امنیت در شهر اسلامی


سید احمد باقری
موضوع امنیت در قرآن‌کریم، نیاز فرد و اجتماع و شاید بعد از نیازهاى زیستى، مهمترین نیاز انسان و جامعه است. اطاعت از فرمان الهى و وجود نبى در امت، سبب امنیت عمومى است (انفال/ 33) در فرهنگ اسلامى ایمان، هم پایه امنیت است و هم هدف آن؛ ایمان، پایه امنیت است از این جهت که امنیت اصلى، واقعى و حقیقى در گرو ایمان است. امنیت در لغت به معناى در امان بودن، آسایش، بی‌هراسى، اطمینان و سکون قلب است. مفهوم امنیت از آغازِ آفرینش مورد توجه بشر بوده است؛ زیرا آسایش، بی‌هراسی و اطمینان قلبى از نیازهاى اصلى انسان بوده است. اگر امنیت نباشد؛ بندگان خدا نمی‌‌توانند خدا را عبادت کنند. نیز امنیت گسترش دهنده ایمان به خدا است. در نظام اسلامى امنیت، تماماً جزو اهداف مقدماتى و متوسط محسوب می‌شوند. لذا می‌گوییم امنیت، بدون ایمان، امنیتى است که هدف طاغوت‌ها است‌. بر همین اساس مرجع امنیت، کارگزاران امنیت، اهداف امنیت، نوع تهدیدهاى امنیتى در نظام اسلامى متفاوت از دیگر نظام‌ها و جوامع خواهد بود. در واقع پیوستگى عمیقى وجود دارد میان نظام باورها، نظام رفتارها و نظام محمل‌ها و ساز و کارهاى مادى که تجسّم نظام باورها و رفتارها هستند. در فضای شهری تقریبا شکل، فضا، عملکرد و ارتباطات، وابسته به مبانی فرهنگی و جهان‌بینی جامعه است؛ جهان‌بینی اسلامی در شهر اسلامی برای استقرار امنیت معیارهایی خاص را ارائه می‌دهد. شهر اسلامی شهر محله محور است تا جایی‌ که چهل خانه از چهار جهت همسایه مسجد است و یک حریم معنوی در اسلام است که برای یک محله تعریف شده است. تعریف امنیت شهر اسلامی در قرآن، نشان دادن شهر امن است که براى نمونه و الگو بیان گردیده؛ شهرى که در آن امنیت و آسایش است و روزى گواراى اهل آن از همه جا می‌رسد (نحل / 112) خداوند به عنوان الگو و نمونه، شهری را نشان می‌دهد که داراى امنیت و آسایش است و همواره روزی‌اش گوارا و گسترده از هر جا می‌رسد. در این آیه اطمینان از نشانه‌هاى امنیت قرار داده شده که همان ثبات است؛ ثبات در سیاست، ثبات در اقتصاد، و ثبات در وابسته نبودن به دیگران. شهر اسلامی با امن بودن و آرامش مترادف است؛ شهر اسلامی شهر بیداری و صبوری و توسل است؛ مساجد: کانون‌های فرهنگی، مذهبی و سیاسی، مدارس: محل تحصیل علوم دینی‌، بازار: محل داد و ستد و مراودات اقتصادی، ساختمان‌ها، خیابان‌ها، معابر رفت و آمد شهری و دیگر عناصر شهری، در جهت برآورده ساختن نیازهای مادی و معنوی ساکنان شهر است که در سایه تقرب الهی، امنیت روانی، اجتماعی و سیاسی محقق می‌شود. از نگاه قرآن، تهدیدات اصلى امنیت انسان و جامعه انسانى تهدیدات درونى است. مبارزه با تهدیدات درونى مقدمه مبارزه با تهدیدات بیرونى است؛ نتیجه این می‌شود که ما در بحث امنیت فردى، موانع درونى را جزو تهدیدات به حساب آوریم و در حوزه‌ى امنیت ملى، استبداد و استکبار را تهدید بدانیم و روشن است که با تهدید هم باید مبارزه کرد. بنا بر ضرورت، می‌توان راهبردهایی را جهت برقراری امنیت فردی و درونی در شهر اسلامی از طریق طراحی محیطی برشمرد:  تعیین محدود کننده‌های رفتاری: محدود‌کننده‌های نمادین و مشخص، در رابطه میان فضای کالبدی و محیط اجتماعی شهر اسلامی، برای تعریف حریم‌ها ضرورت دارد. به طوریکه بعضی بیانگر موانع واقعی هستند و بعضی دیگر موانع سمبلیک و نمادین را به نمایش می‌گذارند. اما به هر طریق یک هدف دنبال می‌شود، گذر از فضایی عمومی به سمت فضایی خصوصی‌تر که شخص غریبه در آن نیازمند دلیل است و جنبه محدود‌کننده رفتاری دارد. فضاهای تعریف نشده احساس آزار رسانی را به وجود می‌آورند و موجب نا‌امنی و بروز جرایم هستند. نظارت: در طراحی محیطی شهر اسلامی، نظارت طبیعی و غیر‌رسمی ساکنان، تامین‌کننده امنیت است و هدف اصلی نظارت، زیر نظر داشتن دقیق آن و ممانعت از مزاحمت برای دیگران است. نظارت بخشی از محافظت بالقوه محله است. اگر مجرم تصور کند که در صورت ارتکاب جرم در معرض نظارت است؛ احتمال جرم وی کمتر خواهد شد. وی می‌داند در آن محله به علت نظارت بالقوه، احتمال دخالت ساکنان، پلیس و نهادهای امنیتی و در نهایت دستگیری بالا خواهد بود و در نتیجه از ارتکاب جرم منصرف خواهد شد. نظارت بر سه گونه است: 1ـ غیر‌رسمی یا طبیعی (از طریق پنجره‌ها) 2ـ رسمی یا سازمان یافته (محافظان امنیتی و نگهبانان) 3ـ مکانیکی (روشنایی و دوربین مدار بسته) کنترل دسترسی‌ها: کنترل دسترسی‌ها بر کاهش فرصت‌های مجرمانه تمرکز دارد. این کاهش از طریق بالا بردن خطر دستگیری محقق می‌شود. کنترل دسترسی یا ورودی‌ها شامل راهبردهای طبیعی غیر‌رسمی مانند تعریف فضا، رسمی یا سازمان یافته مانند استخدام نگهبان یا پذیرش در ورودی ساختمان و مکانیکی مانند قفل‌ها و آیفون‌های تصویری می‌باشد. تحقیقات نشان می‌‌دهند که، مناطقی که دارای ورودی‌ها و دسترسی‌های نامنظم و بی‌قاعده هستند نسبت به مناطقی که دارای ورودی و دسترسی محدود هستند جرایم بیشتری را تجربه می‌کنند. هر چند کنترل معابر و خیابان‌ها و مناطق باز مشکل است؛ اما با تکنیک‌هایی می‌بایست این محیط‌ها کنترل شوند. نگهداری فضا: امنیت و قابلیت زندگی در یک فضا بستگی به درک تصویری دارد که ساکنان و محله‌های مجاور از آن دارند. اگر ساکنان، تصویر بدی از آن فضا داشته باشند؛ احتمال ارتکاب جرم در آن فضا بیشتر خواهد بود. ارتقای استانداردهای امنیتی: سنتی‌ترین روش پیشگیری از جرم است که هدف اصلی آن افزایش امنیت فیزیکی آماج‌های جرم است. بدین طریق، کار مجرمین به هنگام ارتکاب جرم مشکل‌تر می‌شود. در ساختمان‌ها، بهبود و ارتقای استانداردهای امنیتی، موجب دور نگه داشتن مجرمان می‌شود. اشیایی که معمولا در معرض تخریب یا سرقت قرار می‌گیرند به نحوی طراحی شوند که در برابر جرم و سرقت مقاوم بوده و از تخریب مصون بمانند. اقدامات پشتیبانی: اقدامات پشتیبانی، استفاده از طراحی برای تشویق ساکنان در جهت حضور بیشتر در فضاهای عمومی و فرصت نظارت فراوان در میزان فعالیت‌ها است. اقدامات پشتیبان به مانند جاذبه‌هایی خواهند بود که افراد یک محله در یک جا جمع شده و این مساله موجب می‌شود تا حضور مجرمان کمتر شده و انگیزه‌های پلید و شیطانی مجرمان خنثی شود.

دوشنبه 16 بهمن 1396
05:08:22
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT