صنعت دامپروری؛ بیم‌ها و امیدها


مریم بهبهانی‌فر


دامپروری یک صنعت وابسته به کشاورزی است که در آن تلاش بر این است که با بهره‌گیری از علوم نوین، بهره‌وری را افزایش دهند؛ برخلاف دامداری که بر سنت مبتنی است و در آن بیشتر از چراگاه‌های تازه و منابع آب طبیعی برای پرورش دام استفاده می‌شود. صنعت دامپروری در جهان به عنوان حرفه‌ای جذاب و پردرآمد به حساب می‌آید و از جمله کارهایی است که سختی‌های زیادی دارد و افراد شاغل در این حرفه باید حوصله زیادی داشته باشند.

اگرچه صنعت دامپروری در تامین تغذیه افراد جامعه به ویژه تولید شیر و لبنیات که از ضروریات سلامت است؛ نقش موثری دارد و این صنعت با تولید و فروش شیر، گوشت و فرآورده‌های لبنی نقش مهمی در گردش مالی کشورها ایفا می‌کند؛ اما این صنعت در ایران و به تبع آن در استان گرفتار مشکلات بسیاری شده و همین امر صنعت گاوداری را به یکی از پرریسک‌ترین صنایع کشور تبدیل کرده است.

در سال‌های گذشته به دلیل اتخاذ برخی تصمیم‌های غیرکارشناسی و عدم حمایت از کشاورزان نبودن تسهیلات ارزان قیمت، عدم حمایت‌های دولتی از دامداران، واردات گوشت و شیرخشک، بالا بودن هزینه‌های تغذیه دام و عدم تناسب میان نرخ مواد اولیه و مورد نیاز واحدهای دامپروری و قیمت فروش شیر و گوشت به این صنعت آسیب زیادی وارد شده و صاحبان واحدهای دامپروری را با مشکلات عدیده‌ای روبرو کرده تا آنجایی که بسیاری از فعالان این عرصه از کار خود سود نمی‌برند، و به مرز ورشکستگی نزدیک شده‌اند و حتی بسیاری از دامداران واحد صنعتی خود را تعطیل کرده‌اند.

بانوانی که در عرصه دامپروری اشتغال دارند با مشکلات بیشتری روبرو هستند؛ آنها باید یک کار مردانه و سنگین را که حتی برای مردان هم سخت است؛ مدیریت کنند که گاها تحمل این سختی‌ها کار را برای آنها مشکل‌تر ساخته است؛ در تحریریه «ولایت» پای درد دل بانوانی که با هدف اشتغالزایی و تقویت اقتصاد ملی به این حرفه روی آورده‌اند؛ نشستیم، گپ و گفت «ولایت» با این بانوان سخت کوش را با هم می‌خوانیم...

 

مهرانگیز کاکاوند، بانوی 64 ساله قزوینی، پس از بازنشستگی از حرفه آموزگاری بر حسب علاقه فرزندان خود با هدف اشتغالزایی برای آنها اقدام به تاسیس دامداری کرده و اکنون 10 سال است که در این حرفه فعالیت دارد. او اکنون در گاوداری خود 50 گاو شیری را پرورش می‌دهد و برای 6 نفر اشتغالزایی ایجاد کرده و در این گاوداری روزانه یک هزار و 400 کیلو شیر تولید و عرضه می‌کند و با درایت‌هایی که دارد در سال 89 به عنوان گاودار نمونه کشوری انتخاب شد.

¢ دامداری از صنایع پرریسک کشور است

این بانوی دامدار در گفت‌وگو با «ولایت» با بیان این مطلب که دامداری یکی از پرریسک‌ترین صنایع کشور است؛ می‌گوید: امروزه نرخ نهاده‌های دامی بسیار متغیر است و این سبب می‌شود دامدار نتواند درباره هزینه‌های جاری و قیمت تمام شده شیر برنامه‌ریزی کند از این‌رو با ضرر و زیان روبرو می‌شود.

کاکاوند بالا رفتن یک باره نرخ یونجه در سال جاری را از چالش‌هایی می‌داند که در حال حاضر دامداران با آن روبرو هستند و می‌افزاید: سال گذشته یونجه را کیلویی 650 تا 700 تومان خریداری می‌کردیم؛ ولی امسال محصول کیلویی یک هزار و 150 تومان شده، یعنی در هر کیلو یونجه یک باره با 400 تومان افزایش قیمت روبرو شده‌ایم که این سبب کاهش درآمدهای گاوداری می‌شود.

¢ متغیر بودن مواد اولیه چالش پیش‌روی دامپروران است

او با بیان این که متغیر بودن نرخ نهاده و مواد اولیه به دامداری زیان وارد می‌کند؛ ادامه می‌دهد: سال گذشته جو را 750 تومان خریداری می‌کردیم؛ ولی نرخ این محصول امسال به 950 تا یک هزار تومان رسیده، نرخ ذرت که در سال گذشته 720 تومان بوده امسال به یک هزار و 150 تومان رسیده و این‌ها سبب شده که با وارونگی درآمدی روبرو شویم که این به زیان دامدار است؛ چرا که درآمد حاصل از فروش شیر جوابگوی تغذیه دام و دیگر هزینه‌های دامداری نیست.

این بانوی دامدار می‌گوید: متاسفانه امروزه دامدار باید تمامی هزینه‌ها‌ی مربوط به واکسیناسیون و خدمات پزشکی و درمانی را به صورت شخصی تامین کند و دولت دیگر حمایتی در این باره از دامدار ندارد؛ در حالی که سال‌های گذشته واکسیناسیون دام با نرخ دولتی انجام می‌شد.

کاکاوند با اشاره به شیوع بیماری تب‌برفکی در میان دام‌ها تصریح می‌کند: با شیوع این بیماری دام‌ها باید واکسینه شوند که به این بیماری دچار نشوند. برای مقابله با این بیماری هم دو نوع واکسن ایرانی و فرانسوی موجود است. او می‌افزاید: نوع ایرانی واکسن تب‌برفکی اگرچه با نرخ پایینی عرضه می‌شود؛ ولی کیفیت لازم را ندارد و اغلب به دام‌ها آسیب می‌رسد که مشابه این ادعا را در استان قم داشته‌ایم.

این بانوی کارآفرین ادامه می‌دهد: در دامداری برای مقابله با بیماری تب‌برفکی باید از واکسن آن با نوع فرانسوی استفاده کنیم که آن نیز نه تنها نرخ بالایی دارد؛ بلکه در بازار هم موجود نیست؛ در حالی که تزریق آن به دام ضروری است.

کاکاوند شرایط کار در دامداری‌ها را سخت و زیان‌آور عنوان و اضافه می‌کند: من این دامداری را با هدف اشتغالزایی راه‌اندازی کرده‌ام به این امید که فرزندانم و دیگر جوانانی که بیکار هستند؛ بتوانند از این طریق به کار گمارده شوند؛ ولی متاسفانه به دلیل عدم حمایت‌ها در حال حاضر دیگر دامداری سوددهی و درآمدی ندارد و برای ما تنها هزینه است.

¢ صدور مجوزهای متعدد به زیان صنعت دامپروری است

او صدور مجوزهای متعدد بدون پشتوانه را از دیگر چالش‌های موجود در صنعت دامپروری می‌داند و می‌افزاید: در شرایط فعلی 90 درصد از دامداری‌های قزوین بدون درآمد کار می‌کنند و فعالیت در این حرفه برای آنها مقرون به صرفه نیست که متاسفانه برخی افراد بدون آنکه به این حرفه و مشکلات آن آگاهی داشته باشند؛ کاملا غیرکارشناسانه اقدام به صدور پروانه می‌کنند که این به گاوداری‌های موجود زیان وارد می‌سازد.

این بانوی دامپرور خاطرنشان می‌کند: اگر بناست که صنعت دامپروری توسعه پیدا کند به جای صدور مجوزهای متعدد، برای رونق گاوداری‌های راکد و فعال شدن دوباره آنها تدابیری اندیشیده شود نه آنکه با اقدام‌های غیرکارشناسانه به مشکلات آنها بیافزایند.

¢ نرخ شیر برای دامپرور مقرون به صرفه نیست

کاکاوند پایین بودن نرخ شیر دامداری‌ها را از دیگر مشکلات گاوداری‌ها عنوان و اضافه می‌کند: در حال حاضر یک لیتر شیر از دامدار 1200 تومان خریداری می‌شود و این نرخ چند سالی است که ثابت مانده در حالی که نرخ نهاده‌های دامی دائم رو به افزایش است.

او ادامه می‌دهد: نرخ خرید شیر از دامدار افزایش نمی‌یابد؛ ولی برای واحدهای صنعتی که شیر را فرآوری می‌کنند؛ معادل نرخ تورم نرخ عرضه محصول آنها را افزایش می‌دهند؛ در حالی که هزینه‌های تولید یک دامدار کمتر از هزینه فرآوری و بسته‌بندی یک واحد تولیدی نیست.

این بانوی دامدار بیان می‌کند: تا سال گذشته دامداری‌ها از آب رایگان برخوردار بودند که متاسفانه امسال شرکت آب و فاضلاب با دامپروری‌ها مکاتبه کرده که 2 میلیون تومان بابت آب بها به حساب دامپروری پرداخت کنند و این به هزینه‌های دامپروری‌ها اضافه شده است.

کاکاوند خاطرنشان می‌کند: دامپروری صنعتی است که به آب زیادی نیاز دارد. پرداخت هزینه آب برای دامدار مقرون به صرفه نیست و مشکلات دامداری‌ها را افزایش می‌دهد.

او پرداخت یارانه به دامپروری‌ها را یک ضرورت عنوان و اضافه می‌کند: در گذشته به دامپروری‌ها مبالغی به عنوان یارانه آب، جو، موادغذایی دام پرداخت می‌شد که متاسفانه در سال‌های گذشته این یارانه حذف شد و نرخ نهاده‌های دامی هم افزایش یافت و این‌ها در حالی است که نرخ شیر همواره ثابت است و این‌ها سبب شده که دیگر تناسبی میان درآمد دامپروری و هزینه‌های آنها وجود نداشته باشد.

این بانوی کارآفرین نرخ تمام شده هر یک لیتر شیر را برای دامدار یک هزار و 600 تومان عنوان و اضافه می‌کند: اگر دولت قصد دارد که از تعطیلی و رکود واحدهای دامپروری صنعتی جلوگیری کند باید نرخ شیر را افزایش دهد و برای دامداری‌ها نرخ عادلانه‌ای در نظر بگیرد که برای دامدار سودی به همراه داشته باشد؛ نه آنکه شیر را با نرخ یک هزار و 200 تومان خریداری کند که از قیمت تمام شده پایین‌تر است.

کاکاوند می‌گوید: شاید بالا رفتن نرخ خرید شیر از دامدار سبب شود که نرخ عرضه آن افزایش پیدا کند که این به زبان مصرف‌کننده است؛ چرا که شرایط اقتصادی خانواده‌ها به گونه‌‌ای است که قدرت خرید پایینی دارند.

او می‌افزاید: در این باره انتظار می‌رود دولت به تولیدکننده یارانه بدهد که نرخ عرضه هم افزایش پیدا نکند.

¢ پرداخت تسهیلات ارزان قیمت در رونق دامپروری‌ها بسیار موثر است

این بانوی دامپرور پرداخت تسهیلات ارزان قیمت به دامپروران را گامی موثر در تقویت اقتصادی آنها عنوان و اضافه می‌کند:

¢ پرداخت تسهیلات ارزان قیمت در رونق دامپروری‌ها بسیار موثر است

این بانوی دامپرور پرداخت تسهیلات ارزان قیمت به دامپروران را گامی موثر در تقویت اقتصادی آنها عنوان و اضافه می‌کند:

یک دامدار برای دریافت تسهیلات بانکی باید مشقت‌های زیادی را تحمل کند وقتی که تسهیلات به او اختصاص می‌یابد آن وام با بهره 18 درصد است که این برای دامدار مقرون به صرفه نیست.

کاکاوند خاطرنشان می‌کند: اگر دولت به واقع به دنبال آن است که از تعطیلی و رکود دامپروری‌ها جلوگیری کند که اقتصاد ملی آسیب نبیند و شاهد بیکاری جمعیت شاغل در این حرفه نباشیم؛ باید نرخ تسهیلات بانکی را کاهش دهد و نهاده‌های دامی را با یارانه در اختیار دامدار قرار دهد، از سویی نرخ شیر را به گونه‌ای تعیین کند که با نرخ تمام شده هزینه‌ها تناسب داشته باشد.

¢ عدم نقدینگی، گاوداری‌ها را با چالش روبرو کرده است

مروارید مافی، موسس دامپروری سفید دام که در منطقه حاجی تپه واقع شده و دارای 70 راس گاو شیری است، نیز به «ولایت» می‌گوید: دامداری شغل ابا و اجدادی ماست، پیش از سال 83  دامداری سنتی داشته‌ایم ولی از آن زمان تاکنون این مجموعه را صنعتی کرده‌ایم؛ البته بیشترین زحمات اداره آن را پسرم متحمل می‌شود.

او ظرفیت دامداری سفید دام را 202 راس عنوان و اضافه می‌کند: به دلیل بالا بودن هزینه‌های تولید و عدم نقدینگی به ناچار ظرفیت دام‌ها را کاهش داده‌ایم و در حال حاضر مجموعه را تنها با 70 راس دام اداره می‌کنیم.

این بانوی کارآفرین می‌گوید: اگر شرایط اقتصاد به گونه‌ای بود که می‌توانستیم دامپروری سفید دام را با همان ظرفیت‌ اسمی اداره کنیم به طور حتم می‌توانیم در اشتغالزایی برای جوانان نقش موثرتری ایفا کنیم.

مافی نداشتن نقدینگی و نبود تسهیلات را از مهم‌ترین چالش‌های در پیش روی دامپروری‌های استان بیان و اضافه می‌کند: وقتی برای دریافت تسهیلات به بانک‌های عامل معرفی می‌شویم، بانک‌ها شرایطی را در پیش روی ما قرار می‌دهند که موفق به دریافت تسهیلات نمی‌شویم.

او می‌افزاید: بانک‌ها برای پرداخت تسهیلات از مفاصا حساب دارایی و به عنوان ضمانت تقاضای سند شهری دارند و این برای من تولیدکننده که ساکن حاجی تپه یک منطقه روستایی هستم و گاوداری‌مان هم آنجا واقع شده است؛ امکان‌پذیر نیست. و اغلب در صورت مراجعه به بانک برای دریافت تسهیلات در مرحله ضمانت با بن‌بست روبرو می‌شویم.

این بانوی دامپرور اضافه می‌کند: صاحبان دامپروری‌ها باید مواد اولیه را نقد خریداری کنند؛ چرا که اگر بخواهیم شرایطی خریداری کنیم باید به فروشنده بهره بدهیم و این در حالی است که خودمان شیر را به واحدهای صنعتی شرایطی می‌فروشیم و نه تنها اجازه نداریم از آن‌ها بهره بگیریم؛ اغلب هم باید بیش از 3 ماه منتظر بمانیم که خریدار پول شیر را بدهد.

¢ آب معدنی گران‌تر از شیر است

مافی خاطرنشان می‌کند: چنانچه دولت به واقع انتظار دارد که این صنعت پابرجا بماند و برای تولید شیر، لبنیات و گوشت با مشکل روبرو نشود که ناچار به واردات این محصولات شود باید به دنبال راهکاری برای حل مشکلات و رونق این صنعت باشد.

او با بیان این مطلب که امروزه نرخ خرید آب معدنی برای تولیدکننده به مراتب بیش از نرخ خرید شیر از دامدار است؛ می‌گوید: تولید آب معدنی هزینه‌ای ندارد؛ ولی لیتری یکهزار تومان به فروش می‌رسد؛ یعنی نرخ آن با نرخ یک لیتر شیر که با مشقت تولید می‌شود؛ تقریبا برابر است که این منصفانه نیست.

این بانوی دامپرور بیان می‌کند: دامپرور با موجود زنده سر و کار دارد و دامداری مراقبت دایمی و شبانه‌روزی می‌خواهد؛ بنابراین یک دامپرور تمامی ایام سال را باید کار کند و هیچ گونه تعطیلی و استراحتی نمی‌تواند داشته باشد؛ بنابراین انتظار ما بر این است که بسترهای کار به گونه‌ای باشد که انگیزه فعالیت در میان دامپروران تقویت شود؛ نه آن‌که با ما رفتا‌رهایی صورت گیرد که به مشکلات ما افزوده شود.

او می‌گوید: برای آن‌که بتوانیم درآمدهای گاوداری را افزایش دهیم اقدام به کشت گندم کرده بودیم و بنا بود که دولت خرید تضمینی گندم داشته باشد؛ ولی متاسفانه امسال دولت تنها 5  درصد از پول گندم را به کشاورز پرداخت کرده و اکنون در شرایطی  گندم پاییز را کشت می‌کنیم که 95 درصد از پول گندم تولیدی سال گذشته را دریافت نکرده‌ایم.

مافی با اظهار امیدواری برای بهبود بستر کار و فعالیت در حوزه دامپروری و کشاورزی، کاهش هزینه های تولید و افزایش اشتغالزایی در این حرفه به سخنان خود پایان می‌دهد.

¢¢¢

با وجود دغدغه‌‌هایی که در میان دامپروران وجود دارد؛ باید اذعان کرد؛ کشور ما با وجود ظرفیت‌های خوب جغرافیایی که در بخش کشاورزی و دامپروری دارد و همچنین برخورداری از نیروهای متخصص انسانی، متاسفانه در این حوزه موفقیت چندانی بدست نیاوره، که اگر چنین بود دیگر بسیاری از نهاده‌های مورد نیاز از طریق واردات تامین نمی‌گردید.

بنظر می رسد در این میان، دولت می تواند با تخصیص اعتبارات بیشتر به کشاورزان و دامپروران و بهره گیری از دیدگاه‌های کارشناسان مجرب و دلسوز، در سیاستگزاری و قیمت‌گذاری‌ محصولات دامپروری، به منظور تثبیت نرخ خوراک و هزینه نگهداری دام گام بردارد؛ همچنین با در نظر گرفتن یارانه برای مصرف شیر و محصولات لبنی مصرف کننده، تولیدکننده شیر را مورد حمایت قرار دهد و سیستم بانکی را به سمت حمایت از قشر زحمتکش دامپرور سوق دهد.

 

 

 

 


چهارشنبه 10 آبان 1396
05:11:21
 
 
Copyright © 2017 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT