لبخند زندگی در سایه فرزندخواندگی!


معصومه حسینی


فرزندخواندگی یا تبنّی، نهادی قانونی است که به موجب آن رابطه خاصی بین فرزندخوانده، پدرخوانده و مادر خوانده به وجود می‌آید. این امر در طول تاریخ به عنوان یکی از روش‌های حمایت از کودکان بی‌سرپرست وجود داشته است. در نظام حقوقی اسلام، نسب منحصرا از طریق ولادت مشروع ایجاد می‌شود. بنابراین فرزندخواندگی باعث ایجاد نسب قراردادی نمی‌شود.

خانواده‌های فاقد فرزند تحت ضوابط و شرایطی می‌توانند کودکان بی‌سرپرست را سرپرستی کنند؛ بدون آنکه آثار ناشی از قرابت نسبی از قبیل ارث و حرمت نکاح بین آنها ایجاد شود. قانون مدنی ایران به پیروی از شریعت اسلام و فقه، فرزندخواندگی را به رسمیت نشناخته و فقط طبق قانون حمایت از کودکان بی‌سرپرست، خانواده‌های فاقد فرزند می‌توانند کودکان بی‌سرپرست را به فرزند بپذیرند؛ بنابراین در ایران فرزندخواندگی به مفهومی که در کشورهای غربی به کار می‌رود؛ وجود ندارد.

در حال حاضر در ایران قانون شرایطی را ایجاد کرده تا فرزندخواندگی تسهیل شود. در این گزارش در ابتدا به سراغ معاون اجتماعی بهزیستی استان رفتیم تا شرایط واگذاری کودکان بی‌سرپرست جویا شویم.

¢ بیشتر به فرزندخواندگی قبول می‌شوند

بهاره رحمانی در این رابطه می‌گوید: زوجینی که می‌خواهند سرپرستی یک کودک بی‌سرپرست را قبول کنند؛ برابر قانون باید 5 سال از زمان ازدواجشان گذشته باشد، بیماری صعب‌العلاج نداشته باشند. وی می‌افزاید: همچنین باید از نظر اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در وضعیت مناسبی باشند.

به گفته‌ی معاون اجتماعی بهزیستی قزوین، براساس قانون این افراد باید از نظر روانی نیز سلامت باشند و به همین دلیل زوجینی که خواستار فرزندپذیری هستند به پزشکی قانونی مراجعه می‌کنند تا سلامت روانی آنها ثابت و بررسی شود.

این مسئول تصریح می‌کند: براساس قانون، بهزیستی باید در ابتدا کودکانی را که مدعی نداشته باشند؛ در لیست فرزندپذیری قرار دهد. همچنین کودک باید از سلامت جسمانی برخوردار باشد که پزشکان معایناتی را بر روی کودک انجام داده و در صورت سالم بودن گواهی سلامت صادر می‌کنند. همچنین زوجین در دادگاه باید تعهد بدهند که بخشی از اموال را به نام کودک بکنند البته این به این معنی نیست که خود آنها هیچ دخل و تصرفی در آن ندارند. بلکه تنها برای اینکه کودک در آینده پشتوانه‌ای داشته باشد؛ این اتفاق می‌افتد.

رحمانی اضافه می‌کند: روند فرزندپذیری، حدود 6 ماه طول می‌کشد که پس از کسب امتیاز لازم از سوی زوجین شناسنامه صادر می‌شود.

¢ وقتی خانواده ها، دختر می‌خواهند!

معاون اجتماعی بهزیستی خاطرنشان می‌کند: به این دلیل که در قزوین تعداد کودکان بی‌سرپرست زیاد نیست؛ بسیاری از زوجین 3 تا 6 سال در نوبت فرزندپذیری قرار می‌گیرند.

این مسئول اعلام می‌کند که در حال حاضر 400 پرونده فرزندپذیری در بهزیستی هست که شرایط فرزندپذیری دارند؛ ولی کودک بی‌سرپرست در قزوین نیست تا به آنها داده شود.

رحمانی با بیان اینکه، بیشتر زوجین خواستار سرپرستی دختران هستند؛ تصریح می‌کند: زوجین در اولویت فرزندپذیری هستند که صاحب فرزند نباشند؛ اما در بخشنامه جدید افرادی که صاحب فرزند هستند نیز می‌توانند فرزندخوانده داشته باشند.

وی اعلام می‌کند برابر این بخشنامه دختران مجرد نیز می‌توانند فرزندپذیر شوند که در قزوین 3 نفر اقدام کردند؛ ولی در کمیسیون فرزندخواندگی نتوانستند امتیاز لازم را کسب کنند.

 معاون اجتماعی بهزیستی استان با اشاره به اینکه کودکان بی‌سرپرست شامل فرزندخواندگی نمی‌شوند؛ می‌گوید: این کودکان سرپرست دارند؛ ولی موثر نیستند و صلاحیت ندارند به همین دلیل در لیست فرزندخواندگی قرار نمی‌گیرند.

¢ چالش‌ها و مشکلاتی که دیده نمی‌شوند

یک دکترای روانشناسی تربیت کودک در گفتگوی با ولایت اظهار می‌کند: زوجینی که اقدام به فرزند پروری می‌کنند با چالش‌ها و مشکلاتی روبرو هستند.

محمدحسن نادری یکی از این چالش‌‌ها را ساختار ژنتیکی کودک می‌داند و می‌گوید: مادران کودکان بی‌سرپرست غالبا به دلیل فقر مالی در دوران بارداری شرایط نامناسبی داشتند و همین امر ممکن است زمینه اختلالات ژنتیکی و رشدی را در کودک بی سرپرست به وجود آورد.

وی ادامه می‌دهد: شرایط فرهنگی، روانشناختی و فضای عاطفی خانواده متقاضی می‌تواند به یک چالش برای آن‌ها تبدیل شود.

این روانشناس خاطرنشان می‌کند: خانواده‌ای که سال‌ها منتظر بچه بودند؛ وقتی سرپرستی فرزندی را قبول می‌کنند، بیش از اندازه به این فرزند آزادی عمل و امکانات می‌دهند و درواقع شیوه فرزندپروری  سهل‌گرایانه را اجرا می‌کنند.

وی تصریح می‌کند: یکی دیگر از چالش‌های پیش روی خانواده فرزندپذیر در تربیت این کودکان، نگاه مذهبی و دینی است و اینکه این کودک یتیم است و نباید مورد آزاری قرار بگیرد و با این تصور به کودک بیش از اندازه محبت می‌کند و هیچ محدودیتی برای او قائل نمی‌شوند.

¢ فرزندخواندگی، عنوانی که گفتنی نیست!

نادری، گفتن این واقعیت به کودک را که او به فرزخواندگی قبول شده یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی خانواده‌ها می‌داند و بیان می‌کند: خیلی از خانواده‌ها می‌ترسند که این بچه‌ها بگویند فرزند خوانده هستند و اگر هم نترسند؛ نمی‌دانند چگونه واقعیت را بیان کنند. درنتیجه به خاطر این نگرانی کودک از واقعیت بی‌خبر است تا زمان نوجوانی و جوانی که در دوران بحرانی هویت به سر می‌برند به او می‌گویند و یا خودش از واقعیت آگاه می‌شود که این زمان بدترین زمان برای گفتن واقعیت این موضوع است.

وی تاکید می‌کند: وقتی در این مرحله کودک متوجه واقعیت می‌شود؛ اعتمادش را به والدینش از دست می‌دهد و بحران شدید در خانواده به وجود می‌آید.

این روان‌شناس تربیت کودک درباره روش‌های استاندارد بیان حقیقت به این کودکان می‌گوید: مرحله اول حدود 2 تا 4 سالگی کودک است در این مرحله والدین در قالب یکسری از داستان‌ها که شخصیت‌های آن حیوانات هستند و در آن موضوع فرزند خواندگی است؛ بدون آنکه اشاره‌ای مستقیم به فرزندخواندگی شود؛ بیان کنند.

وی مرحله دوم را سن 6ـ4 سالگی می‌داند و می‌افزاید: در این مرحله شخصیت‌ها انسانی می‌شوند ولی باز هم به صورت مستقیم موضوع فرزندخواندگی اعلام نمی‌شود. مرحله سوم سن 7ـ6  است، وقتی دو مرحله قبل اجرا شد، ذهن کودک آمادگی شنیدن حقیقت را دارد و در شرایط بحرانی مانند نوجوانی نیست که بیان حقیقت برایش به ضررش تمام شود.

نادری اضافه می‌کند: در این مرحله والدین داستان‌هایی را تعریف می‌کنند که مفهوم فرزند‌خواندگی را کودک متوجه شود به عنوان مثال یک پدر و مادری، با بچه به مسافرت می‌رفتند که تصادف می‌کند، پدر و مادر به بیمارستان می‌برند، اما بچه چون از ماشین پرت شده بوده کسی نمی‌تواند او را پیدا کند تا اینکه یک پدر و مادر او را پیدا می‌کنند و پیش خودشون می برند ولی هر چقدر دنبال پدر و مادر واقعی بچه‌ می‌گردند؛ نمی‌توانند آنها را پیدا کنند.

این روانشناس، خاطرنشان می‌کند: با گفتن این داستان‌ها بچه‌ها با یک ذهنیت و تصویرسازی مواجه می‌شوند و در سنین بالاتر وقتی حقیقت را به طور کامل بفهمند دیگر خود را به عنوان فرزندخواه می‌شناسند  و آن را می‌‌پذیرند.

وی معتقد است زوجینی که سرپرستی یک کودک را قبول می‌کند باید بدانند و قبول کنند که آن‌ها والدین کودک هستند و باورهای غلط مانند اینکه این کودک یتیم و باید در ناز و نعمت بزرگ شود را اصلاح کنند و مانند پدر و مادرهای دیگر با کودک رفتار کنند.

این دکترای روانشناسی تربیت کودک، بر آموزش فرزندپروری به والدین این کودکان تاکید می‌کند و می‌گوید: این والدین قبل از گرفتن کودک که آموزش‌ها اجباری است؛ پیگیر هستند و در جلسات حاضر می‌شوند اما به محض گرفتن بچه و زمانیکه متوجه می‌شود این آموزش‌ها اجباری نیست دیگر مراجعه نمی‌کنند و بعد از چند سال به خاطر چالش‌هایی که گفته شده (اختلالات ژنتیکی، خلقی و تربیتی) و یا به دلیل تربیت غلط خودوالدین دچار مشکل حاد می‌شوند به روانشناس مراجعه می‌کند که حل کردن این موضوعات در این مرحله سخت خواهد بود.

وی از تمامی والدین می‌خواهد که با روش‌های فرزندپروری آشنا شوند تا فرزندشان از چالش‌های پیش رو در جامعه در امان باشند.

***

با توجه به پیچیدگی‌ها و مشکلات در جامعه امروز وظیفه والدین نسبت به گذشته در مقابل فرزندانشان سخت‌تر شده است که با روش‌ نوین فرزند‌پروری می‌توان فرزندان را از گرداب ناهنجاری‌ها در امان نگه داشت و حتی برای مقابله با این ناهنجاری‌ها مهارت‌ها را به آن‌ها آموزش داد.

 

 

 

 


سه شنبه 14 شهريور 1396
04:16:23
 
 
Copyright © 2017 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT