بافت فرسوده؛ تهدیدی جدی برای ساکنان


در سال جاری 17 محله در استان بازآفرینی و احیا می‌شوند


پروین شهسواری:

 

شهر به عنوان عالی‌ترین نمود تمدن بشری، نقش بنیادین در ایجاد زندگی خوب برای تمام شهروندان دارد.

اما در عین حال کیفیت زندگی شهری یکی از مهم‌ترین حوزه‌های مطالعات شهری در  کشورهای مختلف به شمار می‌رود که دارای مولفه‌های چندگانه اجتماعی، محیطی و اقتصادی می‌باشد. توجه به این شاخص در شهرها به دلیل نقش آن به عنوان ابزاری کارآمد در مدیریت و برنامه‌ریزی شهری و به طور کلی تعیین میزان قابل زیست بودن شهرها فزونی یافته است در شهرهای کشور، بافت‌های فرسوده از جمله مناطق شهری می‌باشند که آهنگ تحولات کالبدی و رونق اقتصادی ـ اجتماعی آن‌ها با سایر نقاط شهری مطابقت نداشته و سطح کیفی زندگی در آن‌ها به سبب فرسودگی تنزل چشمگیری یابد.

¢ وجود 80 هزار هکتار بافت فرسوده در کشور

آن طور که معاون بازسازی و بازتوانی سازمان مدیریت بحران کشور خبر داده 80 هزار هکتار بافت فرسوده در ایران وجود دارد که دو و نیم میلیون واحد مسکونی در آن قرار گرفته است.

محمدفرید لطیفی در خبری اعلام کرد: اگر متوسط تعداد خانواده‌ها را چهار نفر بدانیم به عبارتی می‌توان گفت: که حداقل 10 میلیون نفر در بافت فرسوده زندگی می‌کنند.

وی همچنین درباره شهرهای دارای بیشترین بافت فرسوده نیز اظهار کرد که شهرهای بزرگی همچون تهران بیشترین بافت فرسوده را دارند. به عنوان مثال در شهر تهران حدود سه هزار هکتار بافت فرسوده وجود دارد که 260 هزار واحد مسکونی در آن قرار گرفته است.

آنچه مسلم و واضح است این است که باید برای این معضل برنامه‌ریزی دقیق انجام شود.

¢ وجود 540 هکتار بافت فرسوده در شهر قزوین

آمارها می گویند: حدود 1300 هکتار بافت فرسوده در سطح استان قزوین که 540 هکتار آن در سطح شهر قزوین است؛ وجود دارد که این موضوع می‌تواند زنگ خطری برای استان باشد؛ چرا که در اثر بروز حوادث غیرمترقبه خسارات جبران‌ناپذیری را برای ساکنان آن به همراه خواهد داشت.

همچنین به دلیل قدیمی بودن مناطقی که بافت فرسوده دارند؛ سطح معابر نامناسب بود و خدمات‌رسانی نیروهای اورژانس و آتش‌نشانی را در هنگام بروز خطر و حادثه در این مناطق با چالش روبرو می‌کند این موضوع بسیار مهمی است که بسیاری از کارشناسان بر آن تاکید دارند که در مواقع بحران و حادثه نمی‌توان امدادرسانی مطلوبی به این نقاط ارائه کرد.

بافت فرسوده شهر قزوین به چهار دسته از جمله بافت فرسوده دارای میراث شهری، بافت فرسوده فاقد میراث شهری، بافت فرسوده حاشیه‌ای (هادی آباد) و بافت فرسوده با هسته روستایی (آبگیلک) طبقه‌بندی شده است.

¢ نوسازی هادی آباد در بلاتکلیفی

اما محله هادی‌آباد قزوین که جزو محلات قدیمی شهر و دارای بافت فرسوده محسوب می‌شود؛ این روزها به دلیل برخی تملکات و تخریب ساختمان‌ها چهره خوبی ندارد و شاید بیش از 6 سال است که ساکنانش منتظر اجرای طرح نوسازی بافت این منطقه هستند و آسایش و آرامش و امنیت آن‌ها به جهت کندی روند کار سلب شده است.

وقتی وارد این محله می‌شوی کوچه‌هایی را می‌بینی که یکی در میان خانه‌هایش تخریب شده و برخی کوچه‌ها هم فقط تابلوی نام کوچه باقی مانده است. کوچه‌هایی تنگ و باریک که هیچ گونه منظر و نمای شهری قابل توجهی ندارند و شاید چشم‌ها از این همه ناهماهنگی آزار نبیند.

مشکلات ساکنان این گونه مناطق در سطح شهر بسیار زیاد است؛ عدم امنیت، سلب آسایش و آرامش و عدم رضایت‌مندی از مدیریت شهری از این دست مشکلات است که ساکنان با آن‌ها دست به گریبان هستند.

¢ اجرای طرح‌های بازآفرینی و باز زنده‌سازی محلات قزوین

حق‌لطفی، مدیرکل راه و شهرسازی استان، بازآفرینی و باز زنده‌سازی محلات و بافت‌های تاریخی و ناکارآمد شهری را از مناسب‌ترین راهکارها برای بهبود کیفیت زندگی در مناطق فرسوده می‌داند. وی از طرح بازآفرینی شهری در 2 محله هادی‌آباد لالو آباد قزوین طی سال جاری خبر می‌دهد و می‌گوید: در همین راستا تفاهم‌نامه‌ای میان این اداره و شهرداری منعقد شده که اعتبار در نظر گرفته شده برای اجرای آن‌ها سه میلیارد و 400 میلیون ریال است.

به گفته حق لطفی، احداث پارک محله در زمینی به مساحت 2 هزار و 850 مترمربع در هادی‌آباد با اعتبار 2 میلیارد ریال، طرح دیگر شامل بهسازی معابر محله‌ای لالو آباد با یک میلیارد و 400 میلیون ریال اعتبار شامل خاکبرداری، تصحیح، زیرسازی و جدول‌کشی معابر و خیابان‌ها است.

¢ محله محور شدن اقدامات در طرح‌های بازآفرینی

 

به منظور اطلاع بیشتر از طرح‌های بازآفرینی شهری و اقدامات اداره کل راه و شهرسازی و سهم این اداره در نوسازی بافت‌های فرسوده به سراغ مهندس رافع ناصری‌فر، رئیس اداره عمران و بهسازی شهری استان رفتیم.

ناصری‌فر، در گفتگو با ولایت با اشاره به ویژگی‌های بافت فرسوده اظهار می‌کند: بافت فرسوده در سال‌‌های گذشته شامل سه شاخص ریزدانگی، نفوذ‌ناپذیری و ناپایداری ساختگی‌ها محدوده بندی می‌شد و دولت بر این اساس محلات فرسوده را شناسایی و اقدامات و برنامه‌ریزی جهت حذف آن‌ها صورت می‌گرفت.

وی می‌افزاید: کار کردن و اقدام در این حوزه و با این خصوصیات مشکلات دیگری داشت که موضوعات اجتماعی، و فرهنگی و عدم تعلق ساکنان به محلات و تداخل در بافت‌های تاریخی نیز ایجاد می‌کرد.

به گفته ناصری‌فر، دولت در سال 93 تصمیمی ویژه در خصوص بافت فرسوده گرفت که سند ملی راهبردی احیا و نوسازی و بهسازی بافت‌‌های فرسوده شهری را مصوب و ابلاغ کرد که در این سند محلات تعریف شدند.

وی در خصوص این سند می‌گوید: در این سند ابلاغی بازآفرینی شهری در همه ابعاد کالبدی اقتصادی ـ اجتماعی و فرهنگی در نظر گرفته می‌شود و اجرای این سند نیز با ظرافت و دیدگاهی خاص انجام می‌شود.

¢ شناسایی 17 محله برای احیا و بازآفرینی در استان قزوین

رئس اداره عمران و بهسازی شهری اداره کل راه و شهرسازی استان قزوین تاکید می‌کند: در گذشته دولت مکلف بود که سالانه 10 درصد از بافت‌های فرسوده را در سطح شهرها احیا کند و به طور کلی مساحت مدنظر بود اما در حال حاضر محله محور شده و طبق برنامه ششم توسعه سالانه 270 محله در سطح کشور احیا خواهد شد.

وی با اشاره به اینکه طبق این برنامه سهمیه محلات و  استان نیز مشخص شده، می‌گوید: برای استان قزوین 17  محله برای امسال شناسایی و تعیین شده که می‌بایست مورد بازآفرینی و احیا قرار گیرند.

وی تاکید می‌کند: در شهرهای آبیک، الوند و اقبالیه هر کدام سه محله برای بازآفرینی و احیا شناسایی شده‌اند و در شهر قزوین نیز محلات هادی‌آباد، باغ‌نشاط، چوبیندر، امام‌زاده حسین(ع)، دیمج، سردار، پنبه‌ ریسه و راه آهن در نظر گرفته شده است.

¢ احداث بوستان‌های محله‌ای و سرای محله در هادی آباد

ناصری‌فر در ادامه به جزئیات اقدامات در نظر گرفته شده در این محلات هدف که در برنامه بازآفرینی سال جاری قرار گرفته اشاره می‌کند و می‌افزاید: در محله هادی‌آباد با همکاری دستگاه‌های اجرایی زمین‌هایی از سوی شهرداری در اختیار ما قرار گرفت تا در آن، پارک‌های محله‌ای احداث شود.

وی ادامه می‌دهد: ایجاد فرهنگسرا یا سرای محله و خانه فرهنگ با هماهنگی شهرداری و سایر دستگاه‌های اجرایی از قبیل بسیج سازندگی با هدف ارتقای موضوعات فرهنگی در محله هادی‌آباد در دستور کار قرار دارد. به گفته این مسئول، این گونه اقدامات در محلات باعث توانمند شدن و ارتقای شاخص‌های شهری خواهد شد.

او با تاکید بر اینکه در دو محله دیمج و باغ نشاط نیز ساخت سرای محله در دستور کار قرار دارد؛ می‌گوید: با طرح بازآفرینی شهری سعی داریم احساس تعلق شهروندان به محله را افزایش داده و ساکنین را در محله ماندگار کنیم.

¢ اجرای پروژه در بافت تاریخی فرسوده با احتیاط انجام می‌شود

ناصری‌فر با بیان اینکه در شهر قزوین بافت فرسوده در دل بافت تاریخی قرار دارد؛ می‌افزاید: در شهر قزوین به دلیل تاریخی بودن شرایط خاصی داریم و به دلایل اینکه کار در محدوده بافت تاریخی ضوابط خاصی دارد؛ قدری اجرای پروژه‌ها به کندی پیش می‌رود؛ چرا که احتیاج به ظرافت و احتیاط دارد.

وی تصریح می‌کند: به عنوان نمونه در محله دیمج قزوین 11 اثر تاریخی وجود دارد و بایستی احداث پروژه‌ها به دقت انجام شود.

به گفته‌ی این مسئول، مشارکت مردم در بافت فرسوده برای اجرای پروژه‌ها بسیار خوب ارزیابی شده و با ایجاد دفاتر تسهیل‌گری در محلات بافت فرسوده این مشارکت افزایش خواهد داشت.

ناصری‌فر، با اشاره به اینکه در محله دیمج و حمام حاج میرحسن دفتر تسهیل‌گری وجود دارد؛ می‌گوید: این دفتر باعث شده که با کلاس‌های آموزشی و ارتباط بیشتر با افراد محله مشارکت مردم در محله بالاتر رفته و مردم در موضوعات مرتبط با مسائل فرهنگی و اجرای پروژه‌ها و نوسازی بافت مشارکت کنند که این خود منجر به توانمندشدن محلات می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: بنا داریم در محله هادی‌آباد نیز یک دفتر تسهیل‌گری در سال جاری راه‌اندازی کنیم.

¢ راه‌اندازی 2 نهاد توسعه محله در سال جاری

رئیس اداره عمران و بهسازی شهری اداره کل راه و شهرسازی استان از راه‌اندازی 2 نهاد توسعه محله خبر می‌دهد و می‌افزاید: برای سال جاری مجوز راه‌اندازی 2 نهاد توسعه محله که کارها را در سطح بالاتری بین مردم و در راستای رصد و پی‌نویس سند محلات و توسعه محلات انجام می‌دهد؛ اخذ شده است.

به گفته‌ی وی در 2 محله دیمج و باغ نشاط این 2 نهاد توسعه محله شروع به کار خواهند کرد.

ناصری‌فر در بخش دیگری از سخنانش به پروژه موزه تاریخ تمدن جهان اسلام که در محله تاریخی دیمج و سردار اجرا می‌شود؛ اشاره می‌کند و می‌گوید: این پروژه چند ماموریت مهم دارد که یکی از آنها افزایش شاخص‌های فرهنگی است که خوشبختانه از سوی سازمان ملل این موضوع پیگیری می‌شود.

به گفته‌ وی این موزه از نوع زنده است و شهر موزه است که کارهای زنده در آن انجام می‌شود که به عنوان نمونه می‌توانیم به صورت زنده، خوشنویسی و تعزیه‌خوانی داشته باشیم.

وی تصریح می‌کند: زمین‌ها تملک شده و طراحی این پروژه نیز در دست اقدام است و به زودی طبق تفاهم‌نامه‌های منعقد شده اجرایی می‌شود.

¢ ایستگاه راه‌آهن ساماندهی می‌شود

وی در خصوص محله راه‌آهن و بازآفرینی این محله می‌گوید: این محله که از محلات قدیمی شهر قزوین است؛ قرار است به زودی کار بازآفرینی‌اش و همچنین ساماندهی ایستگاه راه‌آهن انجام شود.

به گفته‌ی ناصری‌فر، در این خصوص راه‌آهن جمهوری اسلامی قرار است و متعهد شده که ایستگاه را بازآفرینی کند و اجرای طرح TOD که توسعه شهر بر مبنای حمل و نقل همگانی است؛ در شهر قزوین انجام شود.

به گفته‌ی این مسئول، اگر این طرح اجرا شود قزوین اولین استان کشور خواهد بود که طرح TOD در آن شروع می‌شود و نسبت به سایر شهرها و حتی تهران به لحاظ زیرساختی پیشروتر است.

وی با تاکید بر اینکه تاکنون به محله راه‌آهن بی‌توجهی شده است؛ می‌افزاید: امیدواریم، طرح‌های بازآفرینی بتوانیم این محله را که می‌تواند به نقطه گردشگری هم تبدیل شود؛ احیا کرده و هویت دیگری به این محله بدهیم.

¢ احیای محلات در شهرستان‌ها هم پیگیری می‌شود

وی در ادامه گریزی به ساماندهی محله امامزاده حسین نیز می‌زند و می‌گوید: طرح ساماندهی این محله به دلیل کمبود اعتبار و عدم همکاری ساکنین و مالکین با کندی انجام می‌شود و در این طرح اگر مردم همکاری نکنند با زور و اجبار نمی‌شود طرح را اجرایی کرد.

ناصری‌فر، همچنین به کار بازآفرینی و احیای محلات در سطح شهرستان‌ها هم اشاره می‌کند و می‌گوید: نگاه این اداره تنها به شهر قزوین نیست؛ بلکه در سطح شهرستان‌ها نیز اقداماتی داریم.

وی ادامه می‌دهد: در شهر الوند سه نقطه برای بازآفرینی محله معرفی شده که احداث محله گل‌ها احداث بازار ایرانی و اسلامی و احداث 202 واحد مسکونی و مرمت خانه تاریخی اربابی از جمله پروژه‌هایی است که در این شهر اجرایی می‌شود.

این مسئول خاطرنشان می‌کند: پارک ولایت در شهر اقبالیه و پروژه‌هایی در تاکستان و آبیک برای بازآفرینی و احیای محلات تعریف شده که در دستور کار قرار دارد.

¢ اعتبارات و تسهیلات نوسازی در سال جاری ابلاغ نشده است

وی در بخش دیگری از سخنانش در پاسخ به سوالی پیرامون اعطای تسهیلات به نوسازی واحدهای مسکونی در بافت فرسوده می‌گوید: در سال 95 هر مالکی اگر قصد نوسازی واحد مسکونی را داشت به ازای هر واحد در شهر قزوین 40 میلیون تومان و در سایر شهرها 30 میلیون تومان تسهیلات دریافت می‌کرد که در سال قبل 400 تا 500 واحد برای دریافت تسهیلات به سیستم بانکی معرفی شدند.

ناصری‌فر خاطرنشان می‌کند: در سال جاری تاکنون دستور جدیدی مبنی بر افزایش سقف تسهیلات و یا میزان نرخ سود بانکی ابلاغ نشده است.

البته طرح بازآفرینی محلات در کنار ایجاد احساس تعلق شهروندان به محله و اقدامات فرهنگی در راستای توانمندسازی محلات و نوسازی بافت فرسوده همه با هم انجام می‌شود؛ اما در این خصوص همکاری و توان مالی ساکنین نیز مهم است. وجود بافت فرسوده در شهرها مانند یک بمب ساعتی است که در حوادث و بلایای طبیعی خود را نشان می‌دهد. بنابراین ضرورت دارد که در این راستا اقدامات سریع‌تری را از مسئولان مرتبط ببینیم.

¢ فاز یک طرح هادی‌آباد آماده سرمایه‌گذاری است

حسین غیاثوند رئیس کمیسیون سابق شهرسازی شورای اسلامی شهر قزوین در گفت‌وگو با ولایت با اشاره به گام بلندی که در خصوص نوسازی بافت فرسوده هادی‌آباد صورت گرفته می‌گوید: در شورای سوم طرح، فاز یک هادی‌آباد بالغ بر تملک 250 پلاک تعریف شد.

وی ادامه می‌دهد: پروژه تملک یکی از هزینه‌برترین و سخت‌ترین بخش‌های پروژه‌های مدیریت شهری است که نیازمند توافقات و رضایتمندی ساکنان  است و احتیاج به مکانیسم و روند پیچیده‌ای دارد.

غیاثوند تصریح می‌کند: از فاز یک طرح هادی‌آباد 7 پلاک برای تملک باقی‌مانده که کارش در حال انجام است و فاز یک آماده برای سرمایه‌گذاری و اجرایی‌شدن طرح است.

وی در خصوص طرح بازآفرینی این محله می‌گوید: با توجه به جنبه‌های عمرانی، ترافیکی و خدمات شهری و شهرسازی و فرهنگی و اجتماعی این طرح برای هادی‌آباد تهیه شده که طرح بسیار جامعی می‌باشد.

به گفته‌ی این استاد دانشگاه این طرح باعث ایجاد انگیزه برای مردم محله و افزایش مشارکت آنها خواهد شد.

وی با اشاره به اینکه اکثر زیرساخت‌ها در بافت فرسوده وجود دارد و این می‌تواند به تشویق برای سرمایه‌گذاری منجر شود؛ می‌گوید: با رکود صنعت ساختمان، بافت‌های فرسوده می‌تواند مکانی برای سرمایه‌گذاران و تشویق آنها به احداث پروژه‌های سرمایه‌گذاری در این بافت‌ها شود.

¢¢¢

به هر حال وجود 540 هکتار بافت فرسوده در شهر قزوین، زنگ خطری است برای مسئولان که با توجه به زلزله‌خیز بودن کشور و استان قزوین همواره احتمال وقوع یک حادثه ناگوار را در آینده‌ای که هر لحظه دور از انتظار نیست؛ داشته باشند.


دوشنبه 20 شهريور 1396
03:59:44
 
 
Copyright © 2017 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT