مدیریت شهری تنها در توسعه عمرانی خلاصه نمی‌شود


بهزاد شقاقی

 

 

می‌توان مدیریت را به درختی با شاخ و برگ‌های فراوان تشبیه کرد؛ در این بین، مدیریت شهری شاخه‌ای مهم و غیرقابل‌ هَرَس این درخت است. «مدیریت شهری» مفهومی است که شاید شهروندان با آن آشنایی کمتری داشته باشند؛ اگر چه این مفهوم در مناسبات امروز و برای رسیدن به پویایی و تعالی جامعه، از اهمیت بالایی برخوردار است. امروز، نه ‌تنها، نیاز مبرم به حضور مدیرانی خلاق، متعهد و متخصص در شهرهای بزرگ احساس می‌شود؛ بلکه لزوم پرورش مدیرانی توانمند برای آینده شهر نیز باید در دستور کار قرار گیرد.

بدون‌ تردید، تکیه‌زدن بر صندلی "مدیریتِ شهری" در کنار حجم فراوان کار و اتخاذ تصمیمات سرنوشت‌ساز، زمینه دسترسی مدیران به منابع مالی و سرمایه‌های عظیم شهری را امکان‌پذیر می‌کند که این مساله در صورت عدم شفافیت و تعهد می‌تواند فساد و رانت‌های بسیاری را به همراه داشته باشد. مساله‌ای که می‌توان نمونه آن را در میزِگردِ مدیریت "شورای شهر" مشاهده نمود؛ شورای شهری که عضویت در‌ آن شغل محسوب نمی‌شود و درآمدی برای اعضا ندارد. شاید به همین سبب است که در ایام انتخابات شاهد ثبت‌نام خیل عظیمی از افراد برای حضور در شوراهای اسلامی شهر هستیم؛ افرادی که بدون داشتن تخصص قدم به این عرصه حیاتی می‌گذارند. افرادی که اصلا با واژه مدیریت شهری آشنا نیستند و حضور در این جایگاه را برای برخورداری از وام‌های کلان و مواردی از این دست می‌خواهند.

قزوین یکی از شهرهایی است که در چهارساله گذشته به وضوح از نبود (یا کمبود) مدیر متخصص شهری لطمه دیده است. این کمبود مخصوصا در حوزه اقتصادی بیشتر به چشم می‌خورد. نقش انکارناپذیر اقتصاد در زیرساخت‌های شهری زمانی موجب توسعه پایدار می‌شود که اولا، شناخت مناسبی از منابع توسط متخصصین شهری وجود داشته باشد و ثانیا، مدیریتی مناسب و مبتنی بر تجربه پشت آن باشد.

صنعت گردشگری را می‌توان گسترده‌ترین صنعت خدماتی جهان نامید که در رشد و توسعه اقتصادی شهرها نقش به‌سزایی دارد. قزوین به ‌عنوان شهری مملو از آثار تاریخی از این صنعت بهره مناسبی نمی‌برد. برخلاف شعارهای بسیار در این زمینه، در دوره قبل، گردشگری عملا از اولویت خاصی برخوردار نبوده است که علت را شاید بتوان در بند دوم جستجو کرد.

حمل و نقل، نیز، به‌عنوان زیربنای توسعه، نقش باالقوه‌ای در رونق اقتصادی دارد. آنچنانکه خود، نیز، از فرایند توسعه اقتصادی تاثیر می‌پذیرد. ناکارآمدی مدیران شهری در حل معضل حمل و نقل در شهر قزوین امروز بیش از پیش احساس می‌شود. سال‌هاست سخن از حل معضلاتی می‌رود که توضیح آن در حوصله متن نمی‌گنجد؛ اما برای شهروندان قابل‌لمس است. همین‌جاست که بی‌نظمی و ناثباتی در اقتصاد شهری با تأثیر مستقیم از بی‌کفایتی مدیران شهری دیده می‌شود.

همان‌طور که می‌دانید، کارکرد مدیریت شهری در قزوین، در چند سال گذشته، صرفاً ظاهری و نمایشی بوده است. مراد از ظاهری و نمایشی‌بودن این است که سنجه‌های مطلوبیت مدیریت شهری، صرفا سازه‌ها و پروژه‌های عمرانی بوده‌اند که به چشم می‌آیند. مدیرانی که از دلسوزی کافی برای مدیریت برخوردار نیستند، صرفا به همان مَثَل "عقل مردم به چشمشان است" تکیه می‌کنند. پل‌هایی با هزینه های سنگین و بعضا غیر‌کارشناسانه می‌سازند که پس از بهره‌برداری در اولین بارش باران‌ شروع به چکه‌کردن می‌کنند.

یکی از مسایل مهم و قابل ‌تامل در مدیریت شهری، چگونگی استفاده از پتانسیل‌های اجتماعی و حضور مردم در رشد معنوی شهر است. یک مدیر متخصص و دل‌سوز به خوبی از ظرفیت مردم برای توسعه اجتماعی، فرهنگی و حتی اقتصادی آگاه است و آن را در بهترین مسیر برای رونق و رشد هزینه می‌کند. در این حوزه ، بهتر است نگاهی به پتانسیل‌های اجتماعی مردم در قبال محیط زیست داشته باشیم:

عمده‌ترین عاملی که باعث زیبایی و تمیزبودن شهر‌های توسعه‌یافته می‌شود؛ همین رشد معنوی شهری (متأثر از حضور مردم در اداره شهر) است. در راستای سیاست‌های مدیریت شهری، مردم آموزش‌های مؤثر می‌بینند و در حفظ زیبایی و پاکیزگی شهری می‌کوشند.

اما مدیران شهری ما چه کرده‌اند؟ تقریبا هیچ! در کجا آموزشی اصولی و درست برای شهروندان مشاهده می‌کنیم؟ برای انواع و اقسام مناسبت‌های ریز و درشت، همایش‌ها و برنامه‌هایی با هزینه‌های سنگین برگزار می‌کنند؛ ولی دریغ از یک همایش بزرگ و اصولی برای محیط زیست.

متاسفانه، رویکرد مدیریتی در شهر ما تا اینجای کار بسیار نامطلوب بوده است. فضای شهری باید به‌گونه‌ای باشد که مردم خود را دخیل و مسئول در اداره شهر بدانند. باید بستر مناسبی برای حضور سمن‌ها در شهر فراهم شود؛ نه اینکه این سازمان‌های مردم‌ نهاد و دلسوز صرفا به ماشین تایپ بیانیه تبدیل شوند.

از شورای شهر جدید و مدیران انتصابی حوزه شهری این انتظار می‌رود که در دوره جدید شیوه مدیریتی تخصصی‌تر و کارآمد‌تری را در پیش گیرند که دیگر خاطره تجربه‌های ناکارآمد و بعضا تلخ دوره قبل تکرار نشود.


سه شنبه 21 شهريور 1396
04:34:57
 
 
Copyright © 2017 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT