هنگامی که فعالیت‌هایمان باعث آلودگی آب می‌شوند ما این موضوع را متوجه می‌شویم، زیرا مشاهده می‌کنیم که کیفیت آب بدتر می‌شود. به همین نحو، آلودگی صوتی، نوری و تصویری قابل تشخیص هستند، زیرا قادریم این گونه آلودگی‌ها را مشاهده کرده یا احساس نماییم. با این حال، آلودگی زمین به آسانی قابل تشخیص نیست؛ زیرا این موضوع که چه چیزی باعث تخریب زمین می‌شود؛ برای ما قابل فهم نیست.  آلودگی زمین چیست؟ هنگامی که اثرات ناشی از توسعه انسانی تاثیرات نامطلوبی بر روی زمین می‌گذارند (مخصوصا از لحاظ کیفیت زمین)، می‌توان آن را آلودگی زمین نامید. این امر ما را با یک سوال مهم مواجه می‌سازد: چه نوع تاثیری را می‌توان تاثیر نامطلوب دانست؟ پاسخ این سوال ساده است: هر تاثیری که باعث کاهش بهره‌وری کار برد بالقوه‌ی یک قطعه زمین شود. در این جا، "بهره‌وری و بالقوه" به کاربردهای احتمالی زمینی اشاره دارند که می‌توان آن را در راستای اهداف مختلف ازجمله ایجاد زیرساخت، خانه‌سازی، ارائه‌ی خدمات، کشاورزی، جنگل‌داری، و غیره به کار گرفت. اگر اثرات مرتبط با توسعه‌ی انسانی، قابلیت کار برد بالقوه‌ی زمین در راستای یک هدف خوب و مناسب را کاهش دهد؛ در آن صورت می‌توان آن را آلودگی زمین توصیف نمود. علل آلودگی زمین ـ1ـ اقدامات زوال‌آفرین: این اقدامات در برگیرنده‌ی بسیاری از فعالیت‌های انسان ازجمله جنگل‌زدایی، مصرف بی‌رویه‌ی علف ‌کش‌ها و کود‌های شیمیایی، بیابان‌‌زایی، معدن‌داری، تصفیه نامناسب و یا ناکافی ضایعات، دفن زباله، تولید زباله، و غیره می‌باشد. بسیاری از این فعالیت‌ها غیرقابل اجتنابند، با این حال شدت این اقدامات را بسته به اثری که بر روی زمین می‌گذارند؛ می‌‌توان با اتخاذ تدابیر مناسب و اصلاحی کاهش داد. ـ2ـ سوء‌استفاده از زمین: سوء‌استفاده از زمین اساسا به قطع درختان جهت پاکسازی زمین و انجام فعالیت‌های کشاورزی و هم چنین فرآیندهایی هم چون بیابان‌زایی و تبدیل کار بری زمین اطلاق می‌شود. بیابان‌زایی هنگامی رخ می‌دهد که تاثیرات ناشی از فعالیت‌های توسعه‌ای انسان و یا دیگر اقدامات وی یک قطعه زمین حاصل ‌خیز را به بیابان یا زمین لم ‌یزرع تبدیل می‌نمایند. آیا این ایده ترسناک نیست؟ هنگامی که زمین به بیابان تبدیل شد؛ دیگر هیچ وقت نمی‌توان به کمک تدابیر اصلاحی آن را دو باره به زمین حاصل ‌خیز تبدیل نمود. این امر نیز یک مساله‌ی جدی محسوب می‌شود، زیرا نه تنها بر روی زمین، بلکه بر روی کل تنوع زیستی محل مربوطه اثر می‌گذارد؛ مخصوصا هنگامی که زمین در راستای انجام فعالیت‌های کشاورزی عاری از درخت می‌شود. جانوران و گیاهان بسیاری در طول چنین فرآیندهایی از بین می‌روند. ـ3ـ استفاده‌ی ناکارآمد از زمین: به خاطر پیامدهایی که استفاده ناکارآمد از زمین به دنبال دارد. استفاده‌ی ناکارآمد از زمین به خودی خود باعث آلودگی زمین نمی‌شود. با این حال، چنین کاری برابر با هدر دادن منابع بوده و در نتیجه باعث کم بود زمین می‌شود. دقیقا در چنین شرایطی است که انسان مجبور می‌شود به تدابیر دیگری هم چون جنگل‌‌زدایی و امثال اینها متوسل شود تا بتواند نیازهای خویش را برآورده سازد. این موضوع یکی از دلایل مهم، و البته غیرمستقیم، آلودگی زمین است که اغلب نادیده گرفته می‌شود. ـ4ـ آلودگی خاک: آلودگی خاک هنگامی رخ می‌دهد که بالاترین لایه‌ی "خاک" از بین رفته یا آلوده می‌شود. آلودگی خاک یکی دیگر از علل آلودگی زمین است که نه تنها بر روی زمین بلکه بر روی بسیاری چیزهای دیگر ازجمله جنگل‌های موجود در منطقه، بهره‌‌وری زراعی زمین، چرای دام و غیره اثر می‌گذارد. آلودگی خاک هم چنین بر اثر شیوه‌های غلط کشاورزی هم چون استفاده‌ی بی‌رویه از کودهای کشاورزی و سموم دفع آفات رخ می‌دهد. این امر باعث می‌شود مواد شیمیایی غیرقابل تجزیه در محیط وارد چرخه غذایی شده و در این چرخه انباشت شود؛ فرآیندی که غالبا با عنوان فزونی زیستی آلاینده یاد می‌شود. ـ5ـ تبدیل کار بری زمین: تبدیل کار بری زمین به فرآیندی اطلاق می‌شود که بر اساس آن یک قطعه زمین از حالت طبیعی خود به حالتی تغییر داده می‌شود تا مناسب انجام فعالیت‌های کشاورزی یا ایجاد زیر ساخت گردد. تغییر کار بری زمین مخصوصا یک مشکل فزاینده است و ما یک راه‌حل خوب ـ یا به اندازه‌ی کافی خوب ـ برای آن سراغ نداریم. بهترین راه اجتناب از تغییر کاربری زمین، استفاده‌ی کارامد از زمین‌های موجود است. استفاده‌ی حداکثری از قابلیت‌های بالقوه‌ی زمین نقشی کلیدی در از بین بردن علل آلودگی زمین ایفا می‌کند. دیگر علل کلیدی آلودگی زمین عبارتند از شهرنشینی، دفع نامناسب ضایعات، فعالیت‌های صنعتی، تحقیقات هسته‌ای، مواد شیمیایی که توسط صنایع سنگین انتشار می‌یابند، نیروگاه‌هایی که از ذغال سنگ به عنوان سوخت استفاده می‌کنند، و صنایع تولید فلز.

سه شنبه 24 بهمن 1396
05:05:07
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT