معلولین هم، حقوق اجتماعی دارند


مریم بهبهانی‌فر


معلولیت که به ناتوانی در انجام تمام یا قسمتی از فعالیت‌های عادی زندگی فردی یا اجتماعی به علت وجود نقصی مادرزادی یا اکتسابی در قوای جسمانی یا روانی اطلاق می‌شود؛ به معنی از کارافتادگی و منزوی شدن نیست؛ چرا که افراد معلول در بسیاری از زمینه‌ها توانمند هستند و می‌توانند در صورت مناسب بودن شرایط به طور مستقل زندگی کنند.

اشخاص دارای معلولیت که 10 درصد از افراد جامعه ما را تشکیل می‌دهند؛ همواره ثابت کرده‌اند که آن‌ها هم به اندازه یک فرد عادی دارای نیاز اولیه برای برقراری روابط صمیمانه هستند. ولی در فرهنگ عامه مردم نوعی جدایی معلولان از اجتماع ملاحظه می‌شود و این سبب شده، این اشخاص نتوانند آزادانه به جامعه بپیوندند. از این رو امکان برقراری روابط اجتماعی برای آن‌ها سخت‌تر می‌شود و شبکه‌های اجتماعی آن‌ها کوچک است.

در میان جامعه معلولان کشور زنان معلول نسبت به مردان به مراتب در حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و موارد دیگر با مشکلات بیشتری روبرو هستند، این تبعیض‌ها به قدری جدی و فراگیر بود که تمامی جنبه‌های زندگی آن‌ها شامل تحصیلات، اشتغال، کار و ازدواج افراد را تحت تاثیر قرار داده است.

و حتی رئیس انجمن حمایت از حقوق معلولان کشور پیش‌تر گفته بود؛ زنان معلول در جامعه چند برابر مردان معلول محرومیت و انزوا را تجربه می‌کنند؛ چرا که هم به دلیل معلولیت و هم جنسیت دچار نوعی طردشدگی می‌شوند. آن‌ها در برابر سوءاستفاده‌ها آسیب‌پذیر هستند.

همچنین یکی از مسایل اجتماعی زنان معلول پذیرفته شدن آن‌ها از سوی اطرافیان خود به ویژه خانواده است. گاهی مواقع عدم پذیرش معلولان زن در خانواده سبب شده آن‌ها در میهمانی‌ها و دورهمی‌های خانوادگی پنهان شوند، و حتی تعداد قابل توجهی از زنانی که دچار ضایعه نخاعی می‌‌شوند از سوی همسر و خانواده طرد می‌شوند؛ در حالی که امروزه در دنیا یکی از محوری‌ترین سیاست‌ها در حوزه معلولان فراهم کردن زمینه حضور آن‌ها در عرصه اجتماع است؛ ولی در ایران همچنان شاهد گوشه‌گیری و انزوای آن‌ها هستیم. این چالش، اعتماد به نفس در معلولان را کمتر کرده و این موضوع درباره زنان معلول بسیار شایع است. در روزنامه ولایت بر آن شدیم که پای گپ و گفت بانوان معلول استان بنشینیم و رودررو دغدغه‌های آن‌ها را بشنویم.

آنچه که این افراد بیش از هر موضوع دیگری به آن اشاره کردند؛ عدم مناسب‌سازی شهری برای عبور و مرور و ساخت رمپ‌های غیراستاندارد بود؛ از موضوع‌های مهم دیگر این بانوان ازدواج زنان معلول بود که به مراتب مشکل‌تر و تقریبا محال و ناممکن است.

مشکل اشتغال برای زنان معلول از دیگر چالش‌های اساسی این قشر بود؛ اغلب کارفرمایان، معلولیت را به عنوان یک عامل بازدارنده بر سر راه اشتغال افراد می‌‌دانند در حالی که اشتغال برای افراد معلول سبب تامین نیازهای روحی، عاطفی، روانی فرد می‌شود به آن‌ها هویت اجتماعی می‌دهد.

¢ معلولان می‌توانند نیازهای خود را تامین کنند؛ تنها باید بستر برای آن‌ها فراهم باشد

فریده زارعی، یکی از بانوان نابنیای استان است که 24 سال دارد.

او در 3 سالگی بر اثر بیماری «آب سیاه چشمی» بینایی خود را از دست می‌دهد؛ ولی این محدودیت سبب نشده که او منزوی و یا خانه‌نشین شود.

«فریده» با وجود همه سختی‌هایی که با آن روبرو بوده همپای دیگر هم سن و سالان خود به تحصیل می‌پردازد و موفق شده به درجه کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی برسد و اکنون در یکی از مراکز مشاوره قزوین اشتغال دارد.

¢ کتاب‌های بریل و صوتی در قزوین اندک است

او که علاقه دارد اوقات فراغت خود را با خواندن کتاب پر کند؛ متاسفانه با محدودیت کتاب‌های موردنظر روبرو می‌شود و تنها می‌تواند از کتابخانه شهدا و کانون معلولین توانا کتاب‌های بریل و یا صوتی تهیه کند که این مراکز هم با محدودیت منابع روبرو هستند و پاسخگوی نیازهای این بانو نیستند.

زارعی در گفتگو با ولایت، حفاری‌های پی در پی در شهر را از چالش‌های پیش روی نابینایان عنوان و اضافه می‌‌کند: بسیاری از پیاده‌روها و حتی خیابان‌های شهر مناسب‌سازی نشد‌ه‌اند. در سطح شهر هم که دایم حفاری‌هایی هست؛ این‌ها تردد را برای ما دشوار می‌سازد.

او می‌افزاید: ما نیز  همانند دیگر افراد نیازهایی داریم که برای تامین آن‌ها باید به سطح شهر بیاییم. نمی‌توانیم تامین تمامی نیازها را به دیگران واگذار کنیم و این نگاه که چرا معلولان به خیابان می‌آیند؛ دیدگاه غلطی است.

این بانوی نابینا بیان می‌کند: در دنیای امروز که انجام تمامی کارها الکترونیکی صورت می‌گیرد؛ متاسفانه در ساخت دستگاه‌های ATM توجهی به نابینایان نشده، این دستگاه‌ها سیستم صوتی ندارند که ما بتوانیم کارهای بانکی خود را به سادگی انجام دهیم؛ در حالی که ما نابینایان هم قشری از افراد جامعه هستیم.

¢ بانوان نابینا امنیت اجتماعی کمتری دارند

زارعی از موضوع امنیت برای بانوان نابینا سخن به میان می‌آ‌ورد و می‌گوید: ما که توانایی رانندگی نداریم؛ از این رو برای تردد باید از وسایل حمل و نقل عمومی استفاده کنیم که متاسفانه توان تشخیص تاکسی از شخصی را نداریم، با توجه به مشکلاتی که رانندگان خودروهای سواری ایجاد می‌کنند؛ برای استفاده از این وسایل امنیتی نداریم؛ از سویی دیگر هم اتوبوس‌ها به سیستم‌های صوتی مجهز نیستند و به هنگام سوار شدن بر آن‌ها، ایستگاه‌ها را تشخیص نمی‌دهیم.

او می‌افزاید: وقتی برای خرید به فروشگاه‌ها مراجعه می‌کنیم؛ لیبل اجناس برای ما قابل خواندن نیست که ای کاش آن‌ها را به خط بریل می‌نوشتند تا ما ناچار نباشیم برای خرید هر قلم کالا، دایم از اطرافیان سوال بپرسیم.

این بانوی نابینا تولید تمامی کالاهای برقی به صورت لمسی را از چالش‌های دیگر نابینایان عنوان و اضافه می‌کند: امروزه تکنولوژی پیشرفت کرده و بیشتر کالاهای خانگی با آپشن‌های لمسی تولید می‌شود که این روند کار کردن با آن‌ها را برای ما نابینایان مشکل ساخته، انتظار می‌رود در تولید محصولات، قشر نابینا را در نظر بگیرند.

¢ فرصت مهارت آموزی برای نابینایان در قزوین فراهم نیست

زارعی داشتن مهارت‌های تخصصی را عامل مهمی در تقویت روحیه افراد معلول و جایگاه اجتماعی آن‌ها عنوان و تصریح می‌کند: در بسیاری از استان‌ها ارگان‌های دولتی با معلولان و نابینایان همکاری می‌‌کنند و آن‌ها را مورد حمایت قرار می‌دهند؛ در حالی که در قزوین این گونه نیست؛ به عنوان مثال معلولان چنانچه مدرک فنی و حرفه‌ای داشته باشند برای اشتغال با فرصت‌های بهتری روبرو می‌شوند که متاسفانه فنی و حرفه‌ای قزوین این امکان را برای معلولان به ویژه نابینایان ندارد.

زارعی ادامه می‌دهد: در حوزه آموزش زبان هم چون کتاب‌های بریل نداریم، چنانچه به دنبال این آموزش‌ها برویم از دیگر افراد عقب می‌مانیم که سبب می‌شود فرد نابینا دچار سرخوردگی شود.

او می‌گوید: وقتی صحبت از حمایت معلولان به میان می‌آید همه بهزیستی را متولی می‌دانند در حالی که این سازمان به تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی مطالبات جامعه معلولان باشد و انتظار می‌رود در این باره هم افزایی باشد به ویژه استانداری و شهرداری در این باره ورود کنند.

این بانوی نابینا بیان می‌کند: نابینایان و معلولان در دوران تحصیل هماهنگ با دیگران آموزش می‌بینند؛ در دانشگاه همانند دیگران کارهای پژوهشی انجام و مقاله ارایه می‌دهند؛ ولی به هنگام اشتغال به ما می‌گویند که نمی‌ توانیم همانند افراد عادی کار کنیم؛ این رفتار روحیه معلولان را تضعیف می‌کند.

¢ تهیه بریس و پروتز در قزوین امکان‌پذیر نیست

زینب نوروزی، دیگر بانوی معلول قزوینی از ناحیه دو دست و پای راست، دچار معلولیت است. او 23  ساله است و دارای چهره‌ای زیبا که همیشه لبخند بر لب دارد.

زینب با وجود آنکه تمامی کارهای خود را با پای راست انجام می‌دهد؛ اما بر روی زندگی هم لبخند می‌زند و توانسته مهندس سخت افزار کامپیوتر شود و اینک کارشناس IT و مدیر وب سایت کانون معلولین توانا است.

او به ورزش علاقمند است و در رشته شطرنج دارای مقام دوم قهرمان کشوری انفرادی و مقام سوم تیمی است، همچنین در یک دوره از مسابقات پینگ‌پنگ، مقام سوم کشوری را به خود اختصاص داده است، زینب به شنا هم علاقه زیادی دارد و بسیاری مواقع اوقات فراغت خود را با این رشته ورزشی پر می‌کند.

این بانوی معلول بدون داشتن دست و با قدرت پاهای خود بافتنی، خیاطی، نقاشی انجام می‌دهد و دوره‌های آموزشی زبان هم گذرانده است.

نوروزی تهیه لوازم کمک توانبخشی را از چالش‌های جامعه معلولان می‌داند و می‌گوید: پروتز دست و پا و بریس هزینه‌ بالایی دارند و در قزوین هم تهیه نمی‌شوند.

فردی که این لوازم را نیاز داشته باشد به ناچار باید چندین مرتبه به تهران تردد کنند که این تردد برای فرد معلول بسیار به سختی صورت می‌گیرد.

¢ زنان معلول شانس اشتغال کمتری دارند

او می‌افزاید: وسایل توانبخشی باید با هزینه‌های کمتری در اختیار معلولان قرار گیرد؛ به عنوان مثال خود من 10 سال است که از یک «پروتز» استفاده می‌کنم و اگر آن خراب شود؛ دیگر نمی‌توانم یک قدم حرکت کنم.

این بانوی معلول عنوان می‌کند: همیشه در حوزه اشتغال مردان و افراد عادی را در اولویت قرار می‌دهند و در این میان شانس اشتغال معلولان به مراتب کمتر از افراد عادی است و این مساله درباره زنان معلول به صورت جدی‌تر خودنمایی می‌کند؛ در حالی که زنان معلول نیز همانند دیگران برای تامین نیازهای متعارف خود نیازمند انجام فعالیت‌های اقتصادی هستند.

¢ معلولان باید با افراد عادی امتیازهای برابر داشته باشند

نوروزی معتقد است؛ معلولان حق دارند، امتیازهای برابر و شرایط زندگی برابر با دیگران داشته باشند؛ چرا که آن‌ها افراد خاصی نیستند؛ تنها نیازهای خاصی دارند.

او می‌گوید: متاسفانه معلولان دارای عارضه‌های جسمی و حرکتی در مدارس عادی ثبت‌نام نمی‌شوند و باید به مدارس استثنایی بروند از این رو با معلولان کم‌توان ذهنی هم مقطع می‌شوند که این امر روند رشد فکری آن‌ها را دچار اختلال می‌کند.

این بانوی معلول می‌افزاید: معلولان باید حمایت خانواده و جامعه را داشته و در اجتماع حضور داشته باشند؛ چرا که در غیر این صورت خانه‌نشین و دچار افسردگی می‌شوند که این خود سبب هنجارهای خانوادگی می‌شود.

نوروزی با بیان این مطلب که معلولان در سال‌های گذشته توانایی‌های زیادی از خودشان دارند و کانون معلولین مدیرپروری داشته، می‌گوید: جامعه باید به سمتی پیش برود که مدیران معلول داشته باشد؛ معلولان نیازمند ترحم نیستند و نباید با آن‌ها رفتارهای تحقیرآمیز کرد؛ چرا که آن‌ها هم دارای توانمندی‌هایی هستند.

¢ به معلولان تحقیرآمیز نگاه نشود

او می‌افزاید: برای انجام کار درمانی به یکی از مراکز درمانی دولتی و آموزشی رفتم که متاسفانه گفتمان تحقیرآمیزی داشتند، از جامعه دارای تحصیلات عالی انتظارها بیش از این است که از واژه‌های تحقیرآمیز استفاده کنند.

¢ مسکن مهر معلولان فاقد آسانسور است

این بانوی معلول با اشاره به محل سکونت معلولان در شهرک مهرگان می‌گوید: به هنگام واگذاری مسکن مهر بنا بود واحدهای مسکن مهر معلولان با حداقل قیمت ساخته شود که این روند اجرایی نشد و متاسفانه بسیاری از معلولان با مشقت‌های زیادی آورده‌های اولیه خود را تامین کردند.

نوروزی ادامه می‌دهد: اگرچه بلوک معلولان در ناحیه شهری مهرگان 6 طبقه است؛ ولی آسانسور این بلوک راه‌اندازی نشده، خود من با یک پا به ناچار باید 3 طبقه را با مشقت بالا بروم.

او می‌افزاید: در این واحدها، معلولین جسمی، حرکتی و نابینایان زیادی اسکان دارند و فقدان آسانسور بر مشکلات آنها افزوده است.

برای این موضوع پیگیری‌های زیادی در فرمانداری و استانداری انجام داده‌ایم؛ ولی به نتیجه نرسیدیم.

این بانوی معلول درباره دیدگاه مردم جامعه نسبت به معلولان می‌گوید: در سال‌های گذشته در این زمینه فرهنگسازی‌هایی صورت گرفت که در تقویت دیدگاه مردم و مسئولان نسبت به جامعه معلولان اثربخشی زیادی داشت.

نوروزی ادامه می‌دهد: ما همه این تغییر نگرش‌ها و تقویت نگاه‌های مثبت را مدیون کانون معلولین توانا هستیم؛ چرا که این کانون با نگاه بین‌المللی که نسبت به جامعه معلولان داشت به آنها عزت‌نفس بخشید که امیدواریم با ادامه این روند هر چه سریع‌تر در جامعه شاهد برابری معلولان با افراد عادی باشیم.

¢ بانوان معلول در حوزه ورزش چالش‌های زیادی دارند

معصومه ابوالحسنی‌نیا، مادرزادی ضایعه نخاعی و معلول جسمی و حرکتی است که تنها 21 سال دارد.

او به 8 رشته هنری شامل: هویه‌کاری، عروسک‌سازی، چرم‌دوزی، گل چینی، گل بلندر، ملیله‌دوزی و گلدوزی تسلط دارد و در رشته مددکاری اجتماعی در حال تحصیل است.

او می‌گوید: مدتی در رشته‌های ورزشی بسکتبال، والیبال نشسته و بوچیا فعالیت داشتم که در هر سه زمینه مرا با محدودیت‌هایی روبرو کردند و دیگر تصمیم گرفتم به سراغ ورزش نروم.

این بانوی معلول قزوینی بیان می‌کند: وقتی در رشته بسکتبال فعالیت داشتم؛ تنها یک نفر بودم؛ از این‌رو با آقایان تمرین می‌کردم که از این امر جلوگیری شد؛ پس از آن می‌خواستم تیم بانوان تشکیل دهم که به دلیل نداشتن ویلچرهای مخصوص نتوانستیم این رشته ورزشی را ادامه دهیم.

ابوالحسنی ادامه می‌دهد: در جامعه از جهت تامین امکانات، معلولان نادیده گرفته می‌شوند‌؛ پارک‌ها، سینماها، مراکز خرید برای معلولان مناسب‌سازی نیست و ما برای انجام هر کاری باید فردی را به همراه خود ببریم و  دائم از دیگران بخواهیم که برای تردد با ما همکاری داشته باشند که از این روند احساس حقارت می‌کنیم.

او می‌افزاید: ما معلولان انتظار داریم که شهروند مستقل جامعه محسوب شویم؛ ما هم همانند دیگران هر کجا که تمایل داریم برویم نه آنکه به دلیل عدم مناسب‌سازی معابر عمومی از تردد باز بمانیم.

ابوالحسنی اضافه می‌کند: در حال حاضر بیشتر کارهای بانکی از طریق دستگاه‌های ATM انجام می‌شوند که این دستگاه‌ها بسیار بالاتر از سطح زمین نصب می‌شوند و دست افراد ویلچری به آنها نمی‌رسد.

او می‌گوید: اگرچه در دانشگاه بهزیستی تحصیل می‌کنم؛ ولی این دانشگاه فاقد آسانسور است و متاسفانه بخش اداری و آموزش دانشگاه هم در طبقه‌های فوقانی واقع شده‌اند، همچنین حیاط دانشگاه هم ناهموار است و من چندین مرتبه با ویلچر زمین خورده‌ام.

این بانوی معلول می‌افزاید: به رشته صنایع دستی علاقه زیادی داشتم؛ ولی در قزوین تنها دانشگاه پیام نور این رشته را داشت که آنجا هم مناسب‌سازی نبود؛ از این‌رو از تحصیل در این رشته بازماندم.

ابوالحسنی بیان می‌کند: معلولان هم مانند افراد عادی توانایی زیادی دارند، دارای قدرت اندیشه و ایده‌پردازی هستند، ما هم در جامعه از حقوقی برخوردار هستیم؛ انتظار داریم قوانین تصویب نشده درباره معلولان اجرایی شود و ما قانون‌هایی داریم که درباره قشر معلولان تصویب شده اما به مرحله اجرا نرسیده‌ است.

او می‌افزاید: اگر به معلولان امکاناتی داده شوند آنها هم می‌توانند به مدارج عالی اجتماعی و علمی دست پیدا کنند؛ مدیر شوند، نه آنکه افراد سر بار اجتماع و افسرده باشند.

¢¢¢

در این میان باید گفت: در شرایطی که یک میلیون و 500 هزار معلول در سطح کشور شناسایی شد‌ه‌اند که 35 درصد از آنها را بانوان تشکیل می‌دهند؛ باید درباره چگونگی ارتباط با معلولان و توجه به مطالبات آنها فرهنگسازی‌هایی صورت گیرد تا آنها نیز از حقوق برابر برخوردار شوند.

همچنین در ارتباط با مشکلات زنان معلول راهکارهایی اندیشیده شود تا آنها در جامعه امنیت اجتماعی بیشتری احساس کنند نه آنکه با دلهره و واهمه روبرو باشند. چرا که شاهد هستیم زنان معلول به دلیل تنفر از نگاه‌های تحقیرآمیز کمتر وارد اجتماع می‌شوند؛ در حالی که آنها هم حقوق اجتماعی دارند و نباید رفتار ما با آنها به گونه‌ای باشد که دچار افسردگی و تالمات روحی شوند.

از نگاه تحقیرآمیز نسبت به جامعه معلول باید دوری کرد و باید بستر رشد را برای آنها به وجود آورد که آنها نیز بتوانند توانمندی‌های خود را در معرض نمایش قرار دهند و به افراد مستقلی تبدیل شوند.

 

 

 

 

 

 


چهارشنبه 15 شهريور 1396
04:05:54
 
 
Copyright © 2017 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT