زنان روستایی؛ زمینه ساز توسعه کشاورزی محلی


مسئولان بازار فروش محصولات کشاورزی را در استان تقویت کنند
مریم بهبهانی‌فر ـ کشاورزی از گذشته تاکنون شغلی مهم به شمار می‌رفته چرا که به وسیله‌ی آن موادغذایی افراد جامعه تهیه می‌شود، در ادیان مختلف الهی نیز از کشاورزی به عنوان یک شغل پسندیده یاد شده به گونه‌ای که ائمه اطهار درباره این حرفه احادیث و روایت بسیاری را عنوان کرده‌اند. در دنیای امروز هم اگرچه با تغییر سبک زندگی، رشد تکنولوژی و ورود صنایع مختلف به حوزه‌های کار و درآمدزایی روبرو هستیم باز هم حرفه کشاورزی به ویژه در کشورهای در حال توسعه موتور اصلی رشد و توسعه اقتصادی به شمار می‌رود. همچنین اثبات شده که بخش کشاورزی به دلیل ارتباط‌های گسترده‌ای که با سایر بخش‌های اقتصادی دارد؛ می‌تواند با رشد خود زمینه تولید ثروت، ایجاد بازار، ارزآوری و رشد صنعت را فراهم کند و در ایجاد اشتغال و فقرزدایی و بهبود وضعیت خانواده‌ها به ویژه در مناطق روستایی اثربخشی بسیاری داشته باشد. با توجه به ساختار نظام بهره‌برداری در حوزه کشاورزی از نقش مدیریتی زنان و میزان مشارکت آنها در زراعت، دامداری و کشاورزی نباید غافل شد و باید توجه داشت که در این حوزه و به ویژه در بخش کشاورزی روستایی عمده نیروی کار آنها را زنان تشکیل می‌دهند؛ اما اغلب این زنان به لحاظ اجتماعی هویت و پایگاه مستقلی نداشته‌اند و نیاز است که این قشر بیشتر دیده شوند. در استان قزوین که پتانسیل بالایی برای کشاورزی دارد؛ شاهد هستیم که در بسیاری از مناطق و مزارع زنان همپای مردان به عرصه آمده‌اند و علاوه بر حفظ حرفه آبا و اجدادی خود از این طریق امرار معاش می‌کنند و خوشبختانه در بررسی‌ها و معرفی نمونه‌های این بخش چهره‌هایی از بانوان هم دیده شده‌اند. در «ولایت» این هفته به معرفی و بررسی دغدغه‌های زنان نمونه‌ای که در بخش کشاورزی وارد شده‌اند؛ پرداختیم که اگرچه با عشق و علاقه به این عرصه گام نهاده‌اند و از این طریق امرار معاش می‌کنند؛ ولی در حرفه خود با چالش‌های زیادی همچون بالا بودن نرخ تسهیلات، عدم حمایت از آنها در تامین کود و سم یارانه‌ای و بحران روبرو هستند. گفت‌وگوی ولایت را با این بانوان زحمتکش که سربازان اقتصاد مقاومتی به شمار می‌روند در ادامه می‌خوانید.  کاهش سهمیه‌ی آب، مزرعه‌ام را به چالش می‌کشاند فاطمه رحمنی 55 ساله، بدون آنکه تحصیلاتی در زمینه کشاورزی داشته باشد، تنها بر حسب عشق و علاقه و حفظ حرفه خانوادگی خود وارد این عرصه شده است. این بانوی کشاورز به «ولایت» می‌گوید: مزرعه‌ی ما 20 هکتار مساحت دارد که سهمی از آن به صورت ارثیه از پدر همسرم در اختیار من قرار گرفته و سالیان زیادی است که در این اراضی انگور، یونجه، گندم، گوجه، صیفی‌جات کشت می‌کنم و بخشی از زمین‌هایمان که حدود 4 هکتار است را هم به تولید انواع میوه اختصاص داده‌ایم. او که توانسته است 2 فرزند با تحصیلات دانشگاهی، تربیت کند؛ بیان می‌کند: من در خانواده‌ای کشاورز تربیت یافتم و اگرچه همسرم فرهنگی است؛ ولی خانواده او هم کشاورز بودند و پدر ایشان چاه و زمین کشاورزی داشت. من نیز بر حسب عشق و علاقه سعی کردم حرفه آنها را زنده نگه دارم. این بانوی موفق در زمینه کشاورزی بالا بودن نرخ تسهیلات بانکی را از مشکلات فعالان بخش کشاورزی عنوان و اضافه می‌کند: به طور معمول وام‌هایی که در اختیار کشاورزان قرار می‌گیرد با بهره‌های 18 تا 23 درصد همراه است که این میزان بهره بانکی برای کشاورز مقرون به صرفه نیست. رحمنی می‌افزاید: چندی پیش برای راه‌اندازی باریگاه بهداشتی در مزرعه 45 میلیون تومان وام دریافت کردم؛ اما با احتساب سود بانکی آن به ناچار 90 میلیون تومان به بانک بازگرداندم که پرداخت این میزان سود ما را در پیشبرد اهداف با مشکل روبرو می‌کند. او کمبود آب کشاورزی را از دیگر مشکلات فعالان حوزه کشاورزی بیان و تصریح می‌کند: مزرعه ما دارای چاه آب دارای مجوز است که این چاه هم به پدر همسرم تعلق دارد؛ ولی متاسفانه از آنجایی که در بهره‌برداری از آن با سهامداران دیگر شریک هستیم؛ برای استفاده از چاه با شرکا اختلاف پیدا کردیم و در این باره پرونده تشکیل شده که آن پرونده و نیز بهره‌برداری از آب چاه مزرعه به کمیسیون آب‌های زیرزمینی آب منطقه‌ای ارسال شده است که آنها نیز سهمیه آب ما را کمتر کرده‌اند. این بانوی کشاورز بیان می‌کند: من برای مزرعه زحمات زیادی را متحمل شده‌ام. کاهش سهمیه آب ما را با مشکل روبرو می‌کند و سبب کاهش تولیدات ما می‌شود. انتظار داریم به مقدار مورد نیاز آب در اختیار ما قرار دهند. رحمنی ادامه می‌دهد: از آنجایی که در فصول سرد سال نمی‌توانیم کشاورزی داشته باشیم و در این فصل‌ها درآمدی نداریم، از این‌رو به منظور رونق اقتصاد خانواده قصد داشتیم با دریافت تسهیلات در جوار مزرعه، دامداری کوچکی را هم راه‌اندازی کنیم که متاسفانه با ما همکاری صورت نمی‌گیرد و بانک عامل معتقد است که چون بدهی بانکی داریم؛ نمی‌توانیم دوباره تسهیلات دریافت کنیم.  نرخ کود و سم باید کاهش بیابد او بالا بودن نرخ کود را از دیگر چالش‌های در پیش‌روی عنوان و تصریح می‌کند: به منظور تولید محصول باکیفیت و سالم همواره سعی می‌کنم که بیشتر از کود حیوانی استفاده کنم و کمتر به سراغ سم‌های شیمیایی بروم؛ چرا که این نوع کودها به سلامت آسیب می‌رساند و کیفیت محصول را هم کاهش می‌دهد، متاسفانه چند سالی است که یارانه کود و سم را قطع کرده و با توجه به بالا بودن نرخ این مواد، تامین آنها به سختی امکان‌پذیر است. این کشاورز نمونه ادامه می‌دهد: در فصل زمستان باید برای درختان از روغن مخصوصی استفاده کنیم که دچار سرمازدگی نشوند؛ متاسفانه نرخ این روغن به قدری افزایش یافته که توان خرید آن را نداریم و در صورت عدم تامین هم درختان آسیب می‌بینند، اکنون در دوراهی قرار گرفته‌ایم و نمی‌دانم چه باید کرد. رحمنی عنوان می‌کند: بالا بودن نرخ تولید و نرخ مواد اولیه همچنین پایین بودن درآمد سبب شده در تامین هزینه‌ها با مشکل روبرو شویم تا آنجا که حتی نتوانسته‌ایم مزرعه را بیمه کشاورزی کنیم، در این باره انتظار داریم با اختصاص مواد اولیه یارانه‌ای کشاورزان را مورد حمایت قرار دهند. او همچنین رمز موفقیت خود را تعهد به کار، حضور دائم در مزرعه و در کنار کارگران عنوان و اذعان می‌کند: از مسئولان حوزه کشاورزی و آب دو انتظار مهم دارد یکی آنکه سم و کود معتبر در اختیار کشاورزان قرار دهند که بیماری‌زا نباشد و دیگر آنکه سهمیه آب مزرعه‌ام را کم نکنند و مطابق نیاز مزرعه در اختیار ما آب قرار دهند تا بتوانیم همچون گذشته به کشاورزی ادامه دهیم و در ایجاد اشتغال برای افراد جامعه‌ و همچنین تامین اقتصاد خانواده‌مان اثربخش باشیم.  زنان روستایی الولک دغدغه‌های معیشتی زیادی دارند بانوی دیگری که در روستای الولک در زمینه‌ی کشت گیاهان دارویی فعالیت دارد و در حوزه ترویج رابط نمونه‌ی بهداشت کشاورزی هست نیز در گفت‌وگو با ولایت اظهار می‌کند: روستای الولک بیش از یک هزار هکتار مرتع دارد من نیز به همراه دیگربانوان روستا در این مرتع‌ها به پرورش گیاهان دارویی ارگانیک می‌پردازیم و از این طریق درآمدزایی داریم. مریم میرزایی که متولد سال 61 است؛ دارای مدرک تحصیلی کارشناسی در رشته علوم اجتماعی، حوزه پژوهشگری می‌باشد و برحسب علاقه به این حوزه ورود کرده است. این بانوی فعال در حوزه کشاورزی می‌گوید: در روستای الولک نمونه‌های مختلفی از گیاهان دارویی ارگانیک همچون کاسنی، پنیرک، بابونه، نعنا کوهی، آویشن، تکلیجه، گل بنفشه و گزنه را کشت می‌کنیم و در فصل بهار پس از جمع‌آوری گیاهان آنها را به سه نوع مصرف می‌کنیم، یعنی مقداری را خشک، بخشی را تبدیل به عرقیجات و بخشی را هم به صورت تازه به فروش می‌رسانیم. او میانگین جمع‌آوری گیاهان دارویی را در روستای الولک سالیانه یک هزار تن عنوان کرده و بیان می‌کند: من در خانواده‌ا‌ی کشاورز پرورش یافتم و از آنجایی که به این رشته علاقه بسیاری داشتم به این عرصه ورود کردم. البته سازمان جهاد کشاورزی نیز همواره مرا به ادامه کار در این عرصه تشویق می‌کرد و با برگزاری دوره‌های آموزشی روش فعالیت در این زمینه را به ما آموزش داد. این بانوی نمونه در حوزه کشاورزی اضافه می‌کند: سال گذشته در قطعه زمینی به مساحت 24 مترمربع اقدام به کشت زعفران کردیم که خوشبختانه ثمره خوبی داشتیم و بازار فروش خوبی را هم به دست آوردیم و امیدواریم بتوانیم کشت این محصول را گسترش دهیم. میرزایی عنوان می‌کند: علاوه بر کشت گیاهان دارویی که در مراتع انجام می‌دهم باغ‌های گیلاس، گردو، بادام هم دارم که آنها را هم پرورش می‌دهم؛ اما متاسفانه نتوانسته‌ام محصولات خود را بیمه کنم؛ چرا که انجام آن مشکلات زیادی دارد و مهمتر آن که کشاورزان باید درآمد ثابت داشته باشند که بتوانند هزینه بیمه محصولات کشاورزی و بیمه تامین اجتماعی را بپردازند که متاسفانه درآمدهای ما آنچنان نیست که بتوانیم مخارج بیمه را تامین کنیم. او از وجود دغدغه‌های بسیاری در حوزه کشاورزی سخن به میان می‌آورد و خاطرنشان می‌کند: متاسفانه اگرچه تولیدات خوبی داریم؛ ولی بستری برای فروش محصولات خود نداریم و در این راستا انتظار می‌رود، دولت برای عرضه و فروش محصولات مکان‌هایی در اختیار تولیدکنندگان بخش کشاورزی قرار دهد تا بتوانیم از این راه کسب درآمد بیشتری داشته باشیم.  بانوان کشاورز توان مالی اندکی دارند این بانوی کشاورز ادامه می‌دهد: بسیاری از بانوانی که در حوزه کشاورزی فعالیت می‌کنند از توان مالی کمی برخوردار هستند و تمامی زحمات آنها با هدف تامین اقتصاد خانواده است؛ از این‌رو راه‌اندازی بازارهای فروش با همکاری دستگاه‌های اجرایی به ویژه میراث فرهنگی با اختصاص یکی از فضاهای تاریخی به این منظور می‌تواند راهگشای بانوان فعال در حوزه کشاورزی باشد. میرزایی، بروکراسی‌های اداری را از دیگر چالش‌های بخش تولید بیان و خاطرنشان می‌کند: به طور معمول وقتی برای دیدار با مدیر یا انجام کاری به بخش دولتی مراجعه می‌کنیم با بی‌مهری‌ها و عدم پذیرش روبرو می‌شویم که امیدوارم این‌گونه رفتارها اصلاح شود. او می‌افزاید: وقتی کشاورزی به منظور توسعه کسب و کار برای دریافت تسهیلات بانکی اقدام می‌کند با عدم همکاری بانک روبرو می‌شود. بانک‌ها اغلب ضمانت‌ها و وثیقه‌هایی از کشاورزان طلب می‌کنند که در توان آن نیست. این بانوی کشاورز توجه به سیستم‌های جدید آبیاری و حمایت از کشاورزان را راهی موثر در کاهش مشکلات فعالان این عرصه بیان و اظهار می‌کند: متاسفانه همچنان در روستای الولک آبیاری باغ‌ها و اراضی کشاورزی به روش سنتی انجام می‌شود که این روند هدررفت آب را به همراه دارد؛ در حالی که مسئولین باید برای ترویج آبیاری به روش بارانی، قطره‌ای و حمایت مالی از کشاورزان برای انجام این روش‌ها اقداماتی داشته باشند. میرزایی با تاکید بر حمایت از بانوان فعال در حوزه کشاورزی یادآور می‌شود: بانوان ساکن در روستای الولک در زمینه اشتغال با مشکلات زیادی روبرو هستند و حتی خانواده‌های زیادی را می‌شناسم که برای امرار معاش و تامین مایحتاج اولیه خانواده با مشکل روبرو هستند؛ از این‌رو با توجه به پتانسیل‌هایی که روستا در حوزه کشاورزی و دامپروری دارد؛ انتظار می‌رود در همین حوزه‌ها فرصت‌هایی برای بانوان روستا مهیا شود تا بخشی از مشکلات اقتصادی آنها برطرف شود. او ادامه می‌دهد: در گذشته اغلب ساکنان روستای الولک دامپروری داشتند. متاسفانه کمبود آب سبب شد که آنها دیگر نتوانند این حرفه را دنبال کنند و این روند سبب شده که ساکنان روستا فصول سرد سال که امکان کشاورزی نیست بیکار باشند و درآمدی نداشته باشند. این بانوی کشاورز توجه به اجرای طرح‌های کشاورزی متناسب با نیازها و شرایط مناطق را گامی موثر در راستای دستیابی اثربخشی طرح‌ها عنوان و اضافه می‌کند: متاسفانه در موارد زیادی شاهد هستیم که طرح‌های مربوط به حوزه کشاورزی متناسب با موقعیت مکانی، جغرافیا و بافت روستاها ارایه نمی‌شود و این سبب می‌شود که اجرای برخی طرح‌ها با شکست روبرو شود. میرزایی با تاکید بر رعایت عدالت در بهره‌برداری از آب عنوان می‌کند: در زمینه تجمیع آب باید از روستاهایی استفاده شود که در هر منطقه‌ای کشاورزان متناسب با زمین خود از آب مورد نیاز برخوردار شوند نه آنکه تقسیم‌بندی آب به گونه‌ای باشد که برخی‌ها دیده نشوند. او با بیان این مطلب که محصولات کشاورزی الولک به صورت تازه‌خوری مصرف می‌شود، می‌گوید: متاسفانه در زمینه بازاریابی و فروش محصولات با کشاورزان همکاری صورت نمی‌گیرد همین موضوع سبب شد، امسال سیب و هلو کشاورزان فروش نرود و محصول آنها از بین برود و این‌ها به اقتصاد خانواده آسیب جدی وارد کرد و زنان و فرزندان خانواده‌ها در تنگناهای مالی قرار گرفتند. این بانوی کشاورزی تاکید می‌کند: انتظار می‌رود برای کشاورزان فرصت‌هایی مهیا شود تا آنها بتوانند محصولات خود را بدون واسطه و به صورت مستقیم به واحدهای صنعتی ارسال کنند تا از درآمد بهتری برخوردار شوند. *** با شنیدن این درد‌دل‌ها باید گفت: در شرایط اجتماعی فعلی که خانواده‌ها با تنگناهای اقتصادی زیادی روبرو هستند و با توجه به نبودن فرصت‌های شغلی در محیط‌های شهری، بهتر است که بستر کسب و کار در فضاهای روستایی بیشتر مهیا شود و در مشاغل روستایی متناسب با پتانسیل هر منطقه زنان هم مورد توجه قرار گیرند. البته به گونه‌ای که استقلال زنان دیده شود نه همچون گذشته که زنان در مناطق روستایی برای تامین اقتصاد خانواده با کارهای سنگین در مزارع و دامداری‌ها ایفای نقش می‌کردند؛ ولی از هیچ‌گونه استقلالی برخوردار نبودند و در موارد زیادی از حقوق خود به نفع مردان خانواده عبور می‌کردند.

چهارشنبه 11 بهمن 1396
05:03:08
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT